I SA/Łd 1483/07

Dnia 9 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Ch. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych p o s t a n a w i a: odmówić S. Ch. przyznania prawa pomocy. I SA/Łd 1483/07 Uzasadnienie S.C. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 marca 2008 r. wezwano skarżącego do złożenia odpisów zeznań podatkowych za 2006 r., własnych, jak i żony D.C., a także odpisów deklaracji podatkowych PIT-5 za ostatnie 3 miesiące z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz deklaracji na potrzeby podatku od towarów i usług za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe, złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym rachunku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, wyjaśnienia wątpliwości dotyczących danych osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego skarżącego (z akt administracyjnych wynikało, że skarżący ma 18-lenią córkę i 24-letniego syna, tymczasem we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako datę urodzin córki podano 30 stycznia 2008 r., syna nie wykazano w ogóle), z podaniem informacji o ich sytuacji zawodowej – w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych oświadczeń i dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu wynika, iż S.C. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną D.C. oraz 19-letnią córką S.C. Skarżący prowadzi dzielność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości 4000 zł miesięcznie. D.C. pomaga mężowi w prowadzeniu działalności, osiąga z tego tytułu dochód w wysokości 1843,77 zł. S.C. pozostaje na utrzymaniu rodziców, wciąż się uczy. Jedynym majątkiem wykazanym przez skarżącego jest mieszkanie komunalne o powierzchni 47 m². W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż nie stać go na opłacenie kosztów sądowych oraz na wynajęcie adwokata. Z przedłożonego odpisu zeznania podatkowego za 2006 rok (PIT-28) wynika, iż skarżący wykazał w tym roku przychód z działalności gospodarczej w wysokości 156 811,80 zł. Z ewidencji księgowej jego firmy wynika z kolei, iż w 2007 r. przychód wyniósł 192 096 zł, a obroty w poszczególnych miesiącach 2007 r. kształtowały się od 7 086 zł (sierpień) do 30 916,50 zł (styczeń). W ostatnich trzech miesiącach 2007 r. skarżący dokonał sprzedaży opodatkowanej podatkiem VAT na łączną kwotę 53 995 zł netto, a koszty zakupów towarów w tych miesiącach wyniosły 13 787,92 zł netto. Z wyciągu z rachunku bankowego firmy skarżącego wynika, iż w okresie od dnia 7 stycznia 2008 r. do dnia 28 marca 2008 r. dokonano na koncie firmowym uznań na łączną kwotę 39 073,55 zł, a obciążenia wyniosły 38 989,53 zł. Saldo na dzień 28 marca 2008 r. wynosiło 66,40 zł. Mimo wezwania skarżący nie złożył wyciągów i wykazów z kont i lokat bankowych posiadanych przez D.C., jak też jej zeznania podatkowego za 2006 r. Złożył ponadto Wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] o oddaleniu odwołania D.C. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Skarżący przedstawił również dokumenty świadczące, iż w 2007 r. toczyło się przez Starostą P. postępowanie w sprawie uznania D.C. za osobę bezrobotną, jednak bez końcowego rozstrzygnięcia. Skarżący oświadczył również, iż nie zatrudnia i pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem radcą prawnym, czy doradca podatkowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W tej sytuacji Sąd uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy. Wszakże skarżący posiada stałe dochody (skarżący wraz żoną wykazał 5843,77 zł na trzy osoby w rodzinie), które w ocenie Sądu są wystarczające na pokrycie wpisu sądowego w wysokości 500 zł oraz ewentualnych innych kosztów postępowania (niewątpliwie rozłożonych w czasie), a także na wynajęcie adwokata i nie doprowadzi to do uszczerbku utrzymania koniecznego. Ocenę tą potwierdziły okoliczności wskazane w dokumentach przesłanych przez skarżącego na wezwanie Sądu. Firma skarżącego generuje wysokie przychody, w roku 2006 – 156 811,80 zł, a roku 2007 zaś – 192 096 zł. Również w 2008 r. firma skarżącego dobrze funkcjonuje, o czym świadczy łączna kwota uznań na rachunku firmowym – od 7 stycznia do 28 marca 2008 r. – wyniosła ona prawie 40 000 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w sprawie. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie stanowiła również wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy okoliczność wynikająca z akt, iż skarżący posiada zaległości w podatku od towarów i usług (ponad 85 000 zł). Nie oznacza to bowiem, że skarżący nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych i wynajęcie adwokata. Z prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiąga znaczne przychody ze sprzedaży cyklicznej towarów, co wynika z nadesłanych przez skarżącego dokumentów. To, że skarżący zmuszony jest regulować zaległości podatkowe nie może świadczyć jeszcze o tym, że nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna liczyć się również z wydatkami związanymi z prowadzeniem spraw sądowych. Istnienie obciążeń finansowych nie może stanowić decydującego argumentu przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Przyznanie pierwszeństwa innym zaciągniętym przez stronę zobowiązaniom doprowadziłoby do bezpodstawnego zaakceptowania sytuacji, w której uznaje się za konieczne ponoszenie wszystkich innych wydatków, poza kosztami sądowymi. Obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Wszakże samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek, wiąże się – ze swej istoty – z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. w ONSAiWSA 2005/1/8). Skarżący powinien więc liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady powoduje, że strona wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Nie może wówczas skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. LF