I SA/Łd 122/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. N. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2017 r. w sprawie ze skargi T.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] r. Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 2013 r. oraz kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za styczeń i luty 2013 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 kwietnia 2017 roku. W dniu 16 stycznia 2017 r. T. N., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2013 r. oraz kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, za styczeń i luty 2013 r. Do skargi załączono wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym skarżący oświadczył, że aktualnie nie osiąga dochodów ponieważ przebywa na zwolnieniu lekarskim z uwagi na pogarszający się stan zdrowia. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku oraz oszczędności. Aktualnie mieszka u rodziców. Działalność gospodarcza, którą prowadził wystarczała na pokrycie jego bieżących zobowiązań oraz zobowiązań firmy. Z uwagi na zablokowanie rachunków bankowych przez organ podatkowy skarżący nie może wypłacać środków pieniężnych. Ponadto na skutek blokady rachunków banki domagają się spłaty kredytów, które zaciągnął. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący nie posiada nieruchomości, mieszkania, oszczędności, ani wierzytelności. Oświadczył, że posiada udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości 1.000 zł oraz samochód ISUZU D-MAX o wartości około 65.000 zł. Wśród zobowiązań i wydatków stałych skarżący wymienił: kredyt obrotowy w wysokości 72.970,66 zł, kredyt odnawialny firmowy – 61.300 zł oraz kredyt odnawialny osobisty – 50.339,22 zł. Oświadczył też, że ponosi koszty leczenia w wysokości 200 zł. Referendarz sądowy uznał powyższe oświadczenie za niewystarczające i zobowiązał skarżącego do: wskazania stanu majątkowego rodziców, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wraz z podaniem kwoty osiąganego przez rodziców miesięcznego dochodu, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego rodziców za ostatnie trzy miesiące, nadesłanie umów kredytowych wskazanych we wniosku oraz podanie ile wynoszą miesięczne raty kredytowe, podanie środków wydatkowanych przez rodzinę na utrzymanie i opłaty eksploatacyjne wraz z podaniem źródła pochodzenia środków wydatkowanych przez skarżącego na spłatę wskazanych we wniosku kredytów i kosztów leczenia, nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za rok 2015 i 2016. W piśmie z dnia 10 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. Skarżący mieszka z rodzicami, ale utrzymuje się samodzielnie. Pełnomocnik wyjaśnił, że aktualnie skarżący posiada 8.000 zł, która pozostała mu z zaciągniętego kredytu. Ponieważ aktualnie nie osiąga dochodu z tej kwoty zaspokajane są wydatki na: spłatę kredytu -2.440 zł, odsetki na rachunku biznes - 380 zł, odsetki na rachunku ekonto - 200 zł, czynsz za mieszkanie - 159,23, opłata za światło – 29,50 zł, leki - 150 zł, wyżywienie i środki higieny - 600 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne - 297,28 zł. Do pisma załączono fotokopię dowodu poniesienia wydatku za czynsz (za luty 2017 r.) w wysokości 477,70 zł oraz należności za energię elektryczną, w wysokości 88,50 zł, umowy kredytowe, wyciągi z rachunków bankowych skarżącego o nazwie A. i B. za okres od 1 grudnia 2016 r. do 8 marca 2017 r. oraz zeznanie podatkowe za rok 2015. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 marca 2017 r. skarżący został wezwany do udokumentowania braku osiągania dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, w tym przedstawienia zwolnienia lekarskiego oraz złożenia oświadczenia, czy korzysta ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, wskazania w jakiej części ponosi koszty związane z utrzymanie mieszkania rodziców, w którym zamieszkuje wydatkami na wyżywienie i środki higieny. W odpowiedzi z dnia 7 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący nie uzyskuje aktualnie żadnych dochodów z działalności gospodarczej. Pełnomocnik oświadczył, że skarżący pokrywa 1/3 wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, natomiast wydatki na wyżywienie, leki i środki czystości na swoje potrzeby skarżący ponosi w całości. Do pisma załączono zaświadczenie o wypłaconych skarżącemu świadczeniach z tytułu zasiłku chorobowego, fotokopie zaświadczeń lekarskich, oraz zeznanie PIT-28 o wysokości osiągniętego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2016. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że na dzień złożenia skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskiwał dochód jedynie ze świadczenia chorobowego, które pobierał przez trzy miesiące, zgodnie z zaświadczeniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. Działalność gospodarcza, którą skarżący prowadzi od stycznia 2017 r. nie generuje żadnego przychodu. Skarżący uzyskiwał relatywnie wysokie dochody poprzednich latach swojej działalności, ale mimo to zmuszony był do zawierania umów kredytowych celem podjęcia próby rozwoju przedsiębiorstwa. Skarżący nie zaoszczędził żadnej kwoty, która pozwoliłaby mu ponieść koszty postępowania sądowego. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że na skutek wydania decyzji będącej przedmiotem skargi organ podatkowy wszczął egzekucję, która spowodowała zajęcie rachunków bankowych uniemożliwiając skarżącemu dokonywanie jakichkolwiek operacji bankowych wiążących się z wypłatą pieniędzy bądź zleceniem przelewów. Skarżący nie ma również możliwości spełnienia świadczeń związanych z zaciągniętymi kredytami, co skutkować będzie wypowiedzeniem umów kredytowych. Zdaniem strony skarżącej powyższe świadczy o tym, że referendarz sądowy błędnie przyjął, że skarżący spełnia świadczenia cywilnoprawne. Co prawda w piśmie z dnia 10 marca 2017 r. podniesiono, że z kwoty 8.000 zł, która pozostała skarżącemu z zaciągniętego kredytu, spełnia on ww. zobowiązania, to w efekcie okazało się to niemożliwe z uwagi na zajęcie dokonane przez organ podatkowy. Do przedmiotowej skargi zostało załączone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bakowego do jednego z banków, jednakże tożsame pisma zostały wysłane do wszystkich banków, w których prowadzone były rachunki skarżącego. Odnosząc się do kwestii posiadanego pojazdu, pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący aktualnie nie użytkuje samochodu, a co za tym idzie nie czyni w tym zakresie wydatków. Po wniesieniu skargi skarżący podjął próbę zbycia pojazdu, ale bezskutecznie. Zdaniem pełnomocnika wobec wystawionych przez organ podatkowy tytułów wykonawczych, gdyby skarżący sprzedał pojazd i uiścił koszty sądowe naraziłby się na odpowiedzialność karną. Pełnomocnik podniósł również że od dnia wniesienia skargi sytuacja materialna skarżącego zmieniła się o tyle, że obecnie skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Referendarz sądowy słusznie podniósł, na wstępie zaskarżonego postanowienia, że prawo pomocy jest przy tym instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a. jest bowiem to, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Niewątpliwie opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od wynikającego z art. 84 Konstytucji RP obowiązku ich ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Prawo pomocy jest szczególną instytucją adresowaną do osób, które z uwagi na sytuację materialną w jakiej się znajdują nie są w stanie postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji, zgodnie z art. 246 § 1 pkt P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podziela ocenę referendarza sądowego, zgodnie z którą w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Po pierwsze, należy mieć na uwadze fakt, iż w roku 2015 i 2016 skarżący prowadził działalność gospodarczą, z której osiągnął, według załączonych do wniosku zeznań podatkowych - w 2015 r. przychód w wysokości 303.757,30 zł i dochód w wysokości 32.227,03 zł, natomiast w 2016 r. przychód w wysokości 254.823,34 zł (w rozliczeniu za 2016 r. podatnik złożył zeznanie PIT-28 o wysokości osiągniętego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Z akt podatkowych wynika, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą również w latach wcześniejszych. Działalność ta polegała na świadczeniu usług polegających na prowadzeniu stacji paliw. Z akt sprawy dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 2013 i 2014 (sprawy oznaczona sygn. akt: I SA/Łd 122/17 i I SA/Łd 123/17) wynika, że wnioskodawca uzyskiwał miesięcznie przychód z tej działalności w wysokości 25.423 zł (bez podatku VAT). Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe nie kwestionują wysokości obrotu z tytułu świadczonych przez wnioskodawcę usług, zatem można przyjąć, że wysokość przychodu jest taka jaka wynika z wystawianych przez skarżącego faktur. Również w latach 2010-2012 (sprawy oznaczone sygn. akt: I SA/Łd 119/17, I SA/Łd 120/17, I SA/Łd 121/17) skarżący uzyskiwał miesięcznie przychody z tytułu świadczenia ww. usług na tym samym lub wyższym poziomie. Podkreślić należy, że kwota wpisów sądowych od skarg we wszystkich ww. sprawach wynosząca 6.121 zł, stanowi mniej niż ¼ miesięcznego przychodu, który skarżący uzyskiwał przez ostatnich pięć lat. Biorąc pod uwagę powyższe nie sposób dać wiarę oświadczeniu zawartemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że po kilku latach pracy, podczas których skarżący uzyskiwał wynagrodzenie za wykonywane usługi na poziomie 25 tyś zł miesięcznie, skarżący nie posiada oszczędności i znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Oceny tej nie zmienia to, iż w okresie od 29 grudnia 2016 r. do 1 lutego 2017 r. skarżący nie uzyskiwał przychodu z działalności gospodarczej i pobierał zasiłek chorobowy w wysokości: 120,23 zł, 1.408,45 zł i 1.282,36 zł. Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia również, zdaniem sądu wysokość kredytów przyznanych skarżącemu: kredyt obrotowy w wysokości 72.970,66 zł, kredyt odnawialny firmowy – 61.300 zł oraz kredyt odnawialny osobisty – 50.339,22 zł. Wysokość przyznany skarżącemu kredytów świadczy o tym, że banki oceniły, że skarżący jest osobą majętną i ma wysoką zdolność kredytową. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AKE.