I SA/Łd 1284/10
PostanowienieWSA w Łodzi2011-02-28
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka może uzyskać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, wykazując trudną sytuację finansową mimo posiadania znacznych obrotów i majątku?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych może zostać przyznane tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przypadku spółki prowadzącej działalność gospodarczą przynoszącą zysk, posiadającej znaczny majątek oraz wysokie miesięczne obroty, nie można uznać, że brak jest dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, nawet jeśli spółka wskazuje na trudności finansowe.Stan faktyczny
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym za maj 2009 roku oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wskazała trudną sytuację finansową, niskie zyski, kredyty i spadek obrotów. Przedłożyła dokumenty finansowe, które wykazały jednak znaczne miesięczne obroty oraz posiadanie majątku trwałego i środków na rachunku bankowym.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 lutego 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo–Produkcyjnego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo–Produkcyjnego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2009 roku p o s t a n a w i a: odmówić Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowo–Produkcyjnemu "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy.
W dniu [...] roku P.H.U.P. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2009 roku W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie podatniczki od kosztów sądowych w całości.
W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność w zakresie zagospodarowania metalowych odpadów i złomu, obsługi i naprawy pojazdów mechanicznych, magazynowania i przechowywania towarów, towarowego transportu drogowego. Ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości około 3.650 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą około 416.474 zł. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 50.000 zł. Stan jej rachunku bankowego w A Banku w T. wynosi - 345.365 zł. Podniosła, iż skromny zysk z ubiegłego roku został przeznaczony na pokrycie bieżących wydatków spółki, wykazany majątek trwały został zakupiony na kredyt i jest cały czas spłacany a do tego momentu jest objęty zastawem bankowym. Spółka boryka się problemami finansowymi związanymi z kryzysem na rynku jej obroty maleją średnio 10% rocznie, ma spore problemy z terminowym regulowaniem należności wobec kontrahentów, stara się także utrzymać zatrudnienie co generuje dodatkowe straty. Dlatego też nie posiada środków na poniesienie kosztów związanych z przedmiotowym postępowaniem. Zarządzeniem z dnia [...] roku pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 ostatnie okresy rozliczeniowe, wyciągów za ostatnie dwa miesiące z rachunków bankowych skarżącej oraz wskazania wysokości ponoszonych rat kredytowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała bilans oraz rachunek zysków i strat za 2009 rok, z którego wynika, iż jej zysk ze sprzedaży wyniósł 13.185 zł zaś zysk z działalności gospodarczej zamknął się kwotą 4.695 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w 2010 roku spółka miała następujące obroty w miesiącu wrześniu 234.433zł, w październiku jej obrót wynosił 300.126 zł, w listopadzie 215.377 zł, zaś w grudniu 286.905 zł. Nadesłała także wyciągi z rachunku bieżącego za okres od 1 grudnia 2010 roku do 31 stycznia 2011 roku, w którym posiada kredyt odnawialny w wysokości 300.000 zł, na rachunku tym w badanym okresie suma uznań wyniosła około 552.324 zł zaś suma obciążeń zamknęła się kwotą około 274.538 zł. Nadto skarżąca zaciągnęła kredyt na zakup nieruchomości stanowiącej adres jej siedziby, którego miesięczna rata wynosi 4. 200 zł i dodatkowo spłaca kredyt obrotowy na zakup towarów w wysokości 200.000 zł którego miesięczne odsetki wynoszą około 1.700 zł zaś raty w grudniu 2011 roku 100.000, w grudniu 2012 roku 50.000 zł zaś w grudniu 2013 i 2014 roku po 25.000 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek skarżącej nie jest zasadny.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane, gdy spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca spółka ostatni rok obrotowy swojej działalności zakończyła zyskiem w wysokości 3.650 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą około 416.474 zł. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 50.000 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż jej obrotu w okresie od września do grudnia 2010 roku wahały się w granicach 200.000-300.000 zł miesięcznie. Przy czym w poszczególnych miesiącach spółka dokonywała także zakupów towarów i usług na kwoty w granicach 200.000 – 270.000 zł miesięcznie. Powyższe świadczy o tym, iż w bez przeszkód prowadzi ona działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i przeczy jej twierdzeniom o trudnej sytuacji finansowej. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bieżącego za okres od [...] roku do [...] wynika także, iż wysokość uznań znacznie przekroczyła wielkość jego obciążeń (o kwotę około 277.786 zł) co pozwala przyjąć, iż skarżąca obiektywnie dysponuje środkami na sfinansowanie swojego uczestnictwa w postępowaniu. Uwzględniając powyższe, oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłaby ponieść koszty sądowe, bowiem z przedłożonych deklaracji w podatku VAT-7 wynika, iż bez przeszkód prowadzi ona działalność gospodarczą, zaś przedmiotowe postępowanie dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe.
Reasumując, jeżeli wnioskodawca dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi winien partycypować w kosztach postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem strona skarżąca prowadzi przynoszącą zysk działalność gospodarczą, posiada znacznej wartości majątek, a jej miesięczne obroty wahają się w granicach 200.000-300.000 zł oraz na rachunku bankowym skarżącej znajdowały się środki pieniężne w kwocie wielokrotnie przekraczającej wymagany wpis od skargi, nie można mówić o wykazaniu braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
PZ-C
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło