I SA/Łd 1387/15

Dnia 5 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 marca 2016 roku w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr UNP[...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, listopada i grudzień 2008 roku p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 8 marca 2016 roku. P. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]r., którą określono mu zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, listopada i grudzień 2008 r. We wniosku podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną oraz dwoma synami. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawcy oraz jego żony w łącznej kwocie 2 380 zł netto miesięcznie. Nie zadeklarował posiadania żadnego majątku, podając jego żona jest właścicielką mieszkania o powierzchni 67 m2 oraz działki o powierzchni 1 400 m2. Zadeklarowane przez stronę koszty miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą 1 800 zł. Wskazał także że jest wobec niego prowadzona egzekucja komornicza. Uzupełniając wniosek nadesłał odpisy swoich zeznań podatkowych za rok 2014, z których wynika, że z tytułu zatrudnienia uzyskał dochód w wysokości 18 825 zł. Prowadzona przezeń działalność gospodarcza w 2014 r. przyniosła przychody w wysokości 12 843 405 zł i wygenerowała koszty w wysokości 12 937 029 zł, osiągając w rezultacie stratę na poziomie 93 623 zł. Żona wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości 17 801 zł. Z nadesłanego rachunku zysków i strat za rok 2015 wynika, że rok ten skarżący także zakończył stratą na poziomie 120 080 zł, przy przychodach na poziomie 4 093 460 zł. Strata za styczeń 2016 r. wynosiła 8 036 zł. Z kopii deklaracji VAT-7 wynika, że w styczniu 2016 r., z tytułu prowadzonej działalności skarżący uzyskał przychód w wysokości 310 796 zł, w grudniu 2015 r. 201 405 zł, w listopadzie 2015 r. 143 069 zł, zaś w październiku 2015 r. 231 004 zł. Poza tym z nadesłanych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych wynika, że nie dokonuje on za ich pośrednictwem w zasadzie żadnych transakcji, z wyjątkiem rachunku A.w PLN, z pomocą którego w listopadzie wnioskodawca zapłacił 256 zł na rzecz B., a w grudniu 2015 r. uzyskał płatność za paliwo od firmy C. ze Z. w wysokość 500 zł i zapłacił za telefon oraz prąd łącznie 529 zł. Nadto w styczniu 2016 r. odebrał zapłatę za paliwo od B. w kwocie 8 390 zł i dokonał zapłaty na rzecz D. z B. P. 8 350 zł. Udokumentowane przez stronę koszty utrzymania zamykają się kwotą ok. 1 400 zł (opłaty za prąd i czynsz). Ponadto rodzina ponosi koszty czesnego w społecznej szkole podstawowej związane z edukacją swoich dzieci w wysokości 400 zł miesięcznie. Z wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego wynika, że jest ona właścicielką majątku nieruchomego z którego uzyskuje dochód, który nie został wykazany w złożonym pierwotnie oświadczeniu. Żona wnioskodawcy opłaca bowiem w formie ryczałtu podatek od wynajmu, a co miesiąc na jej rachunek bankowy wypływa kwota 400 zł, tytułem czynszu najmu dwóch miejsc parkingowych, 500 zł tytułem opłaty za mieszkanie, oraz zapłata za czynsz i media w wysokości od 727 zł do 936 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wskazał także, że jego żona jest wyłącznym udziałowcem w spółce z ograniczona odpowiedzialnością B. w Z., zajmującą się hurtową sprzedażą paliw, w której posiada 500 udziałów o wartości 50 000 zł. Sam wnioskodawca jest samoistnym prokurentem w tym podmiocie gospodarczym. Postanowieniem z 8 marca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, którego odpis doręczono 21 marca 2016 r. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, nadanym 25 marca 2016 r. podatnik nie podzielił stanowiska jakoby przedstawił niepełne informacje o posiadanym stanie majątkowym. W jego ocenie nadesłane informacje pozwalały dokonać weryfikacji jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Podkreślił, że każdorazowo odpowiadał na wezwania, załączając wymagane przez sąd dokumenty, chcąc wykazać swoją realną sytuację materialną. Sąd uzyskał zatem pełny obraz sytuacji finansowej wnioskodawcy. Podkreślił, że sam rozmiar osiąganych przychodów, biorąc pod uwagę inne obciążenia (w szczególności stratę z prowadzonej działalności gospodarczej oraz prowadzone postępowanie komornicze) nie stawia go w korzystnej sytuacji finansowej, co więcej, już samo w sobie stanowi duże obciążenie w zakresie utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Fakt ponoszenia długotrwałej straty z działalności gospodarczej oraz prowadzenia egzekucji komorniczej oraz liczne wydatki związane z zabezpieczeniem bytu swojej rodziny świadczą o tym, iż nie posiada środków do uiszczenia kosztów sądowych. Zaznaczył, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów obecnego procesu, gdyż od dłuższego czasu uzyskuje negatywny wynik finansowy. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Zdaniem sądu trafne są konkluzje referendarza, iż zestawiając przedstawione we wniosku okoliczności z wysokością wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (2 000 zł) należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Trzeba także podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest zatem wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia Tymczasem skarżący udzielił wyrywkowych informacji dotyczących źródeł utrzymania swojej rodziny i sytuacji majątkowej swojej żony, twierdząc w swoim wniosku o prawo pomocy że wyłącznym źródłem finansowania kosztów utrzymania rodziny zamykających się kwotą 1 800 zł miesięcznie (czynsz, prąd i czesne za szkole dzieci) jest wynagrodzenie małżonków w łącznej kwocie 2 380 zł. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że zataił on pierwotnie dodatkowe źródła dochodów rodziny, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację jego twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Trudno też uznać, że przedłożone na wezwanie dokumenty obrazują sytuację materialną wnioskodawcy. Zdaniem sądu potwierdzają one, że wnioskodawca nie ujawnia wszystkich źródeł dochodów, a ujawnienie nie wykazanych pierwotnie dochodów nie było intencją wnioskodawcy, lecz skutkiem wezwań referendarza. Twierdzeniom skarżącego o braku środków na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie przeczy także wielkości obrotów z prowadzonej przez niego niedochodowej od dłuższego czasu działalności gospodarczej, które co miesiąc oscylują w granicach 150 000-300 000 zł. Całokształt złożonej dokumentacji nie uzasadnia zatem przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przeciwnie wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje wykazana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem poniesiona strata sama w sobie nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (zob. np. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GZ 112/11). Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w związku z art. 260 p.p.s.a., w związku z art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), orzekł jak w postanowieniu. AKE.