I SA/Łd 1251/07
WyrokWSA w Łodzi2008-09-04
Skład orzekający: Anna Świderska, Arkadiusz Cudak, Ewa Cisowska - Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, odmawiając rozłożenia na raty podatku VAT, naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 67a § 1 pkt 1, poprzez błędną interpretację pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" oraz poprzez uznanie, że sytuacja finansowa spółki cywilnej nie uzasadnia udzielenia ulgi?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie naruszył przepisów Ordynacji podatkowej, odmawiając rozłożenia na raty podatku VAT. Instytucja rozłożenia na raty oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ może, ale nie musi przychylić się do wniosku podatnika. Sytuacja finansowa podatnika oraz ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej były prawidłowo ocenione przez organ, a udzielenie ulgi w tym przypadku mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego uprzywilejowania spółki i przerzucenia ryzyka gospodarczego na budżet państwa. Sąd nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznego rozstrzygnięcia organu, jeśli postępowanie było prowadzone prawidłowo.Stan faktyczny
Spółka cywilna A. złożyła wniosek o rozłożenie na raty podatku VAT za I kwartał 2007 roku, uzasadniając go trudnościami finansowymi spowodowanymi opóźnieniami w płatnościach od kontrahentów. Organ podatkowy odmówił udzielenia ulgi, wskazując na korzystną sytuację majątkową wspólników, ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem działalności oraz fakt wcześniejszego korzystania przez spółkę z podobnych ulg. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i błędną interpretację pojęć "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny".Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Asesor WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 roku sprawy ze skargi A Spółki Cywilnej B. J., A. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od towarów i usług za I kwartał 2007 roku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić adwokat A. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia[...] nr[...], podjętą na podstawie art. 233 §1 pkt 1 oraz art. 67a §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. z dnia[...]nr[...] odmawiającą A. spółce cywilnej rozłożenia na raty podatku od towarów i usług za I kwartał 2007r. w wysokości 4.691,00 zł.
W uzasadnieniu tej decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, stwierdził, że działalność gospodarcza w formie spółki cywilnej A. jest prowadzona przez dwóch wspólników B.J. i A.J., a jej przedmiotem są telekomunikacja i tłumaczenia językowe. Wskazał nadto, że B.J. osiągał w pierwszym kwartale 2007r. dochód z tej działalności w wysokości 1.180 miesięcznie netto oraz otrzymywał emeryturę w wysokości 1.470 zł netto. Posiada również mieszkanie o powierzchni 28 m2 o wartości 60.000 zł, a stałe jego miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynosiły łącznie - 240 zł, pozostałe składniki kosztów utrzymania stanowiły zaś kwotę 650 zł. Z kolei A.J., jak wywodził Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., osiągnął w pierwszym kwartale 2007r. dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.780 zł miesięcznie netto oraz otrzymywał wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w firmie B. w wysokości 627,40 zł netto, posiada nadto samochód BMW model 735 rok produkcji 1980, zakupiony w roku 1997 o wartości 5.000 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje wraz z żoną, która otrzymuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 627 zł miesięcznie. Posiada na utrzymaniu trójkę dzieci, a stałe miesięczne koszty utrzymania i inne wydatki wynosiły łącznie 1.430 zł (w tym alimenty na utrzymanie dzieci).
Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. powołał przepis art. 67a §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego organ podatkowy na wniosek podatnika z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty. Wskazany przepis, jak argumentował organ odwoławczy, daje organom podatkowym możliwość udzielenia ulgi, stanowiącej wyłom od zasady powszechności obowiązku podatkowego oraz konstytucyjnej zasady równości wszystkich obywateli wobec prawa. Z tego powodu w doktrynie i orzecznictwie ukształtował się pogląd, że udzielenie tej ulgi mogą uzasadniać jedynie okoliczności o charakterze obiektywnym i wyjątkowym. Rozważając możliwość udzielenia tej ulgi wziąć pod uwagę należy także kryterium celowości. Ustanawiający tę ulgę przepis prawny wprowadza konstrukcję tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ podatkowy może przychylić się do wniosku podatnika, ale nie jest do tego zobligowany nawet, jeżeli istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zauważył również, że z prowadzeniem działalności gospodarczej związanych jest wiele obowiązków natury prawnej i finansowej. Jednym z podstawowych obowiązków każdego podatnika jest powinność terminowego płacenia podatków. Podatnik powinien prowadzić bieg swoich spraw w taki sposób, aby wywiązać się z tego obowiązku. Obowiązkiem podatnika, a nie organu podatkowego, jest poszukiwanie skutecznych metod i źródeł rozwiązywania problemów (w tym także finansowych), mogących powstać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą lub w jego sytuacji zawodowej, czy rodzinnej. Przede wszystkim zaś, powinnością każdego, na kim ciąży obowiązek podatkowy jest zabezpieczenie środków na pokrycie istniejących i przyszłych zobowiązań podatkowych. Podejmując współpracę z innymi, każdy podatnik powinien, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., zadbać o takie ukształtowanie wzajemnych stosunków,aby zapewnić dopływ środków finansowych na regulowanie powstających zobowiązań podatkowych. Z tego powodu uzasadnienia dla udzielenia wnioskowanej ulgi nie może stanowić okoliczność zalegania klientów Spółki w płatnościach za wykonane usługi. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podniósł nadto, że związane z prowadzeniem działalności ryzyko gospodarcze obciąża wyłącznie osobę prowadzącą tę działalność gospodarczą. Powołując wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2007r., sygn. akt I SA/Lu 1485/98, Lex nr 39753, stwierdził, że "ryzyko prawidłowego doboru kontrahenta obciąża prowadzącego działalność gospodarczą. On też ma roszczenie cywilnoprawne o naprawienie szkody wynikłej z winy lub nienależnego wykonania zobowiązania przez kontrahenta. Dlatego też nie można uznać za zgodne z ważnym interesem publicznym przerzucanie tego ryzyka na ogół podatników". Na tej podstawie przyjął, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy udzielenie wnioskowanej ulgi oznaczałoby przeniesienie ryzyka gospodarczego na budżet państwa, a w konsekwencji na całe społeczeństwo. Mając na uwadze argumentację odwołania oraz ogół okoliczności w sprawie stwierdził, że spółka cywilna A. w ostatnich latach dwukrotnie korzystała z ulg w zapłacie podatku VAT. Decyzją z dnia[...] nr[...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. rozłożył bowiem na 5 miesięcznych rat spłatę podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2006r. w wysokości 3.540,22 zł, zaś decyzją z dnia[...] nr[...] rozłożył na dwie miesięczne raty spłatę podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2005r. w wysokości 2.767 zł. Organy podatkowe, udzielając ulg w spłacie należności podatkowych, muszą mieć na względzie prawidłowe, pełne i terminowe wykonanie dochodów budżetowych oraz interes Skarbu Państwa, a ulga podatkowa nie może być traktowana jako forma niskooprocentowanego kredytu, udzielanego przy każdych trudnościach płatniczych. Według organu odwoławczego, sytuacja majątkowa i osobista obu podatników jest na tyle korzystna, że zapłata przedmiotowego zobowiązania podatkowego nie powinna spowodować zagrożenia egzystencji wspólników, ani osób pozostających na utrzymaniu jednego z nich. W istniejącym stanie rzeczy udzielenie wnioskowanych rat prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania Spółki w stosunku do podatników terminowo regulujących należności podatkowe. Nie może stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o ulgę stwierdzenie, że Spółka ma "kłopoty z płynnością finansową" i znajduje się w trudnej sytuacji finansowej (por. wyrok NSA z dnia 28 września 1999r. sygn. akt I SA/Wr 652/97, Lex nr 38761). Uzasadnienia dla udzielenia wnioskowanej ulgi nie może stanowić również przedstawiona w odwołaniu krytyka obowiązujących regulacji prawnych i opieszałości wymiaru sprawiedliwości. Przepisy prawa mają charakter powszechnie obowiązujący i regulują sytuację ogółu podmiotów. Władza państwowa (w tym władza sądownicza) jest wykonywana przez wyspecjalizowane organy w taki sam sposób wobec wszystkich, którzy tej władzy podlegają. Powyższe okoliczności nie stawiają więc Spółki w sytuacji wyjątkowej i niekorzystnej w stosunku do innych podmiotów gospodarczych.
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podniósł nadto, iż B.J., w odpowiedzi na wezwanie z dnia 20 sierpnia 2007r. podjęte w trybie art. 123 §1 i art. 200 §1 Ordynacji podatkowej, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że Spółka podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zawartego w "Arkuszu odwoławczym" stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. w sprawie zarzutów odwołania, B.J. podniósł, że zawarte tam stwierdzenia są nielogiczne i nieprawdziwe. Nie uzasadnił jednak przedstawionych w ten sposób zarzutów, co utrudnia zajęcie wobec nich stanowiska.
W skardze na powyższą decyzję wspólnicy Spółki podnieśli, iż we wniosku i jego uzasadnieniu wskazano ważny ze względu na utrzymanie siebie i rodzin interes wspólników przemawiający za rozłożeniem zaległości na raty. Zdaniem strony skarżącej, nieuwzględnienie ważnego interesu podatnika stanowi naruszenie Ordynacji podatkowej, zaś interpretacja słowa "może", rozumianego przez organ jako dowolność, uznaniowość interpretacji przepisów prawa przy podejmowaniu decyzji, może prowadzić, jak to miało miejsce w tej sprawie, do patologii i jest korupcjogenne. Skarżący zauważył nadto, iż w sprawie decyzja została wydana po upływie ustawowego terminu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania i nie jest dowolna. Nie przekroczono również przewidzianego w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej dwumiesięcznego terminu rozpoznania odwołania, odwołanie do organu wpłynęło bowiem w dniu 5 lipca 2007r., zaś decyzja drugoinstancyjna została wydana w dniu 5 września 2007r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia[...] nr[...], Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 z póź, zm.), zwanej dalej Op, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności zaś stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 67a § 1 pkt 1. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, z wyjątkiem niemających jednak zastosowania w tej sprawie sytuacji określonych w art. 67b Op., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty. Uregulowana w tym przepisie instytucja rozłożenia podatku na raty oparta jest na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "organ podatkowy (...) może". Istotą uznania jest zaś rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu podatnika ubiegającego się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, interes publiczny zaś to dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, to dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W interesie publicznym leży też by podatnicy przestrzegali przepisy podatkowe, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości opodatkowania. Interes podatnika nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym, rozłożenie zaległości podatkowej na raty jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania może bowiem być stosowane w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Oceniając sytuację podatnika organy podatkowe winny mieć na uwadze interes budżetu państwa, w sprzeczności z tym interesem zaś byłoby przerzucanie ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej na ogół podatników. Nadmienić należy nadto, że ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu swobodę w stosowaniu analizowanej instytucji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzegania przez organy podatkowe procedury normowanej przez Ordynację podatkową, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ podatkowy do wydania decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza dla podatnika, tj. ocena niedookreślonych przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, których znaczenie jest każdorazowo ustalane przez organ podatkowy. Jeśli zatem Sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procesowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że strona skarżąca, wbrew twierdzeniom skargi, nie wykazała zaistnienia w tej sprawie przesłanek uzasadniających zastosowanie żądanej ulgi podatkowej, w szczególności przesłanki ważnego interesu podatnika. Zawarte we wniosku z dnia 24 kwietnia 2007r. żądanie rozłożenia na pięć miesięcznych rat podatku VAT, należnego za pierwszy kwartał 2007r. w kwocie 4.691 zł uzasadniła kłopotami z płynnością finansową spowodowanymi opóźnieniami w otrzymywaniu zapłaty od kontrahentów, zaś w oświadczeniach majątkowych z dnia 24 kwietnia 2007r. wspólnicy Spółki wskazali swoją sytuację majątkową i rodzinną. I tak, z oświadczenia B.J. wynika, iż w pierwszym kwartale 2007r. osiągnął dochód 2650 zł netto i poniósł koszty utrzymania w wysokości 890 zł, nadto posiada mieszkanie o wartości ok. 60 000zł. Z oświadczenia A.J. wynika z kolei, że w tym samym okresie, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną, osiągnął dochód 2407 zł netto i poniósł koszty utrzymania 1430 zł, w tym alimenty na utrzymanie dzieci; żona otrzymuje wynagrodzenie 627 zł netto miesięcznie. Obaj wspólnicy oświadczyli nadto, iż w 2006r. prowadzona przez nich Spółka otrzymała pomoc publiczną w wysokości 0,83 zł. W odwołaniu z dnia 20 czerwca 2007r. podnieśli dodatkowo, iż sedno ich kłopotów tkwi w nieuregulowaniu płatności przez klientów i niekorzystnej regulacji prawnej prowadzącej do utraty VAT-u w przypadku "umorzeń komorniczych", a także niewydolności wymiaru sprawiedliwości w zakresie windykacji należności. Wskazane przez stronę skarżącą okoliczności zostały, na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ocenione przez organ podatkowy, a ocena ta, zdaniem Sądu, nie przekracza granic swobodnej oceny, jest prawidłowa i logiczna. Chybiony jest zatem zarzut skargi pominięcia przez organy przesłanki interesu podatnika w przyznaniu ulgi podatkowej. Z uwagi na wskazane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, przesłanki stosowania ulg podatkowych oraz brak uprawnień Sądu do oceny celowości podjętego rozstrzygnięcia, nie można postawić zarzutu dowolności wyrażonemu przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądowi, wedle którego sytuacja podatnika jest na tyle korzystna, że zapłata zobowiązania podatkowego nie powinna spowodować zagrożenia egzystencji wspólników i ich rodzin; ulga podatkowa stanowi wyjątek od zasady równości opodatkowania i nie może być traktowana jako forma kredytowania działalności gospodarczej; udzielenie ulgi prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania Spółki; okoliczność zalegania przez klientów z płatnościami za wykonane usługi nie może uzasadniać zastosowania ulgi. Organ odwoławczy, odmawiając rozłożenia zaległości w VAT na raty, zwrócił uwagę na istotę, a wynikającą z załączonych akt administracyjnych, okoliczność faktyczną korzystania już dwukrotnie przez stronę skarżącą z ulg podatkowych, a mianowicie rozłożenia na raty decyzją z dnia[...] nr[...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. spłaty podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2006r. w wysokości 3.540,22 zł, oraz rozłożenia na raty decyzją z dnia[...] nr[...]spłaty podatku od towarów i usług za trzeci kwartał 2005r. w wysokości 2.767 zł. Zgodzić się też trzeba z organem odwoławczym, że każdy podatnik powinien wywiązywać się z obowiązków podatkowych terminowo i zabezpieczyć środki pieniężne na zapłatę zobowiązań podatkowych oraz że ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ponosi zawsze przedsiębiorca, a ryzyko to nie może być przerzucane na ogół społeczeństwa, zaś realizacja zadań publicznych wymaga zapewnienia środków w budżecie. Trafnie zauważył też organ odwoławczy, iż krytyka regulacji prawnej i opieszałość wymiaru sprawiedliwości nie mogą stanowić przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi. Przepisy prawne mają bowiem charakter powszechnie obowiązujący i regulują sytuację ogółu podmiotów. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie dowodzi, iż organ odwoławczy stosownie do art. 191 Op ocenił wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a ocena ta została dokonana na podstawie całego możliwego do zebrania materiału dowodowego sprawy, nadto jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Analiza akt administracyjnych nie pozwala, w ocenie Sądu, postawić organom podatkowym także zarzutu naruszenia w niniejszej sprawie przepisów dotyczących zasad przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, wyrażonych w szczególności w art. 122, art. 187 § 1, art. 192 i art. 200 § 1 Op. Postępowanie to organy podatkowe przeprowadziły w sposób wszechstronny, nie tylko wyjaśniając podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności, ale także uwzględniając z urzędu znane im inne mające znaczenie dla wyniku sprawy okoliczności. Strona skarżąca miała też zapewnioną, stosownie do art. 123 § 1 Op, możliwość czynnego udziału w postępowaniu przed dwoma instancjami i skutecznej obrony jej interesów. Jak bowiem wynika z załączonych akt administracyjnych pismem z dnia 17 maja 2007r. oraz z dnia 20 sierpnia 2007r. strona skarżąca została zawiadomiona o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy i wypowiedzenia się co do tego