I SA/Łd 1284/10

1 2 POSTANOWIENIE Dnia 3 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo–Produkcyjnego "A" Spółki z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo–Produkcyjnego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za maj 2009 roku p o s t a n a w i a: odmówić Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowo–Produkcyjnemu "A" Spółce z o.o. w W. przyznania prawa pomocy. W dniu [...] roku P.H.U.P. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]roku określającą skarżącej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc maj 2009 roku W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie podatniczki od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że prowadzi działalność w zakresie zagospodarowania metalowych odpadów i złomu, obsługi i naprawy pojazdów mechanicznych, magazynowania i przechowywania towarów, towarowego transportu drogowego. Ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości około 3.650 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą około 416.474 zł. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 50.000 zł. Stan jej rachunku bankowego w Powiatowym Banku Spółdzielczym w T. M. wynosi - 345.365 zł. Podniosła, że skromny zysk z ubiegłego roku został przeznaczony na pokrycie bieżących wydatków spółki, wykazany majątek trwały został zakupiony na kredyt i jest cały czas spłacany a do tego momentu jest objęty zastawem bankowym. Spółka boryka się problemami finansowymi związanymi z kryzysem na rynku jej obroty maleją średnio 10% rocznie, ma spore problemy z terminowym regulowaniem należności wobec kontrahentów, stara się także utrzymać zatrudnienie co generuje dodatkowe straty. Dlatego też nie posiada środków na poniesienie kosztów związanych z przedmiotowym postępowaniem. Zarządzeniem z dnia [...] roku pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 ostatnie okresy rozliczeniowe, wyciągów za ostatnie dwa miesiące z rachunków bankowych skarżącej oraz wskazania wysokości ponoszonych rat kredytowych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała bilans oraz rachunek zysków i strat za 2009 rok, z którego wynika, że jej zysk ze sprzedaży wyniósł 13.185 zł zaś zysk z działalności gospodarczej zamknął się kwotą 4.695 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w 2010 roku spółka miała następujące obroty w miesiącu wrześniu 234.433 zł, w październiku jej obrót wynosił 300.126 zł, w listopadzie 215.377 zł, zaś w grudniu 286.905 zł. Nadesłała także wyciągi z rachunku bieżącego za okres od [...] roku do [...] roku, w którym posiada kredyt odnawialny w wysokości 300.000 zł, na rachunku tym w badanym okresie suma uznań wyniosła około 552.324 zł zaś suma obciążeń zamknęła się kwotą około 274.538 zł. Nadto skarżąca zaciągnęła kredyt na zakup nieruchomości stanowiącej adres jej siedziby, którego miesięczna rata wynosi 4. 200 zł i dodatkowo spłaca kredyt obrotowy na zakup towarów w wysokości 200.000 zł którego miesięczne odsetki wynoszą około 1.700 zł zaś raty w grudniu 2011 roku 100.000 zł, w grudniu 2012 roku 50.000 zł zaś w grudniu 2013 i 2014 roku po 25.000 zł. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...]r. Referendarz sądowy odmówił Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowo-Produkcyjnemu "A" Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia został złożony sprzeciw, w którym skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu środka odwoławczego podniesiono, że wynikający z dokumentów zysk spółki w wysokości 3.650 zł, uwzględniając wysokie obroty, wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej w warunkach zagrożenia bankructwem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., z udziałem w takim postępowaniu wiąże się konieczność ponoszenia przez stronę kosztów, w szczególności na pokrycie opłat sądowych (art. 214, art. 220 § 1, art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy, co obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (prawo pomocy w zakresie całkowitym) albo zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego (prawo pomocy w zakresie częściowym) - art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 p.p.s.a. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a., rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy, z tym że czynności w tym zakresie mogą wykonywać także referendarze sądowi (art. 258 p.p.s.a.), a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie lub zarządzenie wydane przez referendarza traci moc, a wniosek podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Jak wskazano wyżej, skarżąca spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, tj. w zakresie, o jaki ubiega się skarżąca, może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Nie można przy tym przyjąć, iż wszelkie koszty działalności gospodarczej są priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego, gdyż takie rozumowanie prowadziłoby do wniosku, że jakiekolwiek problemy finansowe przedsiębiorcy powinny każdorazowo skutkować przyznaniem temu przedsiębiorcy prawa pomocy i obciążeniem Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Również obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zapewnienia stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu. Obowiązek ponoszenia tych kosztów wynika z przepisów prawa i dotyczy wszystkich występujących do Sądu, zaś udzielenie prawa pomocy ograniczone jest do sytuacji wyjątkowych. Jak wynika z przedstawionych przez stronę dokumentów - bilansu i rachunku zysków i strat za rok 2009, wyciągów z rachunku bankowego, informacji o wysokości uiszczanych rat kredytowych, posiada ona wprawdzie znaczne zobowiązania, jednak jednocześnie dysponuje znacznymi środkami finansowymi, majątkiem trwałym oraz obrotowym i prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. W sytuacji, gdy skarżąca obraca środkami pieniężnymi, które wielokrotnie przewyższają wysokość należnych w sprawie opłat sądowych, a także dokonuje w związku z działalnością gospodarczą wydatków niewspółmiernie wyższych od wysokości tych opłat, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby w strukturze ponoszonych wydatków uwzględnione zostały również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Ze środków pieniężnych, którymi Spółka dysponuje, nawet jeśli ich pierwotnym źródłem jest odnawialny kredyt bankowy, mogą i powinny być pokryte obciążające Spółkę koszty sądowe. Wydatkowanie na te koszty kwoty 670 zł nie zagraża istotnie – zdaniem Sądu – istnieniu i działalności Spółki. Decyzja, czy dostępne środki pieniężne przeznaczyć na wydatki związane z działalnością gospodarczą, czy na uiszczenie należnych opłat sądowych, należy do samej Spółki. Przeznaczenie tych środków na działalność gospodarczą nie oznacza jednak, że strona nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jak bowiem wskazano wyżej, brak jest podstaw, aby uznać, że wydatki na prowadzenie działalności gospodarczej mają pierwszeństwo przez obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.