I SA/Łd 1361/11

Dnia 23 listopada 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej K. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu [...] roku K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w ustalającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Do skargi dołączony został formularz PPF z wnioskiem p przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie do kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma małoletnimi synami. Źródłem utrzymania rodziny są alimenty uzyskiwane przez skarżącą na dzieci od byłego męża w wysokości 2.000 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie z tytułu mów o dzieło wykonywanych od czasu do czasu przez skarżącą (w czerwcu br. był to dochód w wysokości 1.600 zł, w sierpniu br. wyniósł 6.000 zł zaś w październiku br. 3.000 zł). W październiku tego roku skarżąca zakończyła także prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą, która według jej oświadczenia nie przynosiła dochodów. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 80 m2 położonego w S., obciążonego prawem dożywocia na rzecz jej matki, mieszkania o powierzchni 68 m2, położonego w Warszawie, w którym zamieszkuje, a także wraz z byłym mężem jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 88 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5,5 ha, obciążonej kredytem spłacanym przez byłego męża. Wykazane przez skarżącą miesięczne koszty utrzymania wynoszą 641 zł czynsz oraz 365 zł energia elektryczna, dodatkowo ponosi opłaty za telefon stacjonarny w wysokości około 68 zł telefon komórkowy w wysokości od 240 do 350 zł miesięcznie, abonament telewizji kablowej w wysokości 174 zł miesięcznie oraz 79 zł za canal+ cyfrowy, z tym że opłaty za czynsz i energię elektryczną pokrywa matka skarżącej. W miesiącu październiku br skarżąca zaciągnęła u osoby prywatnej pożyczkę w wysokości 80.000 zł i spłaciła swoje zobowiązania objęte postępowaniem komorniczym wobec A. Skarżąca jest nadal obciążona obowiązkiem spłaty kredytu zaciągniętego w maju ubiegłego roku w A Banku, którego miesięczna rata wynosi 1.000 zł i jest przez skarżącą regularnie spłacana. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek jest częściowo uzasadniony. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza wynika, że K. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma małoletnimi synami. Źródłem utrzymania rodziny są alimenty dzieci w wysokości 2.000 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie z tytułu mów o dzieło wykonywanych od czasu do czasu przez skarżącą. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 80 m2 położonego w S., obciążonego prawem dożywocia na rzecz jej matki, mieszkania o powierzchni 68 m2, położonego w W., w którym zamieszkuje, a także wraz z byłym mężem jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 88 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 5,5 ha, Miesięczne koszty eksploatacyjne związane z mieszkaniem zajmowanym przez skarżącą wynoszą około 1.000 zł (czynsz oraz energia elektryczna) i są pokrywane przez matkę wnioskodawczyni ona zaś reguluje opłaty za telefony stacjonarny i komórkowy oraz abonament telewizji kablowej i satelitarnej średnio w wysokości 670 zł miesięcznie, oraz spłaca ratę kredytu bankowego w wysokości 1000 zł miesiecznie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej tj. kwotę 1.609 zł oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że aktualna sytuacja finansowa skarżącej nie pozwala jej na pokrycie całości kosztów wpisu sądowego od skargi bowiem jedynym stałym dochodem jej gospodarstwa domowego są alimenty dzieci, zaś dochody z wykonywanych przez wnioskodawczynię umów o dzieło są okazjonalne jednak znacznych rozmiarów majątek nieruchomy będący własnością skarżącej, którego częściowy podział z jej byłym mężem może stać się dodatkowym źródłem jej dochodów nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą. Także analiza wskazywanych przez stronę wydatków prowadzi do wniosku, że nie wszystkie z nich uznać można za niezbędne do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Stwierdzić należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jej gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy wykazane koszty eksploatacyjne, które są pokrywane w całości przez matkę skarżącej to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na usługi telefoniczne oraz abonamentów telewizji kablowej i satelitarnej wysokości blisko 700 zł miesięcznie. Powyższe wydatki choć mieszczą się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekraczają. Dodatkowo wskazać należy, iż z przedstawionych dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni bez przeszkód realizuje swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu spłaty rat kredytowych w wysokości 1.000 zł miesięcznie domagając się jednocześnie pomocy państwa w spłacie swoich publicznoprawnych obowiązków, do których zaliczyć należy obowiązek uiszczenia opłaty od skargi. Takie postępowanie nie zasługuje na aprobatę jak bowiem wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.