I SA/Łd 1466/08

Dnia 5 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne postanawia: odmówić P. H. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W dniu 12 listopada 2008 r. P. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Następnie 30 kwietnia 2009 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym na wezwanie urzędowym formularzu PPF P. H. wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.500 zł brutto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Podał też, iż jego wynagrodzenie w 60% podlega zajęciu komorniczemu, a pozostała kwota nie wystarcza mu na utrzymanie, dlatego zmuszony jest do zaciągania kolejnych długów w celu regulowania bieżących opłat i zobowiązań. Zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2009 r. skarżący został wezwany do nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości jego dochodów za dwa ostatnie lata kalendarzowe bądź odpisów rocznych zeznań podatkowych, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; udokumentowania wysokości miesięcznego wynagrodzenia oraz wysokości jego zajęcia oraz miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Ponieważ skarżący nie złożył żadnego oświadczenia, ani nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów, w dniu 8 lipca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od tego rozstrzygnięcia P. H. złożył sprzeciw, w którym argumentował, że gdyby posiadał środki finansowe na pokrycie wydatków pełnomocnika z wyboru nie składałby wniosku o umorzenie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Podniósł również, iż nie jest w stanie udokumentować braku oszczędności i zasobów finansowych, gdyż nie posiada rachunku oszczędnościowego, jak i majątku ruchomego, czy też nieruchomego. Zdaniem skarżącego, z uwagi na trudności w prawidłowej interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem skargi, profesjonalna pomoc pełnomocnika pozwoliłaby na zachowanie równości stron w toczącym się postępowaniu. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2009 r. P. H. został ponownie wezwany do udokumentowania swojej sytuacji materialnej. Na wezwanie skarżący nie odpowiedział. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."). przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy również podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi formę wsparcia z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy P. H. przedstawił swoją sytuację finansową. W przypadku, gdy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości, art. 255 p.p.s.a. uprawnia do nałożenia na stronę obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub dokumentów źródłowych. W niniejszej sprawie najpierw zarządzeniem z 5 czerwca 2009 r., a następnie z 31 sierpnia 2009 r. skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów obrazujących jego rzeczywistą sytuację materialną. Skarżący nie wykonał żadnego z tych zarządzeń. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia, czy rzeczywiście, obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Jak już zaznaczono, to osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna wykazać, a więc udowodnić, istnienie przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku. Ponieważ przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego, sąd rozpoznając wniosek nie może opierać się jedynie na oświadczeniach strony, nie popartych żadnymi dowodami. Skarżący podnosi w sprzeciwie, iż nie był w stanie udowodnić braku oszczędności i zasobów finansowych. W celu prawidłowego oraz pełnego zobrazowania rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych wnioskodawcy został on ponownie wezwany do złożenia uzupełniających dokumentów. Warto przy tym odnotować, iż w wezwaniu z dnia 31 sierpnia 2009 r. zwrócono się o nadesłanie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów (ewentualnie złożenie odpisów zeznań podatkowych), a także zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę oraz wysokości jego zajęcia, ponadto o udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych. W ocenie Sądu nie są to dokumenty, których uzyskanie mogłoby nastręczać stronie szczególnych trudności, co więcej zakreślono wnioskodawcy 14 termin, umożliwiający ich zgromadzenie i złożenie w sądzie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że P. H. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Skarżący nie udokumentował w żaden sposób wysokości uzyskiwanych dochodów, faktu oraz kwoty wynagrodzenia podlegającego zajęciu, nie wykazał też wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, czyniąc niemożliwym weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłoby zostać pokryte wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odmówił uwzględnienia wniosku. J.Z.