I SA/Łd 1419/10

Dnia 10 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok postanawia: odmówić skarżącemu B. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] roku B. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł podatnik złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z tytułu działalności gospodarczej i umowy o pracę w kwocie około 10.000 zł miesięcznie. Jego majątek stanowi nieruchomość przemysłowa o powierzchni około 3.400 m2 oraz nieruchomość mieszkalna o powierzchni około 1.100 m2. Ponadto posiada oszczędności w wysokości ok. 100.000 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego pozwala na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Od powyższego postanowienia w dniu [...] roku skarżący złożył sprzeciw i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podniósł, że nie podziela wyrażonego w nim stanowiska, że wysokość jego miesięcznego dochodu oraz posiadany przez niego majątek pozwalają mu na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżącego w jego wniosku o prawo pomocy sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego zawartych w formularzu PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia oraz prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 10.000 zł miesięcznie. Posiada znacznej wartości majątek nieruchomy oraz oszczędności w wysokości około 100.000 zł Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej – 200 zł, stosownie do treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego znacznie przekraczają średnią krajową, samo ich zestawienie z wysokością wymaganych kosztów sądowych wskazuje, że skarżący bez najmniejszego choćby uszczerbku dla koniecznego utrzymania jest wstanie je uiścić. Nadto znacznej wartości majątek, którego pozostaje właścicielem wyklucza go z kręgu osób ubogich, dla których przewidziana jest instytucja prawa pomocy. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.