I SA/Łd 1250/13

Dnia 25 listopada 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do kwietnia, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. D. prawa pomocy w zakresie całkowitym. M. D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do kwietnia, lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2008 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 822 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach, oraz dodatkowych informacji i dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i 10-letnim synem. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez małżonków z jej tytułu skarżący osiąga dochód miesięczny w wysokości około 700 zł, jego żona natomiast ponosi straty. Wnioskodawca oświadczył, że jedyny majątek rodziny stanowi dom o pow. 223 m2, obciążony kredytem w wysokości ok. 520.000 zł. Podkreślił, że obecnie zaprzestał spłacania rat kredytowych ze względu na złą sytuację finansową. Wskazał, że jest obciążony obowiązkiem spłaty 8 kredytów bankowych w wysokości około 600.000 zł, jego zadłużenie w urzędzie skarbowym wynosi około 81.000 zł, w ZUS-ie około 22.000 zł. Komornicy prowadzą egzekucję. W bieżącym utrzymaniu pomagają mu rodzice. Z nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że za ubiegły rok podatkowy małżonkowie osiągnęli dochód odpowiednio w kwotach: M.D. 363.046 zł (z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej z żoną, D. SP.J., Restauracja A spółka cywilna M. D., A. L.) i M. D. 227.611 zł. (z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej z mężem, oraz B spółki cywilnej S., D., B.). Z nadesłanych deklaracji VAT- 7 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynika, że za pierwszy kwartał br. z tytułu działalności prowadzonej indywidualnie wnioskodawca uzyskał przychód na poziomie 42.914 zł, za drugi kwartał jego przychody wyniosły 39.879 zł, w trzecim kwartale 79 zł, z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej z żoną w formie spółki cywilnej przychody w pierwszym kwartale wyniosły 59.593 zł, w drugim kwartale 8.632 zł w trzecim kwartale 8.241 zł. Miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawca oszacował na kwotę ok. 1.000 zł, przy czym z kwoty tej udokumentował wydatki na ok. 600 zł (opłaty za prąd i gaz). Z informacji nadesłanych do sprawy sygn. akt I SA/Łd [...] wynika, że miesięczna pomoc uzyskiwana od rodziców wynosi ok. 2.000 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący wspólnie z żoną oraz synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz jego żonę, z której przychód do września 2013 roku wyniósł ok. 150.000 zł. Z kolei łączne dochody małżonków z tego tytułu za rok ubiegły zamknęły się kwotą ponad 590.000 zł przy obrotach rzędu 3.638.091 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 223 m2, obciążonego kredytem hipotecznym, nie zadeklarował posiadania innego majątku ani oszczędności. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (822 zł) oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że M. D. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Poziom dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej przez skarżącego i jego żonę za rok ubiegły w zestawieniu z oszacowanymi przez wnioskodawcę na kwotę ok. 1.000 zł miesięcznie niezbędnymi wydatkami na utrzymanie jego rodziny, przeczy twierdzeniom wnioskodawcy o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty procesu. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona w dalszym ciągu prowadzą działalność gospodarczą na szeroką skalę, fakt, iż dochody z tego tytułu uzyskiwane w bieżącym roku są niższe w porównaniu z rokiem ubiegłym nie stanowi wystarczającej przesłanki do odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Nie ulega wątpliwości, że za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, środków czystości czy mediów, do kategorii tej nie zalicza się jednak wydatków na spłatę kredytów inwestycyjnych zaciągniętych przez skarżącego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dlatego fakt zaprzestania spłaty części zobowiązań kredytowych posiadanych przez wnioskodawcę pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanek do uzyskania prawa pomocy w żądanym zakresie. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący będący przedsiębiorcą oraz właścicielka majątku znacznej wartości nie należy do tego kręgu podmiotów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AK.