I SA/Łd 1423/10

Dnia 20 listopada 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. i M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącym – E. K. i M. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 27 lipca 2012 r. E. K. i M. K. wnieśli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 czerwca 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok. Następnie w dniu 30 lipca 2012 r. do Sądu wpłynął złożony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W powyższym wniosku skarżący poza zamieszczenie podpisów w rubryce nr 15 urzędowego formularza (PPF) zawarli jedynie stwierdzenie, że toczące się postępowanie zbytnio obciąża ich domowy budżet. Z uwagi zatem na brak oświadczeń skarżących w kwestii ich stanu rodzinnego, majątku i dochodów zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2012 r. skarżący zostali wezwani do wykazania osób, z którymi pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym (zgodnie z rubryką nr 6 urzędowego formularza PPF), wykazania należącego do nich oraz osób pozostających wraz z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym majątku poprzez złożenie oświadczenia w kwestii posiadania nieruchomości, ruchomości i innych zasobów (zgodnie z rubrykami o numerach od 7 do 9 ww. formularza), wykazania należących do nich oraz osób pozostających wraz z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów (zgodnie z rubryką nr 10 ww. formularza), nadesłania wyciągów z posiadanych lokat i rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, złożenia odpisu (kserokopii) zeznań podatkowych skarżących za 2010 i 2011 r. oraz określenia kwoty wydatków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe świadczenia (opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz itp.) – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 18 września 2012 r. wyjaśnili, że tworzą wspólne gospodarstwo domowe, które sami prowadzą. Ich istotny majątek stanowią udział w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A oraz samochód osobowy marki Volvo model S80. Należące do nich dochody wynoszą ok. 2.500 zł miesięcznie. W kwestii zaś przedstawienia pozostałych wyjaśnień i informacji objętych ww. wezwaniem Referendarza sądowego skarżący wnieśli o przedłużenie terminu na ich złożenie. Zarządzeniem z dnia 1 października 2012 r. Referendarz sądowy, przychylając się do powyższego wniosku skarżących, przedłużył do dnia 8 października 2012 r. termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dodatkowych informacji i dokumentów wskazanych w pkt 3-6 zarządzenia z dnia 22 sierpnia 2012 r. Odpis powyższego zarządzenia został skarżącym doręczony w dniu 17 października 2012 r. Mimo upływu powyższego terminu skarżący nie nadesłali dodatkowych dokumentów i informacji, co do których wnioskowali o przedłużenie terminu do ich złożenia. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie zaś do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym określa art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do Referendarza sądowego, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą, należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący wystąpili z kolejnym (drugim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, rozszerzając tym razem jego zakres o ustanowienie radcy prawnego. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r., wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to, z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze postanowienia z dnia 5 października 2011 r. zażalenia skarżących, stało się prawomocne. A zatem stanowi ono definitywnie o braku spełnienia przez skarżących ustawowych przesłanek przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższa okoliczność nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez skarżących o przyznanie prawa pomocy ani też możliwości rozszerzania zakresu żądania w tym względzie, gdyż stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Każdy wnioskodawca nie może jednak zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Referendarz sądowy rozpoznając aktualnie złożony (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawców zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu rozstrzygającym kwestię spełnienia przez nich przesłanek przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od tychże kosztów. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Analiza treści skąpych oświadczeń skarżących zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz piśmie z dnia 18 września 2012 r. w żadnej mierze nie wskazuje, aby sytuacja materialna skarżących uległa pogorszeniu i tym samym mogła mieć znaczenie dla uwzględnienia ich wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W szczególności z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich istotny majątek, jak podkreślili, stanowią udział w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A oraz samochód osobowy marki Volvo model S80. Uwagę zwraca przy tym wysokość łącznego dochodu małżonków, która wzrosła z kwoty 1860,63 zł do kwoty ok. 2.500 zł miesięcznie. Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że skarżący mimo przedłużonego terminu nie nadesłali dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących ich aktualnych możliwości płatniczych, tj. wyciągów z posiadanych lokat i rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, odpisu (kserokopii) zeznań podatkowych za 2010 i 2011 r., a ponadto nie określili kwoty wydatków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe świadczenia. Nie dołożyli zatem wystarczających starań w zakresie wykazania sytuacji majątkowej w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w wyżej przywołanym art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, uznać zatem należało, że ponowny wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia radcy prawnego. Przede wszystkim dlatego, że nie wskazuje on na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z dnia 8 lipca 2011 r. Co więcej, wykazany dochód miesięczny skarżących w 2012 rok w porównaniu z rokiem 2011 wzrósł z kwoty 1.860,63 zł do kwoty 2.500 zł. A ponadto skarżący nie dopełnili ciążących na nich obowiązków wykazania, iż ich sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym także ustanowienie radcy prawnego. Z całą pewnością za niewystarczającą w tym zakresie uznać należy argumentację zawartą w uzasadnieniu wniosku, którą skarżący ograniczyli jedynie do stwierdzenia, że toczące się postępowanie zbytnio obciąża ich domowy budżet. Powyższe okoliczności przesądzają zatem o braku możliwości uwzględnia wniosku skarżących w aktualnie zgłoszonym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a ponadto ustanowienie radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)