I SA/Łd 1235/07

Dnia 19 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2007 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] r. nr [...] ustalającą J. B. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2007 w kwocie 585 zł. Z ustaleń dokonanych przez organ podatkowy I instancji wynika, iż J. B. jest właścicielem użytków rolnych klasy V i VI zwolnionych od podatku rolnego, lasu, gruntów z których część wykorzystuje do działalności gospodarczej zaś część (2.200 m2) jest zakwalifikowana w ewidencji gruntów i budynków jako droga. Podatnik nie został obciążony podatkiem rolnym natomiast został zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości z tytułu posiadanych budynków mieszkalnych w kwocie 40 zł, gruntów wykorzystywanych do działalności gospodarczej w wysokości 30 zł oraz z tytułu gruntów pozostałych w wysokości 440 zł i podatku leśnego w wysokości 75,30 zł. Wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego z tego tytułu wyniosła 585 zł. W decyzji wskazano wysokość i terminy płatności 4 rat tego zobowiązania. W odwołaniu od tej decyzji podatnik zakwestionował zobowiązanie podatkowe w części dotyczącej gruntów pozostałych o pow. 2.200 m2. Wskazał, iż zgodnie z mapą geodezyjną i wypisem z rejestru gruntów – jest to droga, którą dojeżdżał do pola i lasu stanowiącego jego własność. Obecnie z drogi tej korzystają inne osoby – letnicy i mieszkańcy pobliskich okolic, a także straż, pogotowie i policja. Odwołujący się podkreślił, iż nie czerpie żadnych korzyści z tytułu posiadania tejże drogi, nie pobiera opłat. W ocenie podatnika od drogi nie nalicza się podatku niezależnie od tego, czyją droga jest własnością. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U.z 2006 r., Nr 121,poz. 844 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 2 ust. 3 pkt 4 wymienionej ustawy, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane na nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. Drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 ze zm.) do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 tej ustawy). Drogi publiczne ze względu na ich funkcje w sieci drogowej dzielą się na kategorie dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych (art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zaliczenie drogi do danej kategorii następuje w sposób przewidziany przepisami. Drogami publicznymi nie są drogi wewnętrzne, a więc te, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych. Do takich dróg należą m.in. drogi w osiedlach mieszkaniowych, drogi dojazdowe do gruntów rolnych, do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców (art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Grunt, który jest własnością podatnika został w ewidencji gruntów i budynków zaliczony do dróg, jednakże nie jest to żadna z dróg, zaliczonych do dróg publicznych w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Nie jest tym samym zwolniony od podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 ust.3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W skardze na tę decyzję J. B. zarzucił, iż w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło się jedynie na definicji drogi publicznej z której wynika, że drogą publiczną może być tylko droga gminna, powiatowa lub krajowa. Zdaniem skarżącego opodatkowanie wyłącznie dróg prywatnych jest sprzeczne z art. 32 Konstytucji RP. Skarżący podkreślił, że sporna droga umożliwia dojazd do szeregu działek a mimo to władze gminy nie podjęły żadnych działań by wykupić tę drogę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu podnoszona w skardze konieczność udostępnienia drogi osobom trzecim nie oznacza, iż droga jest drogą publiczną. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji organ podatkowy uznał, iż nie jest właściwy do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy podatkowe (a więc również Burmistrz Ł. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze - art. 13 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa -Dz.U. z 2005 r., nr 8,poz. 60 ze zm.), zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art.120 Ordynacji podatkowej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Stosując prawo winny przede wszystkim ustalić, czy i jaki przepis obowiązuje, następnie ustalić okoliczności sprawy niezbędne dla jej rozstrzygnięcia (art. 122 Ordynacji podatkowej ), a następnie porównać ustalony rzeczywisty stan faktyczny z hipotetycznym, opisanym w normie prawnej i jeżeli ten pierwszy jest tożsamy z opisanym w normie, określić konsekwencje prawne, wynikające z zastosowania przepisu prawa. Zasada prawdy obiektywnej, uregulowana w art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada przy tym na organy podatkowe obowiązek ustalenia tylko tych faktów, które określa ustawa podatkowa (czyli tych, które są istotne z uwagi na treść stosowanej normy, zostały opisane w jej hipotezie). Wychodzenie poza te cechy stanu faktycznego, które określa ustawa jest niedopuszczalne ( por. A. Gomułowicz [w:] A. Gomułowicz, J. Małecki- Podatki i prawo podatkowe - Warszawa 2002, s. 159, B.Adamiak [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2006 r., s.497). Decyzją Burmistrza Ł., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. określono stronie łączne zobowiązanie pieniężne. Zobowiązanie takie może być określone, gdy na osobie (osobach fizycznych) ciąży jednocześnie zobowiązanie w zakresie podatku rolnego, podatku od nieruchomości i leśnego ( art. 6 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym – Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.).Wysokość zobowiązania w każdym z tych podatków określa się odrębnie zgodnie z przepisami regulującymi te zobowiązania, łączne zobowiązanie stanowi ich sumę. W tym przypadku spór dotyczy jedynie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości. Nie budzi przy tym wątpliwości, iż grunt ten w ewidencji gruntów i budynków oznaczony jest jako droga. Podatnikiem podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pominięto pozostałą część tego przepisu z uwagi na to, iż nie dotyczy on stanu faktycznego tej sprawy). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Opodatkowaniu nie podlegają także nieruchomości wymienione w ust. 3 art. 2 tej ustawy. W pkt 4 wymieniono tam grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad. Takie brzmienie tego przepisu obowiązuje od 1 stycznia 2007 r. i zostało wprowadzone ustawą z dnia 7 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 249, poz. 1828, art.1 pkt 3 lit. b i art. 7). Definiując pojęcie drogi publicznej zawarte w ustawie podatkowej należy się odwołać do regulacji dotyczącej dróg publicznych. Zgodnie z art. 1 powołanej ustawy o drogach publicznych drogami publicznymi są drogi zaliczone na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi, z uwagi na ich funkcje dzielą się na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne( art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu, województwa, powiatu lub gminy (art. 2 a ustawy o drogach publicznych). Do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym, niezaliczone do innych kategorii dróg, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych (art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zaliczenie drogi do dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu (art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych). Drogi niezaliczone do kategorii dróg publicznych (w tym drogi dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych) są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust.1 ustawy o drogach publicznych). Zarząd tymi drogami należy do zarządcy terenu, na którym droga jest położona, a w razie jego braku- do właściciela tego terenu ( art. 8 ust. 2 tej ustawy). Do nich też ( zarządcy lub w razie jego braku właściciela) należy finansowanie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony, oznakowania drogi i zarządzania nią ( art. 8 ust. 3 w zw. z ust. 2 tej ustawy). Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż ustalenia faktyczne, jakich winien był dokonać w tej sprawie organ podatkowy winny zmierzać do wyjaśnienia, czy skarżący należy do grupy podmiotów, jakim ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nadaje przymiot podatnika podatku od nieruchomości, czy posiadany przez niego grunt jest objęty opodatkowaniem tym podatkiem, czy skarżącego lub jego nieruchomości nie dotyczą zwolnienia od podatku, określone w art. 2 ust. 2 i 3 oraz art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wszystkie te okoliczności zostały przez organy podatkowe wyjaśnione w sposób wystarczający dla potrzeb rozstrzygnięcia. Ustalono bowiem, iż skarżący- osoba fizyczna jest właścicielem spornego gruntu. Jest zatem podatnikiem podatku od nieruchomości, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wyjaśniono, że grunt, którego skarżący jest właścicielem, nie należy do kategorii gruntów wymienionych w art. 2 ust. 2 i 3 i art. 7 ust. 1 tej ustawy. Został on wprawdzie w ewidencji gruntów i budynków zakwalifikowany jako droga, ale nie należy on do kategorii dróg publicznych (w tym wypadku gminnych) w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, do której odwołuje się ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Gdyby tak było właścicielem gruntu byłby samorząd gminy a nie skarżący. Skarżący nie należy także do podatników wymienionych w art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Prawidłowo zatem, w tak ustalonym stanie faktycznym organy podatkowe przyjęły, iż na skarżącym ciąży w 2007 r. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i - ustalając łączne zobowiązanie pieniężne - zasadnie uwzględniły przy jego obliczaniu zobowiązanie w podatku od nieruchomości. Niezasadny jest więc zarzut, podniesiony w skardze, iż organy podatkowe nie ustaliły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nie wzięły ich pod uwagę przy orzekaniu. Uwzględniły one bowiem te fakty, których ustalenia wymagała treść ustawy podatkowej. Okoliczność, iż gmina nie chce przejąć nieruchomości od skarżącego bądź ustanowić na niej służebności nie są bowiem istotne (prawnie znaczące) dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Zauważyć należy, iż o zaliczeniu drogi do kategorii dróg publicznych stanowią względy techniczne (spełnienie przez nią określonych parametrów technicznych) i spełnienie warunków formalnych ( podjęcie stosownej uchwały przez radę gminy po zasięgnięciu opinii zarządu powiatu- art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, por. też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2000 r., sygn. akt III SA 1432/99, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 47974). Kwestie te rozstrzygane są jednak w innym trybie. Ustanowienie służebności przejazdu nie następuje w postępowaniu podatkowym i nie ma wpływu na istnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, ustawa nie przewiduje bowiem zwolnień podatkowych z tego tytułu. Kwestie odpłatności za korzystanie z nieruchomości rozstrzygane bowiem mogą być na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, podjęcie działań zmierzających do uzyskania wynagrodzenia za służebność bądź jej zniesienia lub ograniczenia należy przy tym do właściciela nieruchomości obciążonej służebnością (por. art. 291 i 294 k.c., art. 1 i art. 1 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Przypomnieć też należy, iż podatek od nieruchomości jest podatkiem należącym do kategorii podatków majątkowych( od posiadania majątku), pobierany on jest w zależności od powierzchni gruntów, bez względu na to, czy posiadany majątek przynosi dochód. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zwalnia bowiem z tego podatku tych właścicieli nieruchomości, którzy nie osiągają z tytułu władania nimi żadnego przychodu. Niepobieranie opłat z tytułu korzystania z drogi nie stanowi zatem okoliczności istotnej z punktu widzenia ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Zauważyć przy tym należy, iż podatek od nieruchomości jest wymierzany od każdego z podatników będących właścicielami. Podatnicy znajdujący się w tej samej sytuacji faktycznej podlegają zatem obciążeniom podatkowym na tych samych zasadach. Ustalenie zobowiązania podatkowego skarżącym nie narusza zatem art. 32 Konstytucji RP i wyrażonej w niej zasady równości. Równość w prawie podatkowym oznacza nakaz równego traktowania wszystkich podmiotów wyróżniających się daną cechą istotną. Podatnicy winni więc być potraktowani równo, gdy wyróżniają się jednakową sytuacją faktyczną (por. A. Gomułowicz, op. cit., str.109). Skoro podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, to wszyscy podatnicy posiadający określony w ustawie majątek (nieruchomość) winni być opodatkowani jednakowo, posiadanie majątku jest bowiem cechą istotną z punktu widzenia tego podatku. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.,) skargę należało oddalić. Z uwagi na wynik postępowania każda ze stron ponosi we własnym zakresie koszty postępowania ( art. 199 ww. ustawy). t.n.