I SA/Łd 139/10

Dnia 28 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie sędzia NSA Bogusław Klimowicz sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Protokolant asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Łd 139/10 UZASADNIENIE Pismem z dnia 15 stycznia 2009 r. B.M. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie 6.702,09 zł, za okres od marca 2007 r. do marca 2008 r., należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową i materialną, która nie pozwala na spłacenie powstałego zadłużenia. Wskazała, że prowadząc działalność gospodarczą uzyskiwała minimalne dochody, które nie wystarczyły na opłacanie składek ubezpieczeniowych. Podniosła, iż jest osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu męża. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia ww. należności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w sprawie nie wystąpiła podstawowa przesłanka umożliwiająca umorzenie długu, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), tj. całkowita nieściągalność składek. Z akt sprawy wynika bowiem, że zobowiązania zostały skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego, które prowadzone jest za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Postępowanie to trwa nadal, co oznacza, że do czasu jego zakończenia istnieje potencjalna możliwość uregulowania długu. Okoliczność ta oznacza również, że uprawniony organ egzekucyjny, tj. naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził, że zobowiązania skarżącej są niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź z uwagi na brak możliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dalej organ wskazał, iż dokonane w sprawie ustalenia wskazują, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednakże zdaniem organu sytuacji tej nie można było uznać za sytuację szczególną. Taki stan rzeczy spowodował, że organ nie stwierdził podstaw do umorzenia zadłużenia z powodu całkowitej nieściągalności składek. Pismem z dnia 2 czerwca 2009 r. B.M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Wskazała, że wynagrodzenie męża w 60% obciążone jest zajęciem komorniczym. Poza tym mąż posiada zobowiązania alimentacyjne wobec dzieci z poprzednich związków. Spłata zadłużenia znacznie pogorszy jej trudną już sytuację finansową. W związku z tym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie długu. Decyzją z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji. Organ wskazał, iż sytuacja skarżącej jest trudna, jednakże nie jest ona trwała. Skarżąca jest bowiem osobą stosunkowo młodą, a w materiale dowodowym brak jest dokumentów potwierdzających, że występują jakieś szczególne względy zdrowotne lub rodzinne uniemożliwiające bądź ograniczające możliwość uzyskiwania dochodów przez B.M. Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B.M. W swoim środku zaskarżenia wniosła o umorzenia zaległości bądź rozłożenie jej na raty. Wskazała również na trudną sytuację finansową i życiową. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję należało uchylić. W pierwszej kolejności wypada podkreślić, że przedmiotem sporu sądowoadministracyjnego jest decyzja podjęta w trybie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego artykułu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2, jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). Podkreślić, więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., cytowanej dalej jako k.p.a. ), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Podnieść trzeba również, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zauważyć bowiem należy, iż w trakcie prowadzonego postępowania organy administracji wskazywały, iż w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, co powoduje, iż w sprawie nie zachodzi podstawowa przesłanka warunkująca umorzenie zaległości, tj. całkowita nieściągalność składek. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, że w stosunku do skarżącej jest prowadzone jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne. Co więcej, w znajdującym się w aktach administracyjnych zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] stwierdzono, iż w stosunku do skarżącej nie jest prowadzone tego typu postępowanie. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie organy podatkowe przyjęły odmienne założenie. Nie wynika to w każdym bądź razie ze zgromadzonego materiału dowodowego. Nadto nie znajduje oparcia w materiale dowodowym twierdzenie organu podatkowego, iż skarżąca jest właścicielem samochodu osobowego marki [...]. W załączonym bowiem do akt administracyjnych sprawy kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia 26 lutego 2009 r. skarżąca wyraźnie oświadczyła, iż nie jest w posiadaniu samochodu osobowego (pkt VII kwestionariusza). Jeżeli organ twierdzi, że jest inaczej, to okoliczność ta powinna znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy. Ponownie prowadząc postępowanie, organ rentowy ustali zatem, w sposób niebudzący wątpliwości, czy w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wyjaśnienie tej okoliczności będzie bowiem miało wpływ na ocenę podstawowej przesłanki warunkującej ewentualne umorzenie zaległości (całkowita nieściągalność składek). Poza tym organ wyjaśni przedstawioną powyżej wątpliwość, czy skarżąca jest faktycznie właścicielem samochodu osobowego marki [...]. Ustalenia te będą musiały znaleźć odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym oraz w uzasadnieniu decyzji. Tylko bowiem tak przeprowadzone postępowanie da możliwość właściwego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. A.K.