I SA/Łd 1236/07

Dnia 19 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka (spr.) Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 roku sprawy ze skargi A. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2007 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...], Burmistrz Ł. ustalił A. i M. K. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2007 rok w kwocie 335 zł., z czego w kwocie 13,68 zł. z tytułu podatku rolnego, w kwocie 99,00 zł. z tytułu podatku leśnego oraz w kwocie 222,00 zł z tytułu podatku od nieruchomości, w tym od budynków mieszkalnych o pow. 50 m² w kwocie 25 zł., zaś od gruntów pozostałych o powierzchni 986 m² w kwocie 197,20 zł. Ponadto organ I instancji stwierdził, że powyższe zobowiązanie płatne jest w 4 ratach – dwie pierwsze, w kwocie 84 zł. każda, płatne są w terminie do 14 dni od daty ich doręczenia, trzecia – w wysokości 84 zł. do dnia 15 września 2007 r., zaś czwarta w kwocie 83 zł. – do dnia 15 listopada 2007 r. Łączne zobowiązanie pieniężne z w. w. tytułów ustalono na podstawie ewidencji gruntów oraz złożonej przez podatników informacji o gruntach, nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz lasach z dnia 27 czerwca 2007 r. Jako podstawę wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego organ I instancji podał ustawę z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 ze zm.), ustawę z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. nr 200, poz. 1682 ze zm.) oraz ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zm.) i zastosował stawki określone w uchwale Rady Miejskiej w Ł. nr III/12/06 z dnia 11 grudnia 2006 w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości. Od powyższej decyzji Burmistrza Ł. A. i M. K. wnieśli odwołanie, w którym zakwestionowali zawartą w decyzji pozycję "Grunty pozostałe stanowiące powierzchnię 986,00 m², naliczone według stawki 20 groszy za m², stanowiące kwotę 197,20 zł.". Podatnicy podnieśli, że zgodnie z mapką geodezyjną i z wypisem z rejestru gruntów – grunty te stanowią działkę ewidencyjną nr 49/3 o powierzchni 200,00 m² i są drogą. Zgodnie zaś z ustawą o podatkach lokalnych, podatku od drogi nie nalicza się, i nie ma znaczenia, czyją droga jest własnością. Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 1, art. 2 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.). Organ odwoławczy podniósł, że sporny grunt wprawdzie zakwalifikowany jest w ewidencji gruntów i budynków jako droga, lecz nie posiada statusu drogi publicznej, gdyż nie został zaliczony do żadnej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Oznacza to zdaniem organu odwoławczego, że nie jest on objęty zwolnieniem od podatku od nieruchomości, określonym w art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten do dnia 31 grudnia 2006 r. stanowił, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości pasy drogowe, wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi, związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Takie brzmienie przepisu pozwalało przyjąć, że zwolnienie powyższe obejmuje wszystkie drogi. Wprowadzona z dniem 1 stycznia 2007 r. zmiana powołanego przepisu zawęziła jednak zakres przedmiotowy zwolnienia podatkowego wyłącznie do dróg publicznych. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. i M. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze ponownie zakwestionowali naliczenie podatku w pozycji – grunty pozostałe i stwierdzili, że grunty są działkami stanowiącymi drogę, która umożliwia dojazd do działek nr 47/1, 47/2, 47/3, 47/4, 49/1. Działki te nie są własnością skarżących, a w. w. drogi są drogą dojazdową do wymienionych działek i z tego względu zdaniem skarżących pełnią funkcję drogi publicznej, gdyż są oni zobowiązani do służebności na rzecz właścicieli tych działek. Podatnicy uznali, że nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest sprzeczna z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś organ orzekający w sprawie winien ustalić rzeczywisty stan faktyczny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP organ odwoławczy podniósł, że nie jest uprawniony do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy podatkowe (a więc również Burmistrz Ł. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze - art. 13 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art.120 Ordynacji podatkowej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Stosując prawo winny przede wszystkim ustalić, czy i jaki przepis obowiązuje, następnie ustalić okoliczności sprawy niezbędne dla jej rozstrzygnięcia (art. 122 Ordynacji podatkowej), a następnie porównać ustalony rzeczywisty stan faktyczny z hipotetycznym, opisanym w normie prawnej i jeżeli ten pierwszy jest tożsamy z opisanym w normie, określić konsekwencje prawne, wynikające z zastosowania przepisu prawa. Zasada prawdy obiektywnej, uregulowana w art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada przy tym na organy podatkowe obowiązek ustalenia tylko tych faktów, które określa ustawa podatkowa (czyli tych, które są istotne z uwagi na treść stosowanej normy, zostały opisane w jej hipotezie). Wychodzenie poza te cechy stanu faktycznego, które określa ustawa jest niedopuszczalne (por. A. Gomułowicz w: A. Gomułowicz, J. Małecki - Podatki i prawo podatkowe - Warszawa 2002, s. 159, B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2006 r., s.497). Decyzją Burmistrza Ł., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. określono skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne. Zobowiązanie takie może być określone, gdy na osobie (osobach fizycznych) ciąży jednocześnie zobowiązanie w zakresie podatku rolnego, podatku od nieruchomości i leśnego (art. 6 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.). Wysokość zobowiązania w każdym z tych podatków określa się odrębnie zgodnie z przepisami regulującymi te zobowiązania, łączne zobowiązanie stanowi ich sumę. W tym przypadku spór dotyczy jedynie wysokości zobowiązania w podatku do nieruchomości. Nie budzi przy tym wątpliwości, iż grunt ten w ewidencji gruntów i budynków oznaczony jest jako droga. Podatnikiem podatku od nieruchomości są m. in. osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pominięto pozostałą część tego przepisu z uwagi na to, iż nie dotyczy on stanu faktycznego tej sprawy). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawa nie definiuje pojęcia gruntu. Odwołać się za tym należy do definicji tego pojęcia zawartej w kodeksie cywilnym (dalej powoływanym jako k. c.). Zgodnie z art. 46 § 1 k. c. grunt to część powierzchni ziemskiej. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Opodatkowaniu nie podlegają także nieruchomości wymienione w ust. 3 art. 2 tej ustawy. W pkt 4 wymieniono tam grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle - z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad. Takie brzmienie tego przepisu obowiązuje od 1 stycznia 2007 r. i zostało wprowadzone ustawą z dnia 7 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 249, poz. 1828, art. 1 pkt 3 lit. b i art. 7). Definiując pojęcie drogi publicznej zawarte w ustawie podatkowej należy się odwołać do regulacji dotyczącej dróg publicznych. Zgodnie z art. 1 powołanej ustawy o drogach publicznych drogami publicznymi są drogi zaliczone na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi, z uwagi na ich funkcje dzielą się na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne (art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu, województwa, powiatu lub gminy (art. 2 a ustawy o drogach publicznych). Do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym, niezaliczone do innych kategorii dróg, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych (art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zaliczenie drogi do dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy po zasięgnięciu opinii właściwego zarządu powiatu (art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych). Drogi niezaliczone do kategorii dróg publicznych (w tym drogi dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych) są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust.1 ustawy o drogach publicznych). Zarząd tymi drogami należy do zarządcy terenu, na którym droga jest położona, a w razie jego braku - do właściciela tego terenu (art. 8 ust. 2 tej ustawy). Do nich też (zarządcy lub w razie jego braku właściciela) należy finansowanie budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony, oznakowania drogi i zarządzania nią (art. 8 ust. 3 w zw. z ust. 2 tej ustawy). Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż ustalenia faktyczne, jakich winien był dokonać w tej sprawie organ podatkowy winny zmierzać do ustalenia, czy skarżący należą do grupy podmiotów, jakim ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nadaje przymiot podatnika podatku od nieruchomości, czy posiadany przez nich grunt jest objęty opodatkowaniem tym podatkiem, czy skarżących lub ich nieruchomości nie dotyczą zwolnienia od podatku, określone w art. 2 ust. 2 i 3 oraz art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wszystkie te okoliczności zostały przez organy podatkowe wyjaśnione w sposób wystarczający dla potrzeb rozstrzygnięcia. Ustalono bowiem, iż skarżący - osoby fizyczne są współwłaścicielami spornego gruntu. Są więc podatnikami podatku od nieruchomości, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wyjaśniono, że grunt, którego skarżący są współwłaścicielami, nie należy do kategorii gruntów wymienionych w art. 2 ust. 2 i 3 i art. 7 ust. 1 tej ustawy. Został on wprawdzie w ewidencji gruntów i budynków zakwalifikowany jako droga, ale nie należy on do kategorii dróg publicznych (w tym wypadku gminnych) w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, do której odwołuje się ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. W tym przypadku właścicielem gruntu nie mogliby bowiem być skarżący, ale samorząd gminy. Skarżący nie należą także do podatników wymienionych w art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Prawidłowo zatem, w tak ustalonym stanie faktycznym organy podatkowe przyjęły, iż na skarżących ciąży w 2007 r. obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i -ustalając łączne zobowiązanie pieniężne - zasadnie uwzględniły przy jego obliczaniu zobowiązanie w podatku od nieruchomości. Niezasadny jest więc zarzut, podniesiony w skardze, iż organy podatkowe nie ustaliły rzeczywistego stanu faktycznego. Uwzględniły one bowiem te fakty, których ustalenia wymagała treść ustawy podatkowej. Okoliczność, iż skarżący są obowiązani do świadczenia służebności na rzecz właścicieli działek nie jest bowiem istotna (prawnie znacząca) dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Zauważyć należy, iż o zaliczeniu drogi do kategorii dróg publicznych stanowią względy techniczne (spełnienie przez nią określonych parametrów technicznych) i spełnienie warunków formalnych (podjęcie stosownej uchwały przez radę gminy po zasięgnięciu opinii zarządu powiatu - art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, por. też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2000 r., sygn. akt III SA 1432/99, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 47974). Kwestie te rozstrzygane są jednak w innym trybie. Ustanowienie służebności przejazdu również nie należy do drogi postępowania podatkowego i nie ma wpływu na istnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, ustawa nie przewiduje bowiem zwolnień podatkowych z tego tytułu. Kwestie odpłatności za korzystanie z nieruchomości rozstrzygane bowiem mogą być na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, podjęcie działań zmierzających do uzyskania wynagrodzenia za służebność bądź jej zniesienia lub ograniczenia należy przy tym do właściciela nieruchomości obciążonej służebnością (por. art. 291 i 294 k. c., art. 1 i art. 1 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Przypomnieć też należy, iż podatek od nieruchomości jest podatkiem należącym do kategorii podatków majątkowych (od posiadania majątku), pobierany on jest w zależności od powierzchni gruntów, bez względu na to, czy posiadany majątek przynosi dochód. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zwalnia bowiem z tego podatku tych właścicieli nieruchomości, którzy nie osiągają z tytułu władania nimi żadnego przychodu. Niemożność uprawiania gruntu, zajętego pod drogę wewnętrzną i niepobieranie opłat z tytułu korzystania z drogi nie stanowi zatem okoliczności istotnych z punktu widzenia ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Zauważyć przy tym należy, iż podatek od nieruchomości jest wymierzany od każdego z podatników będących właścicielami. Podatnicy znajdujący się w tej samej sytuacji faktycznej podlegają zatem obciążeniom podatkowym na tych samych zasadach. Ustalenie zobowiązania podatkowego skarżącym nie narusza zatem art. 32 Konstytucji RP i wyrażonej w niej zasady równości. Równość w prawie podatkowym oznacza nakaz równego traktowania wszystkich podmiotów wyróżniających się daną cechą istotną. Podatnicy winni więc być potraktowani równo, gdy wyróżniają się jednakową sytuacją faktyczną (por. A. Gomułowicz, op. cit., s. 109). Skoro podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, to wszyscy podatnicy posiadający określony w ustawie majątek (nieruchomość) winni być opodatkowani jednakowo, posiadanie majątku jest bowiem cechą istotną z punktu widzenia tego podatku. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a) skargę należało oddalić. Z uwagi na wynik postępowania każda ze stron ponosi we własnym zakresie koszty postępowania ( art. 199 p. p. s. a.). A.B.