I SA/Łd 1229/10

Dnia 3 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011 roku sprawy ze skargi A Stowarzyszenia w P. w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia dotacji podlegającej zwrotowi 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat A. Ł. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług liczonym od tej kwoty oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. określającą Stowarzyszeniu Klub Abstynenta "A" w likwidacji, wysokość dotacji podlegającej zwrotowi w kwocie 1.819,10 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od dnia przekazania dotacji do dnia wpłaty. Powyższe decyzje zapadły na tle następującego stanu faktycznego: Stowarzyszenie zobowiązało się do realizacji na rzecz Miasta P. zadania publicznego określonego szczegółowo w ofercie złożonej w dniu [...] r. W dniu [...] r. Stowarzyszenie zawarło z Miastem P. umowę, na podstawie której otrzymało dotację w kwocie 30.000 zł. Analiza sprawozdania z wykonania tego zadania wykazała, że dotacja została wykorzystana na cele określone w umowie w kwocie 28.180,90 zł, w pozostałej części, tj. w kwocie 1.819,10 zł nie została rozliczona, a zatem w tej części nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem i podlega zwrotowi wraz z odsetkami należnymi od dnia przekazania dotacji z budżetu, zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.; dalej w skrócie "u.f.p.") W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji B. S. będąca likwidatorem Stowarzyszenia podniosła, iż Zarząd Stowarzyszenia składa się z 6 osób i każda z nich winna otrzymać decyzję. Wniosła o "cofnięcie" decyzji i umorzenie w całości postępowania. Wskazała, że Stowarzyszenie w całości spożytkowało otrzymane dofinansowanie na prowadzenie działalności statutowej, nie jest w stanie zwrócić kwoty określonej w decyzji, bowiem nie ma własnego majątku i żadnych środków finansowych. Nadto Stowarzyszenie jest zadłużone wobec ZUS i urzędu skarbowego. Na poczet tych należności były przekazywane środki pochodzących z dofinansowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło argumentów podniesionych w odwołaniu i wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając własne rozstrzygnięcie organ odwoławczy podał, że stosownie do art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241, ze zm.) - dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), tj. przed 1 stycznia 2010 r., podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Dotacje udzielone z budżetu państwa: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji. Zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (art. 145 ust. 1, 4 i 5 u.f.p.). Z kolei zgodnie z art. 146 ust. 1 u.f.p. - w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, organ który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, zaś stosownie do ust. 3 powołanego przepisu - w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem art. 57 tej ustawy. Kompetencje organu podatkowego określone w dziale III ustawy - Ordynacja podatkowa, wykonuje organ lub inny dysponent części budżetowej, o których mowa w ust. 1 (ust. 4). Stosownie do art. 190 tej ustawy, powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do dotacji udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Decyzję w sprawie zwrotu dotacji wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa, zaś organem odwoławczym od decyzji jest właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Miasto P. zawarło ze Stowarzyszeniem umowę o udzieleniu dotacji z przeznaczeniem na realizację zadania publicznego "Programu reintegracji społecznej osób uzależnionych" w okresie od [...] r. do [...] r. - określonego w ofercie stanowiącej załącznik do umowy. Ze sprawozdania końcowego z wykonania powyższego zadania publicznego wynika, że z przyznanej dotacji wydatkowano na zadania określone w umowie kwotę 28.180,90 zł, zatem kwota 1.819,10 zł nie została rozliczona. Organ odwoławczy podał, że zawarte w odwołaniu oświadczenie, iż dotacja została w całości wykorzystana na działalność statutową Stowarzyszenia, które nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiadało własnego majątku, potwierdza fakt wykorzystania części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. W ocenie Kolegium wyjaśnienie strony nie usprawiedliwia nierozliczenia się z przyznanej dotacji. Stosownie do art. 145 ust. 1 u.f.p., Stowarzyszenie zobowiązane jest do zwrotu kwoty 1.819,10 zł. Odpowiadając na zarzut niedoręczenia decyzji wszystkim sześciu członków Zarządu Stowarzyszenia, Kolegium Odwoławcze podało, że decyzja została dostarczona Stowarzyszeniu, które zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. z dnia [...] r. znajduje się w likwidacji i jest reprezentowane przez likwidatora, który otrzymał decyzję. W skardze na przedstawioną powyżej decyzję, Stowarzyszenie podniosło, że nie posiada żadnego majątku i nie prowadziło żadnej działalności gospodarczej. Brak sponsorów oraz narzucony przez gminę warunek posiadania wkładu własnego przy realizacji kilku zadań oraz wieloletnie zobowiązania wobec ZUS i urzędu skarbowego, uniemożliwiły naprawę sytuacji finansowej. Ponieważ gmina nie przyjęła oferty Stowarzyszenia na rok 2010, jego władze podjęły decyzję o likwidacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] r. stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik Stowarzyszenia zarzucił naruszenie: 1) art. 145 ust. 1 pkt 1 u.f.p., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, w ślad za organem pierwszej instancji, iż nie rozliczenie przez skarżącego w sprawozdaniu końcowym dotacji udzielonej przez Prezydenta M. P. T., w zakresie kwoty 1.819,10 zł, jest tożsame z wykorzystaniem dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem, a w konsekwencji zaniechanie kontroli instancyjnej i zaakceptowanie wadliwości decyzji organu I instancji; 2) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, to jest: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez brak przeprowadzenia należytej kontroli instancyjnej decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 145 ust. 1 pkt 1 u.f.p., a w konsekwencji utrzymanie tej decyzji w mocy, pomimo jej wadliwości; art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 86 k.p.a., poprzez: - zaniechanie zebrania oraz dokonania wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a przez to nieuwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na końcowym sprawozdaniu skarżącego z realizacji zadania, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie; - zaniechanie wyjaśnienia przez organ drugiej instancji stanu faktycznego w sprawie w zakresie ustalenia, na jaki cel została przeznaczona nierozliczona przez skarżącego część przyznanej dotacji, a w konsekwencji dowolne przyjęcie, iż udzielona skarżącemu dotacja w tym zakresie została wykorzystana niezgodnie z jej przeznaczeniem; c) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny jedynie części zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, wyłącznie na podstawie sprawozdania, iż udzielona skarżącemu dotacja w zakresie kwoty 1.819,10 zł została wykorzystana niezgodnie z jej przeznaczeniem, w sytuacji gdy analiza powoływanego przez organy obu instancji dokumentu nie daje podstaw dla wyprowadzenia tego rodzaju wniosku, co nakazuje ocenić ustalenia organów administracyjnych w tym zakresie w kategoriach całkowicie dowolnych. Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto pełnomocnik Stowarzyszenia wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w części, ani w całości. W ocenie strony skarżącej organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 145 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Przyjęły bowiem, że nierozliczenie udzielonej dotacji w sprawozdaniu końcowym z wykonania zadania publicznego jest tożsame z wykorzystaniem tej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, co po stronie beneficjenta dotacji skutkuje koniecznością jej zwrotu. Strona skarżąca argumentuje, że ustawodawca w sposób enumeratywny wyliczył sytuacje, w których udzielona dotacja podlega obligatoryjnemu zwrotowi. Są to mianowicie takie okoliczności, jak wykorzystanie dotacji celowej niezgodnie z jej przeznaczeniem, nienależne pobranie dotacji lub pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. W kontekście powyższego hipoteza art. 145 ust. 1 pkt 1 powoływanej ustawy nie wiąże sankcji w postaci zwrotu udzielonej dotacji z nierozliczeniem tej dotacji w sprawozdaniu końcowym z wykonania danego zadania publicznego, jak mylnie przyjęły organy. Zdaniem strony skarżącej nierozliczenie dotacji nie jest tożsame z jej wykorzystaniem wbrew przeznaczeniu. W odpowiedzi na powyższe pismo, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało wniosek o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że strona skarżąca przyznała, że nie posiada żadnego majątku zaś dotacja była wykorzystywana na spłatę zaległości podatkowych i z tytułu ubezpieczeń społecznych. Z powyższego wynika, zdaniem organu, że dotacja została wykorzystana w części na cele niezgodne z jej przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, co czyni wniesioną skargę niezasadną. Kontroli sądowoadministracyjnej poddana została decyzja nakładająca na Stowarzyszenie Klub Abstynenta "A" w likwidacji obowiązek zwrotu części dotacji otrzymanej na realizację zadania publicznego w związku ze stwierdzonym przez organ dotujący wykorzystaniem jej niezgodnie z przeznaczeniem. Na podstawie umowy z dnia [...] r. Stowarzyszenie zobowiązało się do realizacji określonego w ofercie zadania publicznego (reintegracji społecznej osób uzależnionych). Tytułem wsparcia podmiot ten otrzymał z budżetu Miasta P. dotację w wysokości 30.000 zł. W sprawozdaniu końcowym z wykonania zadania rozliczona została kwota 28.180,90 zł. Różnica pomiędzy kwotą dotacji przyznanej a wskazanej w sprawozdaniu wyniosła 1.819,10 zł. W wyjaśnieniach składanych w toku postępowania strona skarżąca argumentowała, że dofinansowanie zostało spożytkowane na działalność statutową, bowiem Stowarzyszenie nie posiada majątku własnego. Z przyznanych środków było też spłacane zadłużenie wobec ZUS i urzędu skarbowego. Wobec tak jednoznacznych oświadczeń strony skarżącej co do przeznaczenia pieniędzy otrzymanych tytułem dotacji, zbędne było prowadzenie w tym zakresie przez organy postępowania dowodowego. Ponadto gdyby faktycznie całość środków została wykorzystana na realizację dotowanego zadania, w sprawozdaniu zostałaby rozliczona cała kwota dotacji. Pełnomocnik Stowarzyszenia argumentując, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, jednocześnie nie wyjaśnia dlaczego niektóre wydatki zostały ujęte w sprawozdaniu, a inne, również uznane przez stronę za służące realizacji zadania, nie. Nie wskazuje też jakie konkretnie koszty, nie uwzględnione w sprawozdaniu, Stowarzyszenie poniosło w związku z wykonaniem zadania publicznego. Podkreślić należy, że to na podmiocie dotowanym spoczywa ciężar wykazania, że otrzymana kwota dofinansowania została skonsumowana na realizację preferowanych przez dotującego celów. Sprawozdanie jest dokumentem pozwalającym ustalić na co wydatkowano środki pochodzące z dotacji i czy wydatki te służyły celom udzielonego wsparcia finansowego. Nie jest to jedyny dowód pozwalający określić sposób wykorzystania dotacji, niemniej oświadczenie strony o przeznaczeniu części środków uzyskanych z budżetu Miasta na spłatę zadłużenia publicznoprawnego, a zatem wydatkowaniu tej części na inny cel niż wskazany w umowie, czyni ten dowód wiarygodnym. W myśl art. 145 ust. 1, 4 i 5 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu państwa w części wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Wykorzystanie dotacji celowej niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona albo realizację innych celów niż cele dotowane. Ze sprawozdania końcowego z wykonania zadania publicznego wynika, że z przyznanej dotacji wydatkowano na zadania dotowane 28.180,90 zł, tym samym nie została rozliczona kwota 1.819,10 zł. Jednocześnie likwidator Stowarzyszenia wyjaśniła, że część dotacji została przekazana na poczet zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego. W świetle powyższego organy były uprawnione do tego by stwierdzić, że kwota 1.819,10 zł nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem i w związku z tym Stowarzyszenie zobowiązane jest do jej zwrotu. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszeń prawa, w tym wymienionych przez stronę w rozpatrywanej skardze i z tych względów, zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), skarga podlegała oddaleniu. O kosztach pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu Sąd orzekł zgodnie z art. 250 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). P.Z-C.