I SA/Łd 1237/14
PostanowienieWSA w Łodzi2015-01-20
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, gdy wnioskodawca nie udokumentował w wystarczający sposób swojej sytuacji majątkowej i dochodowej?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym może być przyznane tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wnioskodawca, który nie przedstawił pełnej i wiarygodnej dokumentacji dotyczącej swojego majątku i dochodów, nie spełnił tego warunku, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
P. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi dotyczącą zobowiązania podatkowego w podatku VAT za 2009 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jest bezrobotny, nie posiada majątku i utrzymuje się z oszczędności oraz dochodów żony. Organ sądowy wezwał go do uzupełnienia dokumentacji dotyczącej dochodów i majątku, jednak nie dostarczył on pełnych informacji, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Odmówić skarżącemu P. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 stycznia 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do kwietnia oraz od czerwca do grudnia 2009 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2009 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 3 października 2014 roku P. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]roku określającą skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do kwietnia oraz od czerwca do grudnia 2009 roku oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za maj 2009 roku
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 684 zł skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że wspólnie z żoną, z która pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący jest osobą bezrobotną nie posiada żadnego majątku. We wniosku o prawo pomocy złożonym w sprawie sygn. akt I SA/Łd 1152/14 oświadczył, że nie prowadzi już działalności gospodarczej utrzymuje się z oszczędności oraz dochodów uzyskiwanych przez żonę. W ich wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje jeszcze dwójka, małoletnich dzieci.
Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF było niepełne nie wskazywało bowiem w ogóle ponoszonych kosztów utrzymania, ani wysokości dochodów stanowiących źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2013 rok; udokumentowanie wysokości dochodów żony skarżącego stanowiących ich źródło utrzymania oraz nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę; wskazanie składników majątku żony z podaniem ich wartości, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawcy; a także nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącego i jego żony (osobistych oraz firmowych) za ostatnie 2 miesiące, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący do sprawy sygn. akt I SA/Łd 1235/14 nadesłał skany zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za 2013 rok z których wynika, że w 2013 roku skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w postaci usług transportowych i handlu uzyskał dochód na poziomie 25.123 zł, zaś jego całkowity dochód z 2013 rok wyniósł 33.644 zł. Z kolei żona wnioskodawcy z tytułu swojej działalności gospodarczej – transport drogowy towarów odnotowała stratę 1.876 zł. Wnioskodawca nadesłał również skany deklaracji VAT-7 jego żony za sierpień 2013 roku wskazujący, że obroty jej firmy w tym miesiącu wyniosły ok. 20.000 zł oraz za listopad 2013 roku obroty na poziomie 13.000 zł. Skarżący oświadczył, że jego rachunek bankowy został zamknięty i przedstawił wyciągi z rachunku bankowego swojej żony za okres od 1 października do 28 listopada 2014 roku jego saldo początkowe wynosiło 46.169 zł zaś saldo końcowe 47.381 zł. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że mieszkanie w którym zamieszkuje jest własnością jego matki.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek skarżącego nie jest zasadny.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza PPF), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy P.K. wskazał, że wspólnie z żoną oraz dwójką dzieci prowadzi gospodarstwa domowego, którego źródłem utrzymania są oszczędności, których kwoty nie wskazał oraz działalność gospodarcza prowadzona przez jego żonę, z której dochodu jednak nie przedstawił. Wnioskodawca oświadczył, że jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnego majątku zamieszkuje w mieszkaniu będącym własnością jego matki. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego wezwaniem z 8 grudnia 2014 roku obowiązków, w żaden sposób nie udokumentował aktualnych posiadanych na utrzymanie dochodów ani wysokości ponoszonych wydatków mieszkaniowych, nie przedstawił także informacji dotyczących sytuacji majątkowej małżonki. Postawa wnioskodawcy uniemożliwia tym samym przeprowadzenie całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Tymczasem wnioskodawca nie podał stanu posiadanych oszczędności wskazując jedynie na zamknięcie posiadanego rachunku bankowego z kolei nadesłane wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego wskazują, że na dzień 28 listopada 2014 roku dysponowała ona środkami w wysokości ponad 47.000 zł umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe oraz fakt, że ze skarg wnioskodawcy równocześnie przed sądem zawisło 6 spraw, a łączna wysokość obciążających stronę wpisów sądowych zamyka się kwotą 3.019 zł stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Oświadczenie wnioskodawcy o braku dochodów umożliwiających mu pokrycie kosztów sądowych jest całkowicie gołosłowne, skarżący w żaden sposób nie udokumentował też wysokości kosztów utrzymania rodziny, powyższe uniemożliwia weryfikację jego twierdzeń o braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłoby zostać pokryte koszty procesu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Niekompletny pomimo wezwania materiał dowodowy zaoferowany przez wnioskodawcę w żaden sposób nie potwierdza prawdziwości jego twierdzeń o braku środków finansowych na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
ak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło