I SA/Łd 1404/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić skarżącej Z. B. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 17 marca 2015 r. oddalił skargę Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. ustalającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Od powyższego wyroku podatniczka wniosła skargę kasacyjną. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 460 zł, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała, że prowadzi wraz z mężem gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z emerytur małżonków oraz z najmu w łącznej kwocie 5.500 zł brutto miesięcznie. Skarżąca jest właścicielem dwóch domów o powierzchni 120 i 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 3,68 ha. Wnioskodawczyni oświadczyła dalej, że koszty utrzymania gospodarstwa obejmują wydatki na: spłatę kredytów (630 zł), media (100 zł), energię i ogrzewanie (850 zł), podatki od nieruchomości (150 zł), ubezpieczenia (150 zł), wyżywienie (1.000 zł), transport (350 zł), leki (450 zł), odzież, obuwie i bieliznę (300 zł), wyposażenie mieszkania, chemię, kosmetyki (400 zł), a także wydatki adwokackie (700 zł). Postanowieniem z 14 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że stałe comiesięczne dochody podatniczki i jej męża pozwalają na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej oraz innych opłat sądowych, bez uszczerbku dla wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. W sprzeciwie na to postanowienie pełnomocnik skarżącej wskazał, że referendarz bezzasadnie nie zaliczył do wydatków niezbędnych wydatków ponoszonych na dobrowolne ubezpieczenie, czy spłatę kredytu, mimo że są to zobowiązania wynikające z długoterminowych umów, których zaprzestanie spłacania skutkowałoby wszczęciem egzekucji komorniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, od wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji należy interpretować w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Należy zatem zauważyć, że stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające udzielenie tego prawa. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie przedstawiła informacji, ani dokumentów które wskazywałyby, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania w tej sprawie wynoszą 460 zł, a biorąc pod uwagę także inne postępowania toczące się z udziałem skarżącej oraz jej męża – 1.208 zł (łącznie). Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy, że zgodnie z cytowanym art. 246 § 1 p.p.s.a., przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, sąd uwzględnia nie wszystkie wydatki ponoszone przez gospodarstwo domowe wnioskodawcy, ale tylko te wydatki, które są niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Do tego rodzaju wydatków – wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony – nie można zaliczyć wszystkich wydatków deklarowanych w rozpatrywanym wniosku. W szczególności do wydatków koniecznych dla utrzymania rodziny z pewnością nie zaliczają się wydatki na dobrowolne ubezpieczenia, czy koszty nabycia usług adwokackich. Do wydatków koniecznych nie można również zaliczyć spłaty zobowiązań kredytowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawczyni prowadziłoby bowiem do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na skarb państwa czyli współobywateli. Co do pozostałych deklarowanych przez stronę wydatków, należy zwrócić uwagę, że szereg z nich (wydatki na transport, odzież, obuwie, bieliznę, wyposażenie mieszkania, chemię, kosmetyki), ponoszona jest w kwotach znacznie przekraczających konieczne potrzeby. Zakres koniecznych potrzeb rozpatrywać należy mając na względzie cel instytucji prawa pomocy, jakim jest przyznanie zwolnienia osobom rzeczywiście i obiektywnie na to zasługującym, nie zaś osobom, dla których poniesienie kosztów postępowania oznaczać będzie jedynie krótkotrwałe obniżenie dotychczasowego standardu życia, do poziomu pozwalającego jednak na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Reasumując, zestawienie stałych dochodów gospodarstwa domowego strony skarżącej z koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie tego gospodarstwa, prowadzi do wniosku, że skarżąca może swobodnie wygospodarować środki potrzebne na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej w tej sprawie, a także w pozostałych jeszcze sprawach skarżącej i jej męża, jakie toczą się przed tutejszym sądem. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Ake.