I SA/Łd 1387/15
PostanowienieWSA w Łodzi2016-03-08
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych)?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został odmówiony, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Skarżący zataił istotne informacje dotyczące sytuacji majątkowej i dochodów rodziny, w tym dochody z działalności gospodarczej żony oraz dochody z wynajmu nieruchomości, co uniemożliwiło weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Skarżący P. B. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w VAT. Wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący podał ograniczone dochody i brak majątku, jednak w trakcie postępowania referendarz sądowy ustalił, że skarżący zataił istotne informacje dotyczące dochodów z działalności gospodarczej, wynajmu nieruchomości oraz majątku żony.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu P. B. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych).Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 marca 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu P. B. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
P. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2008 roku. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną oraz dwoma synami. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy oraz jego żony w łącznej kwocie 2.380 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie zadeklarował posiadania żadnego majątku jego żona jest właścicielką mieszkania o powierzchni 67 m2 oraz działki o powierzchni 1.400 m2. Zadeklarowane przez stronę koszty miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą 1.800 zł. Wskazał także że jest wobec niego prowadzona egzekucja komornicza. Zrządzeniami referendarza sądowego z 11 stycznia i 9 lutego br został on zobowiązany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez nadesłanie: odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2014 rok, udokumentowanie wysokości dochodów stanowiących źródło utrzymania rodziny oraz wysokości ponoszonych świadczeń eksploatacyjnych, nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat za rok 2015, ewentualnie odpisu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące od października 2015 roku do stycznia 2016 roku ewentualnie innych dokumentów obrazujących kondycję finansową firmy skarżącego; nadesłanie odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawcy, nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy (osobistych i firmowych) oraz rachunku jego żony w A.Banku za ostanie dwa miesiące. W odpowiedzi na wezwania wnioskodawca nadesłał odpisy swoich zeznań podatkowych za rok 2014 z których wynika, że z tytułu zatrudnienia uzyskał dochód w wysokości 18.825 zł. Prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w 2014 roku przyniosła przychody w wysokości 12.843.405 zł wygenerowała koszty w wysokości 12.937.029 zł osiągając w rezultacie stratę na poziomie 93.623 zł. Żona wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia uzyskała w 2014 roku dochód w wysokości 17.801 zł. Z nadesłanego rachunku zysków i strat za rok 2015 wynika, że rok ten skarżący także zakończył stratą na poziomie 120.080 zł przy przychodach na poziomie 4.093.460 zł. Strata za styczeń br wynosiła 8.036 zł. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, że w styczniu br z tytułu prowadzonej działalności skarżący uzyskał przychód w wysokości 310.796 zł, w grudniu 2015 roku 201.405 zl, w listopadzie 2015 roku 143.069 zł, zaś w październiku 2015 roku 231.004 zł. Z nadesłanych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych w B. Banku wynika, że nie dokonuje on za ich pośrednictwem w zasadzie żadnych transakcji z wyjątkiem rachunku Konto z C. w PLN, z pomocą którego w listopadzie wnioskodawca zapłacił 256 zł na rzecz A. w grudniu 2015 roku uzyskał płatność za paliwo od firmy B. ze Z. w wysokość 500 zł i zapłacił za telefon oraz prąd łącznie 529 zł. zaś w styczniu odebrał zapłatę za paliwo od B. w kwocie 8.390 zł i dokonał zapłaty na rzecz C. z B. P. 8.350 zł. Udokumentowane przez stronę koszty utrzymania zamykają się kwotą ok. 1.400 zł (opłaty za prąd i czynsz). Ponadto rodzina ponosi koszty czesnego w społecznej szkole podstawowej związane z edukacją swoich dzieci w wysokości 400 zł miesięcznie. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego wynika, że jest ona właścicielką majątku nieruchomego z którego uzyskuje dochody, który nie został wykazany w oświadczeniu złożonym na formularzu PPF. Żona wnioskodawcy opłaca bowiem w formie ryczałtu podatek od wynajmu, a co miesiąc na jej rachunek bankowy wypływa kwota 400 zł tytułem czynszu najmu dwóch miejsc parkingowych zlokalizowanych na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 5/9, 500 zł tytułem opłaty za mieszkanie, oraz zapłata za czynsz i media w wysokości od 727 zł do 936 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wskazał także, że jego żona jest wyłącznym udziałowcem w spółce z ograniczona odpowiedzialnością B. z siedzibą w Z. zajmująca się hurtowa sprzedażą paliw, w której posiada 500 udziałów o wartości 50.000 zł, zaś wnioskodawca jest samoistnym prokurentem w tym podmiocie gospodarczym.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną i dwoma synami prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest działalność gospodarcza w zakresie handlu paliwami, prowadzona przez wnioskodawcę, która od dwóch lat nie przynosi dochodów oraz działalność gospodarcza prowadzona w tym samym zakresie przez żonę wnioskodawcy jako wyłącznego udziałowca spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednak informacje te zostały przez wnioskodawcę zatajone w jego oświadczeniach złożonych na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy i ustalone w oparciu o dane z Krajowego Rejestru Sądowego. Dodatkowo małżonkowie uzyskują dochody z wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 2.380 zł netto miesięcznie. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, że w styczniu br z tytułu prowadzonej działalności skarżący uzyskał przychód w wysokości 310.796 zł, w grudniu 2015 roku 201.405 zl, w listopadzie 2015 roku 143.069 zł, zaś w październiku 2015 roku 231.004 zł. Wnioskodawca nie zadeklarował posiadania żadnego majątku oświadczył, iż jego żona jest właścicielką mieszkania o powierzchni 67 m2 oraz działki o powierzchni 1.400 m2. Udokumentowane przez stronę koszty utrzymania zamykają się kwotą ok. 1.400 zł (opłaty za prąd i czynsz). Ponadto rodzina ponosi koszty czesnego w społecznej szkole podstawowej związane z edukacją swoich dzieci w wysokości 400 zł miesięcznie. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego wynika, że jest ona właścicielką majątku nieruchomego z którego uzyskuje dochody, opłaca bowiem w formie ryczałtu podatek od wynajmu, a co miesiąc na jej rachunek bankowy wypływa kwota 400 zł tytułem czynszu najmu dwóch miejsc parkingowych zlokalizowanych na nieruchomości położonej w Łodzi przy ul. A. 5/9, 500 zł tytułem opłaty za mieszkanie, oraz zapłata za czynsz i media w wysokości od 727 zł do 936 zł miesięcznie.
Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (2.000 zł) stosowanie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba także podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący udzieli wyrywkowych informacji dotyczących źródeł utrzymania swojej rodziny i sytuacji majątkowej swojej żony, twierdząc w swoim wniosku o prawo pomocy że wyłącznym źródłem finansowania kosztów utrzymania rodziny zamykających się kwota 1.800 zł miesięcznie (czynsz, prać i czesne za szkole dzieci) jest wynagrodzenie małżonków w łącznej kwocie 2.380 zł. Tymczasem przeprowadzone postępowanie wykazało, że zataił on dodatkowe źródła dochodów rodziny, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Jego twierdzeniom o braku środków na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie przeczy także wielkości obrotów z prowadzonej przez niego niedochodowej od dłuższego czasu działalności gospodarczej, które co miesiąc oscylują w granicach 150.000-300.000 zł. Powyższe wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
AKE.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło