I SA/Łd 141/14

Dnia 13 stycznia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – D. A. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 21 października 2016 r. D. A. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 września 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2016 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od powyższego zażalenia. W związku ze złożonym wnioskiem zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2016 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wskazania wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu najmu lub dzierżawy pomieszczeń zlokalizowanych w będącym własnością skarżącej budynku handlowo-usługowym przy ul. A. 4 w Ł., udokumentowania wysokości przychodów i kosztów związanych z prowadzoną przez wnioskodawczynię działalnością gospodarczą za 2016 rok, wskazania, czy skarżąca w dalszym ciągu zamieszkuje w domu należącym do siostry oraz udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ponoszonych przez skarżącą oraz nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie 2 miesiące - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W wykonaniu powyższego wezwania skarżąca w dniu 29 grudnia 2016 r. nadesłała dokumenty i oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej, w tym odpisy deklaracji VAT-7K za trzy kwartały 2016 roku, wydruki podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 11 miesięcy 2016 roku, kserokopię odcinka emerytury za październik 2016 roku. Oświadczyła przy tym, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie zaś do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 września 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2016 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca wystąpiła z kolejnym (trzecim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, tym razem poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od zażalenia na wyżej wymienione postanowienie. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r., wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to, z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze postanowienia z dnia 22 września 2014 r. zażalenia skarżącej, stało się prawomocne. Ponadto w aktach sprawy znajduje się także prawomocne postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie kwestionowała tego postanowienia w drodze sprzeciwu. Powyższa okoliczność nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy, gdyż stosownie do treści art. 243 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Skarżąca nie może jednak zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że referendarz sądowy rozpoznając aktualnie złożony (trzeci) wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Analiza treści oświadczeń skarżącej zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że oświadczenia te stanowią w istocie powtórzenie oświadczeń zamieszczonych we wniosku skarżącej z dnia 7 czerwca 2016 r., a także we wcześniejszym wniosku o prawo pomocy i żadnej mierze nie wynika z nich, aby sytuacja materialna skarżącej uległa tak istotnemu pogorszeniu, aby uzasadniała przyznanie skarżącej prawa pomocy na obecnym etapie postępowania. W szczególności z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.260 zł netto (2.178 zł brutto), którego tytułem zajęcia komorniczego pobierana jest kwota 544 zł. Nadal zamieszkuje w domu należącym do jej siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Także w ramach posiadanego majątku skarżąca nie wykazała zmian sugerujących, iż jej sytuacja materialna w tym zakresie uległa istotnemu pogorszeniu. Nadal jej majątek stanowi działka o pow. 818 m2 wraz z budynkiem (w budowie) i oszczędności w kwocie 20 zł zgromadzone na książeczce PKO. Uwagę zwraca przy tym jednak fakt, że aktualnie wykazana przez skarżącą kwota zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości wynosi 8.492 zł, podczas gdy w poprzednio złożonym wniosku wykazywane przez skarżącą zadłużenie z tego tytułu opiewało na kwotę 15.000 zł, co pozwala przyjąć, że w tym zakresie sytuacja materialna zmieniła się na korzyść skarżącej. Jednocześnie istotnego pogorszenia sytuacji skarżącej mającego wpływ na możliwości poniesienia kosztów sądowych w żądanym obecnie zakresie nie potwierdzają nadesłane dokumenty dotyczące prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W szczególności z nadesłanych wyciągów z księgi przychodów i rozchodów wynika, że prowadzona przez skarżącą działalność finansowo-księgowa do końca października 2016 roku przyniosła przychód w wysokości 10.307 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 36.288 zł, co skutkowało stratą w wysokości 25.981 zł. Jednakże na fakt ponoszenia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca powoływała się także we wcześniej złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, uznać należało, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy wraz z nadesłanymi dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami nie wskazuje na istotną zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych, które uzasadniałyby przyznanie skarżącej prawa pomocy na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości 1.260 zł netto, nie ponosi kosztów utrzymania ani wydatków na opłaty eksploatacyjne, co w zestawieniu z kwotą wpisu od zażalenia (100 zł) i także wykazaną przez nią kwotą potrącenia komorniczego, potwierdza zasadność odmowy przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadność takiej oceny sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych skarżącej potwierdza także wykazana kwota zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, która uległa zmniejszeniu do wysokości 8.492 zł, podczas gdy w poprzednio złożonym wniosku (z dnia 7 czerwca 2016 r.) wykazywane przez skarżącą zadłużenie z tego tytułu opiewało na kwotę ok. 15.000 zł. Skarżąca nie wykazała źródła pochodzenia środków, które przeznaczyła na uregulowanie tego zadłużenia. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.