I SA/Łd 1448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: cofnąć przyznane U. Z. prawo pomocy w zakresie ustanowionego dla strony adwokata z urzędu. Wyrokiem z dnia 28 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę U. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., Nr [...] w sprawie ustalenia zobowiązania z tytułu podatku od spadku. Na wniosek strony Sąd sporządził i doręczył skarżącej uzasadnienie przedmiotowego orzeczenia. W dniu 26 maja 2008 r. strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd uwzględnił ów wniosek i postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2008 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz ustanowiony został dla strony adwokat z urzędu. Po uprawomocnieniu się ww. postanowienia pismem z dnia 2 lipca 2008 r. Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o wyznaczenie dla strony adwokata z urzędu. Odpis przedmiotowego pisma został skierowany do skarżącej. Pismem z dnia 9 lipca 2008 r. strona poinformowała, że rezygnuje z przyznanej pomocy w zakresie ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu wskazując, że po zapoznaniu się z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego odstąpiła od zamiaru zaskarżenia wskazanego na wstępie wyroku. W tej sytuacji, zdaniem strony nieuzasadnionym byłoby toczenie sporów sądowych z wykorzystaniem środków Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych - art. 84 Konstytucji (M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze, 2006, wyd. II str. 548). W doktrynie podkreśla się, że postanowienie sądu przyznające stronie prawo pomocy powinno być adekwatne w toku całego postępowania sądowego do przesłanek, które dają podstawę do udzielenia prawa pomocy. Z tego też względu sąd administracyjny z urzędu lub na wniosek może je w każdym czasie zmienić zarówno na korzyść (przyznając prawo pomocy, mimo wcześniejszej odmowy), jak i na niekorzyść (cofając przyznane prawo pomocy) strony, jeśli zmienią się okoliczności dotyczące jej zdolności płatniczych (ibidem str. 559). Podstawę prawną dającą sądowi administracyjnemu prawo do ingerencji w przyznane stronie prawo mocy stanowi art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Stosownie do przywołanego przepisu przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W rozpoznawanej sprawie z inicjatywą cofnięcia przyznanego prawa pomocy w zakresie ustanowionego dla strony adwokata wystąpiła strona skarżąca wskazując na motywy swojej decyzji, tj. ukształtowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych sprawach i bazujące na tym przekonanie strony o braku podstaw do kierowania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 28 marca 2008 r. Strona podała również, że nieuzasadnione byłoby w tej sytuacji prowadzenie sporów sądowych z wykorzystaniem środków Skarbu Państwa. W ocenie Sądu przedstawione przez stronę przyczyny rezygnacji z ustanowionego dla strony adwokata są w pełni racjonalne i nie sprzeciwiają się wskazanemu na wstępie celowi instytucji prawa pomocy, tj. realizacji konstytucyjnego zagwarantowanego prawa do sądu. W tym stanie rzeczy uzasadnionym stało się cofnięcie, przyznanego stronie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r., prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Jednocześnie podkreślić należy, że pozostaje w mocy przyznane stronie zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia Sądu z uzasadnieniem. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie cytowanego powyżej art. 249 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. T.N.