I SA/Łd 1426/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi BF na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [ ...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Łd 1426/08 UZASADNIENIE Decyzją z [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Prezesa Ubezpieczeń Społecznych z [...] odmawiającej B. F. umorzenia należności składkowych na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy. Pismem z dnia 18 maja 2004r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] odmówiono skarżącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Pismem z dnia 28 września 2004 r. skarżąca zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezesa ZUS podjął w dniu [...] decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny W. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz że decyzja nie podlega wykonaniu w całości podnosząc, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzę sprawy jest Minister Polityki Społecznej. Postanowieniem z dnia [...]. Minister Polityki Społecznej postanowił przekazać wniosek o umorzenie należności Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu. Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Prezesa ZUS postanowił utrzymać w mocy decyzję odmawiającą umorzenia zaległości tytułu składek. Wyrokiem z dnia [...] sygn akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] . Prezes ZUS odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Dnia 8 czerwca 2006r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją z dnia [...]. Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] W uzasadnieniu powyższego wyroku podniesiono, iż organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ma obowiązek wydać tylko i wyłącznie jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz 1071 ze zm. – dalej kpa). Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazano również, iż pominięto okoliczność, że po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji Prezesa Zakładu z [...] pozostała w obrocie prawnym decyzja wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] Zarówno wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z [...] jak i wyrok z [...] eliminowały z obrotu prawnego wyłącznie decyzje Prezesa Zakładu wydane w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniesiono nadto, że rozpatrując ponownie wniosek z 28 września 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu, mając na względzie uchybienia proceduralne, jakie zostały podniesione w obydwu wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w stosunku do decyzji z [...] powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, powiadomić skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a., a następnie uchylić zaskarżoną decyzję i orzec w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, kierując się wytycznymi z poprzednio wydanych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w szczególności w wyroku z [...]. W następstwie powyższego orzeczenia Prezes ZUS wydał decyzję z [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Ubezpieczeń Społecznych z [...] odmawiającej B. F. umorzenia należności składkowych na ubezpieczenie społeczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z przyczyn częściowo odmiennych od tych, na jakie strona skarżąca wskazała w skardze do Sądu . Rozstrzygając spór w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze nie tylko fakt, iż sprawa skarżącego dotycząca także odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne była już przedmiotem rozstrzygnięć przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. i w związku z tym ocena prawna wyrażona przez Sąd wiąże z godnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U . Nr 153 , póz . 1270 ze zm.: dalej p.p.s.a.) wiąże ten sąd jak i organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, ale przede wszystkim trzeba przypomnieć, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych : Dz.U. Nr 153 , poz. 1269). W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan sprawy, który miał zastosowanie w chwili wydawania decyzji. Oceniając treść zaskarżonej decyzji oraz treść skargi przede wszystkim należy wskazać, na co zwrócono uwagę wcześniej, iż sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięć przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W.. W wyroku z dnia [...]roku Sygn. akt [...] powołując treść art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a wskazał na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie wniosek z 28 września 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu, mając na względzie uchybienia proceduralne, jakie zostały podniesione w obydwu wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w stosunku do decyzji z [...] powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, powiadomić skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a., a następnie uchylić zaskarżoną decyzję i orzec w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, kierując się wytycznymi z poprzednio wydanych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w szczególności w wyroku z [...] Stosownie do treści art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (por. wyrok NSA z 6 września 2001 roku, III S.A. 3377/00, Lex nr 54000 ). Zwrócić także trzeba uwagę, iż tylko zmiany w stanie faktycznym mogą spowodować nieaktualność orzeczenia i co za tym idzie ustanie mocy wiążącej uzasadnienia wyroku (por. T. Woś: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz LexisNexis, Warszawa 2005, str 477). Nie ulega wątpliwości, iż żadne z wymienionych okoliczności nie wystąpiły w sprawie. Związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść przede wszystkim należy, iż Prezes ZUS wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...]. ewidentnie nie zastosowała się do wytycznych sądu zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] Sąd dokładnie wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Prezes ZUS powinien uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...] i orzec w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, kierując się wytycznymi z poprzednio wydanych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w szczególności w wyroku z [...]. Natomiast Prezes ZUS, wbrew powyższym wskazaniom Sądu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] sąd wskazał, iż organ ponownie rozpatrując sprawę powinien również powiadomić skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach z art. 10 § 1 k.p.a. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II odział w Ł. pismem z dnia 2 czerwca 2008 r. powiadomił skarżącą o zakończeniu postępowania i pouczył o przysługującym prawie wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych. Tutejszy Sąd stwierdził natomiast, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty (na karatach pozbawionych numeracji) znajdujące się fizycznie pomiędzy powyższym zawiadomieniem a zaskarżoną decyzją i opatrzone datami późniejszymi niż zawiadomcie o zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawarte w treści tego przepisu sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, iż chodzi o moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Jeżeli zatem organ administracji załącza nowe dokumenty powinien powiadomić o tym strony i ponownie umożliwić im wypowiedzenie się co do ostatecznie zebranego (kompletnego) materiału sprawy. Mając na uwadze powyższe badanie zasadności pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą uznano za zbędne. W związku z powyższym mając na uwadze powyższe uwagi, które organ odwoławczy będzie musiał uwzględnić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, trzeba jednoznacznie stwierdzić, iż w przypadku gdy sprawa po raz kolejny dociera do WSA - po uchyleniu decyzji organu administracji państwowej przez WSA i wydaniu nowej decyzji jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku. Z tych też względów Wojewódzki Sad Administracyjny w Ł. na mocy art 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. TF