I SA/Łd 1359/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie : Sędzia NSA Piotr Kiss (spr.), Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant : asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2005 roku sprawy ze skargi G.Z.-F. i J.F. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych oddala skargę. Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2003r. małżonkowie G.Z.-F. i J.F. wystąpili do Urzędu Skarbowego Ł.-B. o "zredukowanie wysokości naliczonego podatku dochodowego wynikającego z rozliczenia rocznego PIT-36", który to podatek został rozliczony wspólnie z dochodami małoletniej /13 lat/ córki A.F. Wnioskodawcy podnieśli, że dochody córki, uzyskane w 2002r. z najmu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 10d / otrzymanej przez córkę w wyniku darowizny/ oraz mieszkania położonego w Ł. przy ul. B 27 m.12 /spadek po dziadkach/ były głównym źródłem dochodu i utrzymania całej rodziny. We wniosku podniesiono, że G.Z.-F. jest zarejestrowana jako bezrobotna, od kwietnia 2002r. otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 400 zł, który obecnie został wyczerpany, a również J.F. jest bezrobotny i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W toku wszczętego postępowania podatkowego w dn. [...] w Urzędzie Skarbowym został sporządzony protokół o stanie majątkowym wnioskodawców, do którego G.Z.-F. podała, że dochody z wynajmu lokali przez córkę wynoszą miesięcznie netto kwotę około 1500 zł, a ponadto mąż wnioskodawczyni, bezrobotny i niezarejestrowany w Urzędzie Pracy osiąga sezonowo dochody wynoszące około 700 zł z tytułu wykonywania prac dorywczych. Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.-B. decyzją z dn. [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art.67 par.1, art.207 i art.210 par.1 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./ odmówił umorzenia zaległego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w kwocie 2.694,20 zł, wynikającego ze złożonego przez podatników wspólnego zeznania rocznego. W motywach swojej decyzji organ stwierdził, że przepis art.67 par.1 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż nawet wystąpienie przewidzianych w tym przepisie przesłanek nie zobowiązuje samo przez się do uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Podniesiono, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną i jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i płacenia podatków musi być w sposób szczególny uzasadnione. Organ podniósł, iż podejmując przedmiotową decyzję przeanalizowano zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania podatkowe za lata 2001-2002, argumentację przedstawioną we wniosku oraz ustalenia dotyczące stanu majątkowego rodziny wnioskodawców. Wskazano, że w zeznaniach rocznych podatnicy wykazali łączny dochód za 2001r. w kwocie 10.943 zł, za 2002r. dochód w wysokości 24.194 zł, a z protokółu o stanie majątkowym wynika, iż mieszkają oni w domku jednorodzinnym o powierzchni 43 m2 położonym w Ł. przy ul. A 10d, stanowiącym własność córki. Organ stwierdził także, że sytuacja materialna podatników nie odbiega rażąco od sytuacji innych mieszkańców regionu [...] i jako taka nie może stanowić nadzwyczajnej lub losowej okoliczności skutkującej udzieleniem tak daleko idących preferencji podatkowych. W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy wnosząc o ponowne rozpatrzenie ich wniosku o umorzenie zarzucili, iż organ odmówił umorzenia zaległości podatkowych mimo zaistnienia ważnego interesu podatnika, o którym mowa w art.67 par.1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem podatników ustalony przez organ dochód za rok 2002, wynoszący dla całej 3-osobowej rodziny ogólną kwotę 24.194,10 zł, co wynosi kwotę 672 zł miesięcznie na osobę, powinien stanowić wystarczające uzasadnienie do umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej. Podatnicy podnieśli również, iż argumentacja organu orzekającego, powołująca się na podobną sytuację innych obywateli naszego kraju nie została oparta o kryteria zobiektywizowane. W "aneksie" do odwołania skarżący przedstawili roczne zestawienie ich stałych wydatków wynoszące kwotę 14.758,23 zł. Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji podzielając jego stanowisko o braku dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenia zaległości podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że umorzenie należności Skarbu Państwa na podstawie art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej, stanowiące wyłom od zasady powszechności obowiązku podatkowego i konstytucyjnej równości obywateli wobec prawa ma charakter uznania administracyjnego, w związku z czym nawet jeśli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, organ podatkowy nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia zaległości podatkowych. Organ dokonał analizy sytuacji rodziny podatników stwierdzając m.in., iż zamieszkują oni w domu jednorodzinnym o powierzchni 78 m2 oraz oceniając jej sytuację finansową uznał, że nie zachodzą żadne okoliczności nadzwyczajne uzasadniające zastosowania umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych. Stwierdzono także, iż wykazana na koniec 2002r. zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych powstała na skutek nie wywiązywania się w trakcie roku podatkowego z obowiązku podatkowego /w formie zaliczek/ od uzyskiwanych przez małoletnią córkę dochodów z najmu lokali. Odnośnie podniesionego w odwołaniu argumentu w postaci niskiego dochodu na jednego członka rodziny / około 672 zł miesięcznie / Izba Skarbowa zauważyła, iż w podobnej kondycji finansowej znajduje się znaczna część polskiego społeczeństwa. W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze z dn.17.09.2003r. małż. F. wnosząc o uchylenie decyzji Izby Skarbowej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia lub ewentualnie o umorzenie zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002 zarzucili, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędną interpretację art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej oraz z naruszeniem przepisów art. 122, art. 187 par.1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Skarżący stwierdzili, że organ drugiej instancji dokonał niewłaściwej oceny całokształtu ich sytuacji finansowej, a w szczególności nie uwzględnił okoliczności, iż głównym źródłem utrzymania całej rodziny jest dochód małoletniej córki z najmu pomieszczeń, a brak osiągania przez nich dochodów nie wynika z ich złej woli czy nieporadności życiowej, lecz z braku możliwości znalezienia pracy zarobkowej. Stwierdzono, że Izba Skarbowa w dokonanej analizie sytuacji bezpodstawnie podała, że mieszkają oni w domu jednorodzinnym o powierzchni 78 m2, podczas gdy faktycznie zamieszkują w starym parterowym domku o powierzchni 43 m2. W skardze zostało przedstawione szereg tez orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zdaniem skarżących uzasadnia dokonanie przez organy podatkowi wnioskowanego umorzenia zaległości podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Organ podał, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej są nieuzasadnione, gdyż w toku postępowania podatkowego w tej sprawie zebrano cały istotny dla jej rozstrzygnięcia materiał dowodowy, a wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w oparciu o analizę zgromadzonego materiału oraz dyspozycje zawarte w art. 67 par.1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stając się na podstawie art. 97 par.1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr 153, poz.1271/ właściwym do rozpatrzenia niniejszej skargi, zważył, co następuje; Skarga nie mogła zostać uwzględnona. Przede wszystkim nie można podzielić zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia /nawet w formie wskazanej w skardze/ przepisu art.67 par.1 ustawy z dn. 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./, stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji organów podatkowych obu instancji, będących przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Zgodnie z powyższym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z treści tego przepisu wynika, że ewentualne zastosowanie wymienionej w nim ulgi nawet w przypadku zaistnienia wymienionych przesłanek, ustawodawca pozostawił uznaniu uprawnionego organu podatkowego / organ ... "może".../ . Powyższa treść wymienionego przepisu powoduje również, że sprawowana przez sąd administracyjny kontrola zgodności z prawem zaskarżonych tego rodzaju decyzji organów podatkowych sprowadza się w zasadzie jedynie do badania, czy w toku prowadzonego postępowania podatkowego nie zostały naruszone przepisy postępowania, a uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić, jeżeli tego rodzaju naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy / art.145 par.1 pkt 1lit.c ustawy z dn.30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153. poz.1270/. Z analizy przedstawionych Sądowi akt rozpoznawanej sprawy, a zwłaszcza z uzasadnień decyzji organów podatkowych obu instancji wynika, że wszystkie argumenty podniesione przez skarżących w ich wniosku z dn.30.104.2003r., a także ustalony w toku postępowania podatkowego stan faktyczny były przedmiotem rozważań i oceny organów, które jednakże nie znalazły wystarczającego uzasadnienia do umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych na podstawie art.67 par. 1 Ordynacji podatkowej. W szczególności organy orzekające dokonały szczegółowej analizy i oceny sytuacji finansowej rodziny skarżących za okres poprzedzający wydanie decyzji uznając, iż nie stanowi ona sytuacji nadzwyczajnej i szczególnej, przemawiającej za zastosowaniem wnioskowanego umorzenia. Przedmiotem oceny organów podatkowych były zwłaszcza podniesione w skardze argumenty, iż głównym źródłem utrzymania rodziny skarżących są dochody małoletniej córki oraz brak możliwości znalezienia przez skarżących pracy zarobkowej. Według organów powyższa argumentacja nie może zostać uznana za wystarczająca do umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych i należy uznać, że tego rodzaju ocena organów podatkowych mieści się w granicach ich uprawnień, wynikających z art.67 par.1 Ordynacji podatkowej. Wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji nie może również stanowić podniesione w skardze błędne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej odnośnie powierzchni domu jednorodzinnego, w którym mieszkają skarżący /wskazanie powierzchni 78 m2 zamiast powierzchni 43 m2/. W zakresie powyższego stwierdzenia należy zauważyć, iż organ drugiej instancji oparł się na wskazaniu takiej powierzchni w protokóle o stanie majątkowym z dn.10.06.2003r. /pkt 2 protokółu/, podpisanym przez skarżącą G.Z.-F., a ponadto powyższa okoliczność nie może mieć zasadniczego znaczenia dla wyniku sprawy. Za zasadnością skargi nie może przemawiać również powołane w niej orzecznictwo Naczelnego Sądu administracyjnego, dotyczące stosowania art.67 par.1 Ordynacji podatkowej. Niezależnie od tego, iż orzeczenie sądu administracyjnego wiąże organ administracji publicznej jedynie w konkretnej sprawie, której dotyczy, to należy zauważyć, że również z niektórych wskazanych przez skarżących tez wyroków NSA wynikają stwierdzenia zgodne z poglądem organów podatkowych wyrażonym w niniejszej sprawie o zastosowaniu instytucji umorzenia zaległości podatkowej jedynie w wyjątkowych przypadkach, np. powołany /str.3 uzasadnienia skargi/ wyrok NSA z dn.09.01.2002r. sygn. akt I S.A./Gd 618/99 "Skoro umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu" . W rozpoznawanej sprawie Sąd orzekający nie znalazł także dostatecznych podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, a w szczególności wskazanych w skardze przepisów art.122, art.187 par.1 i art.191 Ordynacji podatkowej, albowiem w toku postępowania organy podjęły niezbędne działania w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia oraz w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy zapewniając przy tym stronie czynny udział w postępowaniach przed organami obu instancji. W odniesieniu się do zawartego w skardze ewentualnego wniosku o dokonanie przez Sąd umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej należy wyjaśnić, iż w myśl art.1 par.1 i 2 ustawy z dn.25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz.1269/ oraz art.3 powołanej wcześniej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, Zgodnie ze swoją właściwością sąd administracyjny nie może zastępować organów administracji publicznej w wypełnianiu przez nich ustawowych czynności należących do ich kompetencji. Z tych wszystkich względów uznając, iż zaskarżona decyzja Izby Skarbowej w Ł. nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.