materiału. Z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji nie zapoznała się, z kolei po zapoznaniu się z materiałem dowodowym organu odwoławczego jeden ze wspólników strony skarżącej stwierdził dość lakonicznie, iż stwierdzenia zawarte w arkuszu odwoławczym są nielogiczne i nieprawdziwe. Nie wskazano natomiast na czym polegał interes podatnika przemawiający za udzieleniem ulgi i jakie wartości chronione doznałyby uszczerbku w razie jednorazowego uiszczenia zobowiązania podatkowego. Także w skardze zdawkowo stwierdzono, że "we wniosku i jego uzasadnieniu wskazano ważny ze względu na utrzymanie siebie i rodzin" interes podatnika. Podnieść jednak należy, iż sposób, w jaki strona będzie swoich interesów bronić, tj. czy przedstawi dowody na podnoszone przez nią okoliczności braku możliwości wykonania zobowiązania podatkowego zależy tylko i wyłącznie od jej woli. W jej interesie było też współdziałanie z organami podatkowymi i wykazywanie jej interesu, przemawiającego za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej za I kwartał 2007r. na raty. Jak bowiem wynika z powołanego wyżej art. 67a § 1 Op wykazanie zaistnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi podatkowej obciążało podatnika. Postępowanie w sprawie przyznania ulgi jest wszak postępowaniem wszczynanym na wniosek, a jego przedmiotem jest przyznanie stronie uprawnienia, ciężar wykazania i udowodnienia zaistnienia tych okoliczności spoczywa więc na podatniku. Wprawdzie przepis art. 122 Op nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów, potwierdzających stanowisko strony i dowodów świadczących na korzyść podatnika, jeżeli argumentów w tym zakresie nie dostarczyła ona sama i nie dołożyła wszelkiej staranności aby zadbać o swoje interesy (wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2000r., III SA 1252/99, LEX nr 43953, wyrok NSA W-wa z dnia 20 grudnia 2006r., I FSK 296/06, LEX nr 262767, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 1999r., III SA 5688/98, LEX nr 38711 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2004r., I SA/Wr 3627/01, LEX nr 129667). Wynikający z art. 122 O.p. obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie jest bowiem tożsamy z obowiązkiem poszukiwania przez organ dowodów w sytuacji, gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że można je będzie uzyskać, sam organ nie zawsze też będzie mógł obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności (wyrok NSA z dnia 30 maja 2006r., II FSK 835/05, LEX nr 180477, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2005r., III SA/Wa 2262/05, LEX nr 191116). Wyjaśnienie okoliczności sprawy wymaga współdziałania strony z organem podatkowym, zwłaszcza jeśli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (wyrok NSA w Lublinie z dnia 22 maja 2000r., I SA/Lu 249/99, LEX nr 45373).
Zauważyć nadto należało, iż zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja pierwszoinstancyjna, zawiera elementy określone w art. 210 § 1 Op, a w jej uzasadnieniu organy podatkowe, stosownie do § 4 tegoż przepisu, przedstawiły stan faktyczny sprawy, dokonały wykładni przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Op oraz analizy wszystkich okoliczności sprawy w świetle przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 Op, ustosunkowując się, co wskazano wyżej, do wszystkich podnoszonych przez stronę argumentów, wskazując nadto okoliczności sprawy znane organowi z urzędu oraz przesłanki i motywy odmownego rozpoznania żądania strony. Rozstrzygnięcie sprawy stanowi nadto logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego ocenę w świetle obowiązujących przepisów prawnych.
Zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, decyzja została bowiem w sprawie podjęta i doręczona stronie skarżącej.
Wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu przyznano na podstawie art. 250 ppsa w związku z przepisem § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Stosownie do powołanych przepisów wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokackie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, zaś "stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie niż sprawa, której przedmiotem jest należność pieniężna i sprawa ze skargi na akt Urzędu Patentowego 240 zł.
Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z przepisami prawa oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień mogących mieć czy też mających wpływ na rozstrzygnięcie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu.
P.Pie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło