I SA/Łd 1321/14
PostanowienieWSA w Łodzi2015-07-13
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata, mimo że wcześniej przyznano jej prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych)?Ratio decidendi
Osobie fizycznej można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, nawet jeśli wcześniej przyznano jej prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), jeśli jej sytuacja materialna uzasadnia takie rozstrzygnięcie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zasługuje na uwzględnienie, gdy przedstawiona sytuacja majątkowa dowodzi, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść ani jakichkolwiek, ani pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca B. N. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku VAT. Skarga skarżącej została wcześniej odrzucona, a wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia również odrzucono. Skarżąca opisała swoją trudną sytuację materialną, wskazując na brak majątku, bezrobotność męża oraz zajęcie jej wynagrodzenia przez Urząd Skarbowy, co ogranicza jej dochody do kwoty wolnej od zajęcia, niewystarczającej na pokrycie bieżących wydatków.Rozstrzygnięcie
1/ przyznano skarżącej B. N. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzono postępowanie sądowe z ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 lipca 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – B. N. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; 2/ umorzyć postępowanie sądowe z ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 29 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę B. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 roku.
Następnie postanowieniem z dnia 3 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W związku ze wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 29 maja 2015 roku o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku skarżąca wystąpiła ze złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem. Oboje z mężem nie posiadają żadnego majątku. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że jej mąż nie osiąga żadnego dochodu, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku z tego tytułu od dnia 15 maja 2015 roku. Ona zaś osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 2.500 zł, jednakże wynagrodzenie jest zajęte przez Urząd Skarbowy w Z. w związku z postępowaniami dotyczącymi rozliczenia podatku akcyzowego, podatku VAT i opłaty paliwowej. Otrzymuje więc jedynie kwotę wolną od zajęcia, a środki te są pochłaniane przez bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowi czynsz w wysokości 600 zł, media w kwocie 100 zł i zakup żywności. Skarżąca podkreśliła przy tym, że nie posiada żadnych oszczędności, aby pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.".
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej.
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie o kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem. Oboje z mężem nie posiadają żadnego majątku ani oszczędności. Mąż skarżącej nie osiąga żadnego dochodu, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku z tego tytułu od dnia 15 maja 2015 roku. Natomiast skarżąca osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 2.500 zł, jednakże wynagrodzenie jest zajęte przez Urząd Skarbowy w Z. w związku z postępowaniami dotyczącymi rozliczenia podatku akcyzowego, podatku VAT i opłaty paliwowej. Skarżąca dysponuje więc jedynie kwotę wolną od zajęcia, którą przeznacza na bieżące wydatki, w tym czynsz w wysokości 600 zł i media w kwocie 100 zł. Pozostałą kwotę wydatkuje na zakup żywności. Ponadto skarżąca nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz rzecznikiem patentowym.
W tej sytuacji, mając na względzie w pierwszym rzędzie fakt, iż postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 roku referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy rozpoznający niniejszy wniosek uznał za zasadne dokonać oceny sytuacji materialnej skarżącej z punktu widzenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Uwzględniając powyższe okoliczności i zarazem dokonując oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni w powyższym zakresie, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Przedstawiona we wniosku sytuacja majątkowa dowodzi bowiem, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść zarówno jakichkolwiek, jak i pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W pozostałym zakresie postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ponowne zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z mocy bowiem wskazanego powyżej postanowienia z dnia 20 kwietnia 2015 roku skarżąca nadal korzysta ze zwolnienia od tychże kosztów sądowych, aż do czasu definitywnego zakończenia postępowania w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3 i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło