I SA/Łd 1400/14

Dnia 7 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a : odmówić skarżącej Z. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Tutejszy sąd, wyrokiem z 17 marca 2015 roku oddalił skargę Z. B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W dniu 11 czerwca 2015 roku podatniczka wystąpiła ze skargą kasacyjna od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału I do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 144 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody małżonków z ich emerytur oraz najmu renty w łącznej kwocie ok. 5 500 zł brutto miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że majątek rodziny stanowią dwa domy o powierzchni 120 i 200 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,68 ha, nie uzyskuje żadnych dochodów. Wydatki rodziny (z tytułu: spłaty kredytów, opłaty mediów, energii i ogrzewania, podatku od nieruchomości, ubezpieczenia, wyżywienia, transportu, zakupu leków, odzieży, wyposażenia mieszkania, zakupu "chemii" AGD, kosmetyków i wydatków adwokackich) stanowią kwotę 5 080 zł. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności i utrzymuje się przy wsparciu dzieci. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 września 2015 roku odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis postanowienia doręczono w dniu 24 września 2015 roku. W dniu 28 września 2015 roku skarżąca nadała sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego treści nie podzieliła stanowiska referendarza, wskazując że przedstawione w formularzu wydatki na dobrowolne ubezpieczenie czy spłatę kredytu należy uznać za wydatki konieczne, gdyż są to zobowiązania wynikające z długoterminowych umów, których zaprzestanie spłacania skutkowałoby wszczęciem egzekucji komorniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Po przeanalizowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz argumentów zawartych w sprzeciwie, sąd doszedł do przekonania, że wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, od wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Tymczasem w rozstrzyganej sprawie skarżąca nie przedstawiła informacji, ani dokumentów które wskazywałyby, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 144 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. B. wskazała, iż wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą około 5 500 zł brutto. Majątek rodziny stanowią dwa domy o powierzchni 120 i 200 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 3,68 ha, nie uzyskuje żadnych dochodów. Wydatki rodziny (z tytułu: spłaty kredytów, opłaty mediów, energii i ogrzewania, podatku od nieruchomości, ubezpieczenia, wyżywienia, transportu, zakupu leków, odzieży, wyposażenia mieszkania, zakupu "chemii" AGD, kosmetyków i wydatków adwokackich) stanowią kwotę 5 080 zł. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności i utrzymuje się przy wsparciu dzieci. Uwzględniając powyższe, jak i wysokość wpisu od skargi kasacyjnej (144 zł), stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpi z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej rodziny. Przypomnieć trzeba, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi kasacyjnej, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jej gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki wydatki na wyżywienie czy leki to jednak wydatków na dobrowolne ubezpieczenie 150 zł miesięcznie, wyposażenie mieszkania na poziomie 400 zł miesięcznie czy spłatę kredytu 630 zł miesięcznie, nie sposób zaliczyć do wydatków koniecznych osoby ubogiej. Także wykazane wydatki adwokackie nie maja charakteru stałych kosztów utrzymania rodziny. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawcy prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Gospodarstwo domowe wnioskodawczyni posiada stałe comiesięczne dochody na poziomie 5 500 zł brutto, które w zestawieniu z wydatkami niezbędnego utrzymania pozwalają na wygospodarowanie środków na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej czy ewentualnie innych opłat sądowych, których wysokość będzie niższa. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w związku z art. 260 p.p.s.a. oraz art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 roku, poz. 658) orzekł jak w postanowieniu. Ake.