I SA/Łd 133/09

Dnia 6 stycznia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki jawnej K. M., W.K. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej K. M., W. K. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku p o s t a n a w i a: odmówić A. Spółce jawnej K. M., W. K. z siedzibą w K. przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 23 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę "M" Spółki jawnej K. M., W. K. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] określającą skarżącej wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku W dniu 26 listopada 2009 roku do sądu wpłynęła skarga kasacyjna od powyższego wyroku wraz z wnioskiem od zwolnienie do kosztów spisu sądowego od skargi kasacyjnej. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność w zakresie usług transportu krajowego i międzynarodowego. Ostatni rok obrotowy zakończyła zyskiem w wysokości około 99.656 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą około 1.041.179 zł. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 1.487.743 zł. Na rachunku bankowym w A Banku spółka posiada 5.578 zł, zaś kwota środków zgromadzonych na rachunku walutowym w tym banku wynosi 44 Euro. Podniosła, iż mimo osiągnięcia zysku w roku ubiegłym obecnie boryka się problemami finansowymi związanymi z naprawami taboru samochodowego i wzrostem cen paliwa oraz nieterminowym regulowaniem należności przez kontrahentów- łączna kwota zaległości dochodzona na drodze sądowej i egzekucyjnej za lata 2007-2009 wynosi ponad 300.000 zł. W związku z powyższym firma nie wywiązuje się ze zobowiązań w stosunku do PEFRON (28.401 zł) oraz Urzędu Gminy (24.768 zł). Dlatego też nie posiada środków na poniesienie dalszych kosztów związanych z przedmiotowym postępowaniem. Do wniosku dołączyła decyzję Wójta Gminy K. o odroczeniu do dnia 30 listopada 2009 roku zapłaty zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oraz decyzję Prezesa PEFRON o rozłożeniu na 20 miesięcznych rat zaległości spółki na rzecz funduszu, a także wyciągi z obu wskazanych we wniosku kont bankowych za okres od 1 do 31 października 2009 roku, z których wynika, iż saldo początkowe rachunku walutowego wynosiło 2.655 Euro zaś saldo końcowe za październik zamknęło się kwotą 44 Euro. Odpowiednio saldo początkowe rachunku złotówkowego wynosiło 27.667 zł zaś jego saldo końcowe stanowiła kwota 5.578 zł. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2009 roku pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, sprawozdania finansowego za II i III kwartał 2009 roku oraz deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 ostatnie okresy rozliczeniowe, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżąca nadesłała sprawozdanie finansowe za II i III kwartał 2009 roku, z którego wynika, iż jej zysk ze sprzedaży w II kwartale wyniósł 133.000 zł zaś zysk z działalności gospodarczej zamknął się kwotą 99.000 zł, odpowiednio w III kwartale br. zysk ze sprzedaży wyniósł 190.000 zł, a zysk z działalności gospodarczej 142.000 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w 2009 roku spółka miała następujące obroty w miesiącu sierpniu 315.770 zł, we wrześniu 356.908 zł, w październiku jej obrót wynosił 367.268 zł, zaś w listopadzie 410.331 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie jest zasadny. Zgodnie z postanowieniami przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.)- art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1- spółka jawna jest spółką osobową która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa i przedsiębiorcą - art. 251 § 1 powołanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skoro skarżąca spółka jawna była podatnikiem podatku akcyzowego to ma zdolność sądową, a wobec tego w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania, a złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za dopuszczalny. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane, gdy spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca spółka ostatni rok obrotowy swojej działalności zakończyła zyskiem w wysokości 99.656 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą około1.041.179 zł. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 1.487.743 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż jej obrotu w okresie od sierpnia do listopada 2009 roku wahały się w granicach 300.000-400.000 zł miesięcznie. Przy czym w poszczególnych miesiącach spółka dokonywała także zakupów towarów i usług na kwoty przekraczające 250.000 zł miesięcznie. Powyższe świadczy o tym, iż w dalszym ciągu bez przeszkód prowadzi ona działalność gospodarczą w dużych rozmiarach i przeczy jej twierdzeniom o trudnej sytuacji finansowej. Podobnie w złożonych sprawozdaniach finansowanych za II i III kwartał 2009 roku sytuacja skarżącej przedstawia się dobrze, spółka wypracowuje bowiem zysk z działalności. W tym miejscu wskazać należy, iż w Wydziale I WSA w Ł. ze skarg spółki toczą się obecnie 2 postępowania, w obu złożone zostały skargi kasacyjne, zaś łączna wysokość wpisów od skarg kasacyjnych wynosi ponad 4.200 zł . Dlatego oceniając zasadność wniosku skarżącej spółki oprócz jej sytuacji majątkowe i finansowej uwzględnić należy wysokość obciążeń finansowych, do których poniesienia jest zobowiązana. Uwzględniając powyższe, oraz treść art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W chwili występowania ze skarga kasacyjną na rachunku bankowym skarżącej znajdowały się środki umożliwiające jej pokrycie kosztów sądowych w obu toczących się z jej udziałem postępowaniach. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi kasacyjnej, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłaby ponieść koszty sądowe, bowiem z przedłożonych deklaracji w podatku VAT-7 wynika, iż bez przeszkód prowadzi ona działalność gospodarczą, zaś przedmiotowe postępowanie dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe. Reasumując, jeżeli wnioskodawca dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi winien partycypować w kosztach postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o pomoc ze strony państwa wnioskodawca winien wykazać, iż mimo poczynionych oszczędności we własnych wydatkach nie jest w stanie uczestniczyć w obowiązkowych opłatach sądowych. W rozstrzyganej sprawie mimo toczącego się od roku postępowania sądowego zainicjowanego przez spółkę reprezentowaną przez fachowego pełnomocnika nie powzięto kroków w celu uzyskania środków pieniężnych z innych źródeł (np. środki trwałe, kredyt bankowy). Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą NSA posiadanie majątku (kapitał zakładowy, środki trwałe) w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (por. post. NSA z dnia 16 czerwca 2005 r. sygn. akt I FZ 85/05, niepubl, post. NSA z 5 grudnia 2005 r. sygn. akt II FZ 556/05 niepubl.). Skoro zatem strona skarżąca prowadzi przynoszącą zysk działalność gospodarczą, posiada znacznej wartości majątek, a jej miesięczne obroty wahają się w granicach 300.000-400.000 zł i na dzień wstępowania z przedmiotowym wnioskiem posiadała na rachunkach bankowych środki pieniężne w kwocie przekraczającej wymagany wpis od skargi kasacyjnej, nie można mówić o wykazaniu braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.