I SA/Łd 1405/07

Dnia 12 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Piotr Kiss Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant asystent sędziego Marek Pilc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 roku sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji oddala skargę. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...], nr [...], którym odmówił G. K. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...]. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. orzekł o odpowiedzialności G. K. jako członka zarządu spółki z o.o. A za zaległości w podatku od towarów i usług za maj 1999 r. i odsetki za zwłokę od tej zaległości. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił tę decyzję w części (dotyczącej kwoty 73 641,90 zł) i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, w pozostałej części utrzymał ją w mocy. W wyniku skargi strony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2005 r. w sprawie I SA/Łd 224/05 uchylił tę decyzję. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w części (dotyczącej kwoty 73 641,90 zł) i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, a w pozostałej części utrzymał ją w mocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 550/06) odrzucił skargę G. K. na tę decyzję. Pismem z dnia 9 maja 2007 r. strona skarżąca wniosła na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8,poz. 60 ze zm., dalej powoływanej jako o.p.) o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika. W jej ocenie decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa - art.116 o. p. i art. 298 Kodeksu handlowego, jest bowiem identyczna pod względem merytorycznym i prawnym z wydaną wcześniej i uchyloną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 28 kwietnia 2005 r. Strona wniosła także o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...], wskazując jako podstawę prawną swojego wniosku art. 252 o.p., powołując się na rażące naruszenie prawa oraz okoliczność, iż wyegzekwowanie kwoty wynikającej z decyzji o jej odpowiedzialności narazi ją na straty finansowe i w efekcie doprowadzi do utraty płynności finansowej. Odmawiając wstrzymania decyzji organ wskazał, iż w jego ocenie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Sąd, uchylając decyzję w przedmiocie odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki wskazał na uchybienia w postępowaniu podatkowym, polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie istnienia przesłanek zwalniających stronę od odpowiedzialności, nie przesądził jednak o istnieniu bądź nieistnieniu tych przesłanek. Za rażące naruszenie prawa nie można zatem uznać wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na członka zarządu, za takie mogłoby zostać uznane jedynie wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego lub wydanie rozstrzygnięcia wbrew ustaleniom wynikającym z tego postępowania. Rozpoznając zażalenie strony na postanowienie z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej wskazał ponadto, iż przesłanki wstrzymania wykonania decyzji , której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności , określa art. 252 o.p. Nie wymienia on wśród nich trudnej sytuacji finansowej strony. Także wskazany przez stronę art. 225 o.p. nie odnosi się do niezałatwienia wniosku o stwierdzenie nieważności w terminie wskazanym w art. 139 § 3 o.p., ale do niezałatwienia w tym terminie odwołania. W skardze na postanowienie strona zarzuciła naruszenie art. 122,187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4, art.139 § 1 i § 3 ,art. 225, art. 224 § 2 w zw. z art. 224 § 4 o.p. Wniosła w związku z tym o jego uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Cytując powołane wyżej przepisy regulujące kwestie postępowania dowodowego stwierdziła, iż w tym przypadku sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Organ, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji dokonał faktycznie oceny wniosku o stwierdzenie nieważności, pomijając przy tym fakt, iż skarżący wniósł odwołanie od decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, a odwołanie to nie zostało rozpoznane. Podkreślił, iż art. 252 o.p. nie wymaga udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności, a jedynie ich uprawdopodobnienia. Ponadto strona wskazała na to, iż prowadzenie egzekucji narazi ją na utratę płynności finansowej i ograniczy możliwości prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Takie okoliczności można uznać za ważny interes strony, o którym mowa w art. 224 § 2 o.p. , odnoszącym się do wstrzymania wykonania decyzji przez organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto organ winien był wstrzymać wykonanie decyzji z urzędu na podstawie art. 225 o.p. z uwagi na uchybienie terminowi do załatwienia sprawy, określonemu w art. 139 § 1 i § 3 o.p. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi , powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa. Sąd zaś, zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 153,poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a) sprawuje kontrolę działania administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przeniesienia na nią odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, której była członkiem zarządu. Złożyła też wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, której usunięcia z obrotu prawnego się domagała. Zgodnie z art. 252 § 1 o.p. organ podatkowy, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 . Dla wstrzymania wykonania decyzji wystarczy zatem logicznie umotywowane przypuszczenie, iż wada decyzji jest jedną z wymienionych w art. 247 § 1 o.p. Nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego, które ma potwierdzić jej istnienie . Strona wskazała, iż w jej ocenie decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenia tego upatrywała w tym, iż decyzja ta była identyczna pod względem merytorycznym i prawnym z decyzją uchyloną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2005 r. Sąd zaś wskazał w ocenie prawnej, iż jeżeli członek zarządu w momencie, gdy zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie pełnił już tej funkcji i nie był wierzycielem spółki, to wobec braku możliwości prawnych do złożenia wniosku o wszczęcie któregokolwiek z tych postępowań, należy uznać, iż późniejsze zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. W takiej sytuacji znalazł się właśnie skarżący, organ podatkowy zaś tego nie uwzględnił. