I SA/Łd 1420/10

Dnia 1 marca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosków E. K. i M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącym – E. K. i M. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. E.K. i M.K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł podatnicy złożyli na urzędowym formularzu (PPF) odrębne wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. E.K. w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem M.K. Uzyskuje dochód z tytułu świadczenia przedemerytalnego w wysokości 841,17 zł, jej mąż natomiast osiąga dochód z tytułu renty w kwocie 1.019,46 zł. Majątek małżonków stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 63 m2 oraz nieruchomości przemysłowej o pow. 3400 m2, a także samochód marki Volvo S80. Ponadto oboje z mężem posiadają oszczędności w kwocie ok. 20.000 zł. Z kolei M.K. w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną E.K. Osiąga dochód z tytułu renty w kwocie 1.019,46 zł, a jego żona uzyskuje dochód z tytułu świadczenia przedemerytalnego w wysokości 841,17 zł. Majątek małżonków stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 63 m2 oraz nieruchomości przemysłowej o pow. 3400 m2, a także samochód marki Volvo S80. Ponadto oboje z żoną posiadają oszczędności w kwocie ok. 20.000 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższych wnioskach oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2010 roku wezwano wnioskodawców do nadesłania wyciągów z rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wskazania celu wykorzystywania nieruchomości przemysłowej o pow. 3.400 m2 i ewentualnego czerpania z tego tytułu dochodów oraz określenia ich miesięcznej wysokości, złożenia odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za 2009 rok, a ponadto określenia kwoty wydatków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe świadczenia - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało doręczone skarżącej w dniu 18 stycznia 2011 roku, a skarżącemu w dniu 17 stycznia 2011 roku. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłali wymaganych przez Referendarza sądowego dodatkowych dokumentów dotyczących ich sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 30 grudnia 2010 roku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wnioski nie zasługują na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić przede wszystkim należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Podkreślić przy tym jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Jednocześnie podkreślić należy, że wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, Referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wnioski skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Tymczasem z oświadczeń zawartych we wnioskach o przyznanie prawa pomocy wynika wprawdzie, że skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Skarżąca uzyskuje dochód z tytułu świadczenia przedemerytalnego w wysokości 841,17 zł, a skarżący osiąga dochód z tytułu renty w kwocie 1.019,46 zł. Majątek małżonków stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 63 m2 oraz nieruchomości przemysłowej o pow. 3400 m2, a także samochód marki Volvo S80. Ponadto posiadają oszczędności w kwocie ok. 20.000 zł. Tym niemniej skarżący nie przedstawili żadnych argumentów na poparcie wniosku, świadczących o tym, iż mimo posiadanego majątku, w tym zwłaszcza oszczędności, ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w żądanym zakresie. Analiza wniosku w tym względzie dowodzi, że skarżący pominęli milczeniem rubrykę nr 5 ("Uzasadnienie wniosku"). Nie wykonali także zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2010 roku, nie nadesłali bowiem wymaganych dokumentów i informacji dotyczących ich sytuacji majątkowej, uniemożliwiając tym samym ocenę choćby kwoty obciążeń budżetu rodziny w kontekście wykazanych oszczędności i związanych z tym realnych możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy należało odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało Referendarza sądowego do przyznania im prawa pomocy w powyższym zakresie. Co więcej, fakt zgromadzenia przez skarżących oszczędności w kwocie ok. 20.000 zł, nawet przy uwzględnieniu niewątpliwej konieczności ponoszenia kosztów utrzymania własnego, dowodzi niezbicie, że sytuacja majątkowa skarżących pozwala im na poniesie kosztów związanych ze skargą inicjującą postępowanie w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)