I SA/Łd 126/12

Dnia 27 marca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jawnej w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2004 roku p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu – A. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2004 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jawnej w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2004 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie w złożonym, na urzędowym formularzu PPF, oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem J.. Nie osiąga żadnych dochodów, jego żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 rok poniosła stratę w wysokości -182.342,33 zł. Majątek rodziny stanowią dom o pow. 200 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 10 ha. Jednakże całość posiadanego majątku, w tym środki transportu (8 samochodów) i nieruchomości zostały zajęte przez urząd skarbowy w Z.. Na nieruchomościach ustanowione są także hipoteki, co oznacza, że nie ma jakiejkolwiek możliwości ich spieniężenia w celu uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto zabezpieczenia na majątku opiewają na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych i wielokrotnie przekraczają sumę posiadanych aktywów. Skarżący poinformował przy tym, że dom, w którym zamieszkuje, nie jest jego własnością i przebywa w nim wyłącznie dzięki życzliwości pełnoletniego syna M. K., który nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast małoletni syn J. nie posiada żadnego majątku. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że w związku z działaniami organów podatkowych doszło do likwidacji firmy A sp. jawna, która stanowiła jedyne źródło osiąganych przez niego dochodów. Także i jego żona prowadzi wprawdzie działalność gospodarczą, lecz co miesiąc ponosi znaczne straty, a co za tym idzie, nie generuje jakichkolwiek przychodów (zajęcie kont bankowych). Z tego względu nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności, którymi mógłby sfinansować wpis od skargi w niniejszej sprawie. Do wniosku skarżący załączył zestawienie dochodu za 2010 r. i 2011 r., deklaracje VAT-7 dotyczące 2011 r. oraz oświadczenie żony A. K. w kwestii osiągniętych w okresie lipiec-wrzesień 2011 r. przychodów, zeznania podatkowe małżonków za 2010 rok oraz protokół tymczasowego zajęcia mienia ruchomego. Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2012 r. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jednoznaczne wskazanie zakresu żądania objętego wnioskiem (rubryka nr 4 formularza PPF) – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 255 powyższej ustawy zobowiązał pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do: udokumentowania kwoty aktualnie osiąganego przez małżonkę skarżącego dochodu (straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2 ostatnie miesiące: styczeń–luty 2012 r., złożenia wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące bądź przedstawiania dokumentów potwierdzających brak możliwości ich złożenia, udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego żonę wydatków eksploatacyjnych i wskazania kwoty środków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny oraz udzielenia informacji w kwestii zatrudnienia skarżącego, w tym wskazania, czy skarżący podjął działania zmierzające do podjęcia zatrudnienia bądź uzyskania statusu bezrobotnego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 7 marca 2012 r. wyjaśnił, że wszystkie posiadane przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunki bankowe objęte są od kilku lat zajęciem, nie jest możliwe dokonanie jakichkolwiek operacji bankowych za ich pomocą, w szczególności nie można uzyskać wyciągów obrazujących przepływy finansowe. Podkreślił przy tym, że całość kosztów utrzymania skarżącego i jego małżonki pokrywa ich syn, gdyż nie posiadają oni jakichkolwiek środków finansowych. Dodał także, iż skarżący nie może mieć statusu bezrobotnego, gdyż jest osobą współpracującą z firmą B (bez wynagrodzenia), a składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne odprowadzane są przez jego żonę. Wyjaśnił także, iż skarżący nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na ilość spraw sądowych i podatkowych, które są prowadzone z jego udziałem. Konieczność uczestniczenia w nich powodowałby nieobecność w pracy, czego mają świadomość potencjalni pracodawcy na rynku lokalnym i nie byliby przez to zainteresowani zatrudnieniem skarżącego. Z uwagi na powyższe podejmowane przez niego próby w tym zakresie okazały się nieskuteczne. Do wniosku pełnomocnik skarżącego załączył deklarację VAT-7 za styczeń 2012 r., zestawienie dochodu żony skarżącego za trzy ostatnie miesiące oraz zaświadczenia z banku dotyczące rachunków małżonków. Zarządzeniem dnia 26 marca 2012 r. powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy został skierowany na posiedzenie niejawne. Z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego w powyższym piśmie nie wskazał jednoznacznie zakresu żądania objętego wnioskiem Referendarz sądowy, kierując się zasadą ekonomii procesowej uwzględniając przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu wniosku, przyjął, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jednocześnie podkreślić należy, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz synem. Jedyne źródło utrzymania trzyosobowej rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która jednak przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu), jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych zostały zajęte przez organy podatkowe na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych. Na dzień 29 lutego 2012 r. stan rachunku bankowego skarżącego (zajętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego) wynosił 2.253,07 zł, a stan rachunku jego żony (zajętego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.) wynosił -343,96 zł. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w domu będącym własnością ich starszego, pełnoletniego syna, który udziela rodzicom pomocy, ponosząc koszty związane z ich utrzymaniem. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej A została zlikwidowana i w związku z tym skarżący aktualnie nie osiąga żadnego dochodu, współpracuje z firmą B należącą do jego małżonki, bez wynagrodzenia. Jednocześnie z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych wynika, że jego żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 roku odnotowała stratę w wysokości -453.899 zł, zaś w roku 2010 jej obroty wyniosły 2.265.689 zł, koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 2.448.031 zł, dając w efekcie stratę w wysokości -182.342 zł. Ponadto z oświadczenia żony skarżącego, załączonego do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 1198/11 wynika, że w lipcu 2011 r. osiągnęła przychód w kwocie 145.600 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 146.873,03 zł, co skutkowało stratą w wysokości -1.273,03 zł, w miesiącu sierpniu uzyskała zaś przychód w wysokości 169.988,98 zł, przy kosztach stanowiących kwotę 1999.946 zł, co w efekcie spowodowało stratę w wysokości -29.957,02 zł, natomiast w miesiącu wrześniu 2011 r. jej przychód wyniósł 51.000 zł, koszty jego uzyskania stanowiły kwotę 130.294,34 zł, strata zaś zamknęła się kwotą -79.294,34 zł. Dodatkowo z nadesłanego do akt sprawy zestawienia za rok podatkowy 2011 (obejmującego okres od października do grudnia 2011 r.) wynika, że małżonka skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła obroty w wysokości 623.350 zł, przy kosztach uzyskania przychodu wynoszących 762.373,87 zł, co w efekcie skutkowało stratą w wysokości -139.023,87 zł. Ponadto z nadesłanej deklaracji VAT-7 za miesiąc styczeń 2012 roku wynika, iż firma żony skarżącej w styczniu br. zanotowała obrót na poziomie 92.000 zł. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę zwłaszcza brak osiągania dochodu przez skarżącego oraz fakt, iż wedle przedstawionej dokumentacji prowadzona przez żonę skarżącego firma B nie generuje dochodu pozwalającego na pozyskanie środków umożliwiających poniesienie wpisu sądowego od skargi jej męża, należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.