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia rażącego naruszenia prawa. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż występuje ono w przypadku oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją, gdy przekroczenie prawa ma charakter jasny i jednoznaczny (por. J.Borkowski [w:] B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki –Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. Unimex, 2006 r., s. 907 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo). Naruszenie przepisów prawa dotyczyć może zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodzić się należy ze skarżącym, iż wydane ponownie rozstrzygnięcie organu odwoławczego w przedmiocie jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika ( spółki) jest identyczne z tym ,które zostało uchylone wskazanym wyżej wyrokiem. Strona nie zauważa jednak, iż z samego faktu identyczności rozstrzygnięć nie można wnioskować o rażącym naruszeniu prawa przy wydawaniu tego późniejszego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał bowiem, dokonując wykładni art. 116 § 1 o.p., na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym dla rozstrzygnięcia (podstawą uchylenia decyzji był art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Nie przesądził zatem o tym, iż skarżący nie odpowiada za zobowiązania podatnika jako osoba trzecia. Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji uzupełnił postępowanie dowodowe w kierunku wskazanym przez Sąd ( wynika to z uzasadnienia decyzji) i stwierdził, iż przesłanki do ogłoszenia upadłości zaistniały przed 1 czerwca 1999 r., a więc w czasie, gdy niewątpliwie skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Tym samym podnoszone przez niego okoliczności, iż faktycznie nie pełnił funkcji członka zarządu ( wskutek odwołania go z dniem 1 czerwca 1999 r. z funkcji członka zarządu i stanowiska dyrektora) w momencie, gdy sytuacja finansowa spółki pogorszyła się i uzasadniała konieczność wszczęcia postępowania układowego bądź upadłościowego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Lektura uzasadnienia decyzji nie wskazuje zatem na prawdopodobieństwo rażącego naruszenia art. 116 § 1 o.p. przez organy podatkowe, dokonały one bowiem prawidłowej wykładni tego przepisu, zgodnej z oceną prawną wyrażoną w wyroku. Skarżący nie wskazał zaś i nie uzasadnił, iż dokonanie ustaleń faktycznych, dotyczących momentu zaistnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości spółki, nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. Rodzaj zebranych przez organ dowodów i ich ocena nie wskazują zresztą w sposób jednoznaczny na wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego . Zauważyć także należy, wskazane w skardze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają- z mocy art. 3 § 1 pkt 2 tego Kodeksu zastosowania w sprawach podatkowych. Wskazać także należy, iż w tym przypadku, wobec wymagania jedynie uprawdopodobnienia zaistnienia wady, o której mowa w art. 247 § 1 o.p., organ podatkowy nie prowadzi postępowania dowodowego w postępowaniu wpadkowym, jakim jest postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji. Stwierdza jedynie, czy istnieje logicznie umotywowane podejrzenie, że jedną z tych wad dotknięta jest decyzja, której dotyczy postępowanie nadzwyczajne. Taką też ocenę Dyrektor Izby Skarbowej zawarł w zaskarżonym postanowieniu. Zarzut naruszenia art. 122,187 § 1 ,art.191, art. 210 § 4 o.p. uznać zatem należy za chybiony. Nie można podzielić również poglądu skarżącego, iż wykonanie decyzji w przedmiocie jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej winno być wstrzymane z urzędu z uwagi na przekroczenie terminu na załatwienie sprawy, wskazanego w art. 139 § 1 i § 3 o.p. Powołany przez stronę art. 225 i 224 § 2 i § 4 o.p. dotyczy wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, od której zostało wniesione odwołanie( zamieszczony został w rozdziale 15 "Odwołania" działu IV o.p.). Wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie można utożsamiać z odwołaniem, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym, zmierzającym do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ( a więc takiej, od której odwołanie już nie przysługuje- art. 247 § 1 w zw. z art. 128 zd. pierwsze o.p.). Przesłanki wymienione w art. 224 § 2 o.p. mogłyby zatem być oceniane w przypadku złożenia wniosku o wstrzymanie decyzji organu I instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, nie zaś w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie decyzji ostatecznej, której postępowanie to dotyczy. Również wstrzymanie wykonania decyzji z urzędu( art. 225 o.p.) dotyczy sytuacji, gdy odwołanie od decyzji organu I instancji nie zostało załatwione w terminie wskazanym w art. 139 § 3 o.p. i dotyczy tylko decyzji organu I instancji. W tym przypadku wstrzymanie mogłoby zatem również dotyczyć tylko decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, gdyby odwołanie od niej nie zostało rozpoznane w terminie ustawowym. Strona domagała się zaś wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej, którą przeniesiono na nią odpowiedzialność za zaległości podatkowe podatnika. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić. Wynik sprawy przesądza o tym, iż każda ze stron ponosi koszty postępowania we własnym zakresie ( art. 199 i 200 p.p.s.a.). A. B.