I SA/Łd 1404/14

Dnia 14 września 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej Z. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z 17 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Z. B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku ustalającą skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W dniu 11 czerwca 2015 roku podatniczka wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału I do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 460 zł strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody małżonków z ich emerytur w włączanej kwocie ok.3.380 zł netto oraz najmu w łącznej kwocie 2.000 zł miesięcznie. Skarżąca jest współwłaścicielką dwóch domów o powierzchni 120 i 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 3,7 ha. Wnioskodawczyni udokumentowała miesięczne koszty utrzymania jej gospodarstwa domowego na kwotę ok. 840 zł, na którą składają się podatek od nieruchomości 11 zł, opłaty za telewizję i internet 120 zł., opłaty za energię 202, zakup węgla 450 zł , odpady komunalne 24 zł, ubezpieczenie mieszkania 28 zł. Ponadto skarżąca ponosi wydatki na spłatę kredytów ok. 700 zł, ubezpieczenia 170 zł. Dodatkowo zadeklarowała ponoszenie wydatków na transport 350 zł, wyżywienie 1.000 zł, leki 450 zł, odzież 350 zł, wyposażenie mieszkania 400 zł, wydatki adwokackie 700 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. B. wskazała, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą około 5.380 zł netto. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką dwóch domów o powierzchni 200 i 120 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 3,7 ha Udokumentowane przez skarżącą miesięczne koszty utrzymania jej gospodarstwa domowego zamykają się kwota ok. 840 zł (podatek od nieruchomości 11 zł, opłaty za telewizję i internet 120 zł., opłaty za energię 202, zakup węgla 450 zł, odpady komunalne 24 zł, ubezpieczenie mieszkania 28 zł). Ponadto skarżąca ponosi wydatki na spłatę kredytów ok. 700 zł, ubezpieczenia 170 zł. Dodatkowo zadeklarowała ponoszenie wydatków na transport 350 zł, wyżywienie 1.000 zł, leki 450 zł, odzież 350 zł, wyposażenie mieszkania 400 zł, wydatki adwokackie 700 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi kasacyjnej (460 zł) oraz fakt, że równocześnie ze skargi męża skarżącej zawisła sprawa z wpisem sądowym od skargi kasacyjnej w tej samej wysokości, stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nastąpi z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej rodziny. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi kasacyjnej, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki wydatki na wyżywienie czy leki to jednak wydatków na dobrowolne ubezpieczenie 170 zł miesięcznie, wyposażenie mieszkania na poziomie 400 zł miesięcznie czy spłatę kredytu 700 zł miesięcznie, nie sposób zaliczyć do wydatków koniecznych osoby ubogiej. Także wykazane wydatki adwokackie nie maja charakteru stałych kosztów utrzymania rodziny. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawczyni prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Gospodarstwo domowe skarżącej posiada stałe comiesięczne dochody na poziomie 5.380 zł netto, które w zestawieniu z wydatkami niezbędnego utrzymania pozwalają na wygospodarowanie środków na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej czy ewentualnie innych opłat sądowych, których wysokość będzie niższa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. AKE.