I SA/Łd 124/13

Dnia 8 lipca 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodów p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu – P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodów. Wobec treści wyroku skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł skargę kasacyjną, a następnie wezwany do uiszczenia wpisu od tejże skargi w kwocie 4.291 zł wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 15-letnią córką M., 11-letnim synem R. oraz 4-letnią córką K. Rodzina nie posiada żadnego majątku. Skarżący wskazał przy tym, że osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.550,46 zł. Podkreślił także, iż jest to jedyne źródło utrzymania rodziny. Nie ma dostępu do żadnego z kont bankowych (zamknięcie nastąpiło w dniu 15.04.2013 r.) ani do rachunku maklerskiego. Uzyskiwane w ramach wynagrodzenia środki pozwalają mu jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb i uregulowanie opłat związanych z własnym utrzymaniem. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że nie jest w stanie uiścić opłat sądowych z uwagi na fakt zablokowania wszystkich rachunków bankowych w drodze zajęcia egzekucyjnego z dnia 16 stycznia 2013 roku. Podkreślił przy tym, że nie ma dostępu do posiadanego rachunku maklerskiego. Brak spowodowany jest zajęciem praw majątkowych w postaci papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2013 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia przez skarżącego dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do wskazania kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz z udokumentowaniem wydatków ponoszonych w tym zakresie, wyjaśnienia kwestii partycypowania w kosztach utrzymania małoletnich dzieci ich matki wraz z podaniem kwoty środków przeznaczanych przez nią na ten cel, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkuje oraz nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącego za 2012 rok, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 28 czerwca 2013 roku wyjaśnił, że miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi średnio 1.550,46 zł. Obecnie prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Z uwagi na fakt, że skarżący nie zamieszkuje z żoną, przekazuje jej comiesięcznie kwotę 900 zł na utrzymanie trójki małoletnich dzieci. Nieruchomość, w której wnioskodawca zamieszkuje, nie stanowi jego własności, lecz należy do jego ojca – J. K. oraz jego brata – T. K. Koszty czynszowe za mieszkanie stanowią kwotę 397,26 zł, jednakże ze względu na niski miesięczny dochód skarżący partycypuje w ich ponoszeniu wyłącznie połowicznie, a funkcjonuje wyłącznie dzięki pomocy najbliższej rodziny. Pozostała część kosztów utrzymania mieszkania jest natomiast ponoszona przez ojca skarżącego. W związku z powyższymi wydatkami wnioskodawcy na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych pozostaje miesięcznie jedynie kwota ok. 150 zł. Nie dysponuje zatem żadnymi wolnymi środkami, które pozwoliłyby mu na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Do pisma pełnomocnik załączył dokumenty źródłowe. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jednocześnie podkreślić należy, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). W tym względzie przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że skarżący nie uzyskuje obecnie dochodów pozwalających na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 4.291 zł. Osiągany przez niego dochód zamyka się bowiem kwotą 1.550,46 zł brutto. Natomiast w 2012 roku skarżący osiągnął dochód w wysokości 24.273,23 zł (według PIT-37). Istotny w tym względzie jest także fakt, iż skarżący ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz koszty utrzymania małoletnich dzieci, przekazując żonie na ten cel kwotę 900 zł miesięcznie. Ponadto posiadane przez skarżącego rachunki stanowią przedmiot zajęcia egzekucyjnego i - jak podaje wnioskodawca - nie ma do nich dostępu. Skarżący nie posiada przy tym żadnego majątku, zamieszkuje w lokalu znajdującym się na nieruchomości należącej do jego ojca i brata. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie i przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Referendarza sądowego wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa, w tym zwłaszcza dochód i wykazana kwota niezbędnych wydatków, powoduje bowiem, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niemniej jednak w tym miejscu z całą mocą podkreślić należy, iż przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych poniesionych już przez skarżącego przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., FZ 125/04, niepubl., a także T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. AK.