I SA/Łd 1495/02
WyrokWSA w Łodzi2004-05-14
Skład orzekający: Janusz Furmanek, Teresa Rutkowska, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu celnego o zaliczeniu kwoty należności podlegającej zwrotowi na zaległe zadłużenie, wydane na podstawie art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej, jest zgodne z prawem, jeśli nie ma ono wyraźnej podstawy prawnej w przepisach prawa materialnego lub postępowania?Ratio decidendi
Postanowienie organu celnego o zaliczeniu kwoty należności podlegającej zwrotowi na zaległe zadłużenie, wydane na podstawie ogólnego przepisu art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej, bez wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego lub postępowania, który na to zezwala, jest wydane bez podstawy prawnej. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, właściwą formą załatwienia sprawy jest postanowienie, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 76a Ordynacji podatkowej. Jednakże, w sprawach celnych, przepisy Kodeksu celnego nie przewidują takiej podstawy do wydania postanowienia w przedmiocie zaliczenia kwoty należności podlegającej zwrotowi na poczet zaległych lub bieżących należności celnych. W związku z tym, zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, jako wydane bez podstawy prawnej, podlegają stwierdzeniu nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. o zaliczeniu kwoty 13.924,40 zł, należnej A Spółce z o.o. z tytułu zwrotu należności celnych, na pokrycie części zaległego zadłużenia Spółki. Spółka wniosła zażalenie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących naliczania odsetek od nadpłaty i terminu zwrotu. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując prawidłowość postanowień organów celnych.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 265 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska (spr.), WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zaliczenia kwoty należności podlegającej zwrotowi na zaległe zadłużenie 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] Nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
3I SA/Łd 1495/02
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia [...] Nr. [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. zaliczył kwotę 13.924, 40 zł należną A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. z tytułu decyzji nr:
1. [...] z dnia [...]
2. [...] z dnia [...]
3. [...] z dnia [...]
4. [...]z dnia [...]
5. [...] z dnia [...]
6. [...] z dnia [...]
7. [...] z dnia [...]
na pokrycie części należności tej Spółki określonej w decyzji z dnia [...] Nr [...] tj. należność główną (cło) w kwocie :11.058,30 zł. oraz odsetki od wyżej wymienionej należności głównej w kwocie 2.866,10 zł , liczone za okres od 21 marca 2001roku do 22 lipca 2001r. i od 20 listopada 2001r.do dnia wydania decyzji o zwrocie tj. do [...].
Jednocześnie organ wskazał, że do zapłaty z decyzji z dnia [...] pozostaje nadal kwota cła w wysokości 31 758,90 zł oraz odsetki od dnia 21 marca 2001 r. do dnia 22 lipca 2001 r. i dalej od dnia 20 listopada 2001 r do dnia zapłaty włącznie.
Jako podstawę prawną orzeczenia organ I instancji wskazał art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 oraz art. 232 i art.250 § 1 Kodeksu celnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie, z powołaniem na art.236 Ordynacji podatkowej, wniósł w dniu 20 maja 2002r. pełnomocnik spółki A Sp. z o.o. w Ł. zarzucając naruszenie:
-art. 250 Kodeksu celnego w związku z art. 77 Ordynacji podatkowej wskutek nie naliczenia przez organ celny oprocentowania od nadpłaty, należnego stronie z mocy prawa, pomimo niezawinionego przez stronę powstania nadpłaty,
- art. 76 Ordynacji podatkowej poprzez niedotrzymanie wskazanego w nim 30-dniowego terminu do dokonania zwrotu nadpłaty,
- art. 53 Ordynacji podatkowej na skutek naliczenia odsetek za zwłokę za okres podczas , którego istniała nadpłata , której organ nie zaliczył na poczet innych zaległości,
- zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości wynikającej z decyzji, która została wydana po upływie 3 lat od dokonania zgłoszenia celnego, a zatem po wygaśnięciu prawa do skorygowania takiego zgłoszenia.
Pełnomocnik Spółki wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia wskazał , że na podstawie decyzji Urzędu Celnego w Ł. A sp. z o.o.. wpłaciła tytułem należności celnych kwotę 13.924,40 zł. , w tym :
- w dniu 17.05.2000 r. –12.781,80 zł
- w dniu 19.05.2000r.-152,20 zł
- w dniu 05.06.2000r. –990,40 zł.
Jednocześnie spółka zaskarżyła powyższe decyzję określające wysokość cła, kwestionując prawidłowość kwalifikacji celnej importowanych towarów. Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołań uchylił zaskarżone decyzje Urzędu Celnego w Ł., zarzucając nie wyjaśnienie jakie towary były przedmiotem importu. Powstanie nadpłaty było więc, zdaniem skarżącego, zawinione wyłącznie przez organ celny. Z uwagi na to , że strona nie przyczyniła się do powstania nadpłaty, należy się jej - zgodnie z art.250 Kodeksu celnego w związku z art. 77 Ordynacji podatkowej oprocentowanie od tej nadpłaty. Nadpłata powstała z chwilą zapłaty nienależnego cła odpowiednio w dniach 17.05.2000 r.,19.05.2000 r i 5.06.2000 r. i od tych dat należy liczyć oprocentowanie nadpłaty, które przysługuje stronie . Jest to istotne o tyle, że kwoty wpłacone w 2000 r zostały zaliczone na poczet innych należności dopiero po 2 latach od ich wpłacenia, jednocześnie naliczając stronie odsetki za nieterminowe uiszczenie należności celnych. Pełnomocnik podkreślił, że gdyby organ celny bezpośrednio po dowiedzeniu się o istnieniu nadpłaty tj. w 2001r. zaliczył tę kwotę na poczet zaległości celnych , strona nie musiałaby w tym zakresie pokrywać odsetek.
Ponadto organ celny zaliczył nadpłatę na poczet zaległości wynikającej z decyzji dotkniętej nieważnością, uwagi na fakt jej wydania bez podstawy prawnej tj. po upływie 3 lat od dokonania zgłoszenia celnego przez stronę. Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...], jako podstawę rozstrzygnięcia wskazując art. 216 § 1 i art. 233 § 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 262 i art. 262 (1) § 3 Kodeksu celnego.
Organ Odwoławczy stwierdził, że powołane przez pełnomocnika spółki art. 77 i 76 Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania, ponieważ zgodnie z art. 262 kodeksu celnego do postępowań w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy Ordynacji podatkowej tj. art. 120-721. Wszelkie zwroty jak i umorzenia należności celnych reguluje kodeks celny. Wyjaśnił, że w postanowieniu o zaliczeniu kwot podlegających zwrotowi nie zostały uwzględnione odsetki , ponieważ decyzje o zwrocie należności celnych z dnia [...] nie orzekały o zwrocie odsetek.
Pełnomocnik kwestionując zwrot należności celnych z dnia [...] –zgodnie z pouczeniem powinien wnieść odwołanie od decyzji orzekających o zwrocie należności, czego nie uczynił akceptując tym samym takie rozstrzygnięcie. Jednocześnie uwzględniając stanowisko strony, kopię zażalenia Izba Celna w Ł. przesłała do Urzędu Celnego I , w celu rozpatrzenia go jako wniosek o zwrot odsetek.
Organ odwoławczy stwierdził, że nie jest słuszny zarzut pełnomocnika co do nie dotrzymania 30- dniowego terminu do dokonania zwrotu nadpłaty , bowiem decyzje o zwrocie cła zostały wydane w dniu [...], a z dniem [...] zostało wydane postanowienie nr [...] o zaliczeniu tych należności na poczet zadłużenia spółki , w którym rozliczenia należności dokonano na dzień zwrotu tj. [...].
Zdaniem organu odwoławczego, zaliczenie kwot stanowiących nienależne cło nie mogło nastąpić w 2000r, ponieważ w okresie tym brak było rozstrzygnięć administracyjnych dotyczących ewentualnego zwrotu cła. Dopiero z dniem [...] został orzeczony zwrot należności i z tym dniem kwota do zwrotu mogła zostać zaliczona na poczet ciążących zaległości.
Natomiast zarzut co do zaliczenia kwoty 13.924,40 zł na poczet należności wynikających z decyzji Nr [...] z dnia [...], która zdaniem pełnomocnika została wydana po upływie 3 lat od dokonania przez spółkę zgłoszenia celnego , nie może podlegać rozpatrzeniu na etapie zaliczania nadpłaty . Organ wyjaśnił, że powyższa decyzja, w wyniku wniesienia odwołania do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, została utrzymana w mocy , a w odwołaniu pełnomocnik nie podniósł wówczas tego zarzutu. Decyzja ta, na dzień wydania postanowienia , nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Z powyższych względów organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik A Spółki z o.o. w Ł. wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 2000 zł.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 250 § 1- 3 Kodeksu celnego
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powtórzył argumenty przytoczone w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnosił o jej oddalenie.
Wskazał, że zgodnie z art. 250 § 1 Kodeksu celnego zaliczeniu z urzędu na zaległe lub bieżące zadłużenia z tytułu cła podlegają wyłącznie należności celne podlegające zwrotowi. Pojęcie należności celnych zdefiniowane zostało w art. 3 § 1 pkt 8 Kodeksu celnego w ten sposób, że są to cła, i inne opłaty związane z przywozem towarów . Nie zalicza się do tych należności odsetek. Odsetki z art. 250 Kodeksu celnego stanowią samodzielną kategorię należności pieniężnych zwracanych stronie, nie podlegających zaliczeniu na poczet należnego / zaległego cła.
Organ stwierdził, że jakkolwiek ustawa Kodeks celny nie określa wprost zasad wypłaty odsetek, lecz jedynie zasady ich obliczania, należy uznać, że w każdym wypadku odsetki powinny być wypłacone bezpośrednio stronie – o ile są one należne.
Z tego względu argument wydania postanowienia z naruszeniem art. 250 § 3 Kodeksu celnego jest chybiony, bowiem przepis ten nie ma zastosowania do odsetek, o których mowa w tym przepisie.
Na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2004r. nikt się nie stawił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). Jednocześnie z tym dniem utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), do którego skierowana została skarga w rozpoznawanej sprawie.
W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, zm. Dz.U. Nr 228, poz. 228, poz. 2261 z 2003 r. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 r. dla obszaru województwa łódzkiego, rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych /../(Dz.U. z 2003 r. nr 72, poz. 652), jest właściwy do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie ustalonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej /.../.
Przy czym jak stanowi art. 1 § 2 wskazanej już ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( p.p.s.a.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Sąd administracyjny nie jest przy tym związany wnioskami skargi co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, może uwzględnić ją z innych przyczyn niż wskazane w zarzutach i nie ogranicza go podstawa prawna wskazanego żądania ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) (p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn niż wskazane w jej uzasadnieniu. W ocenie Sądu bowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej ( art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).
Na wstępie rozważań wskazać jednak należy, że ostateczna decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie ( nr sprawy [...]) z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] ( nr sprawy [...]) stanowiła przedmiot skargi wniesionej przez A Sp. z o.o. w Ł. do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi w sprawie I SA/Łd 2343/01.
Jak wynika z akt tej sprawy w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał w trybie art. 38 § 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. z 1995 r Nr 74, poz.368 ze zm. ) decyzję uchylającą w całości decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] i umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Celnej podzielił bowiem zarzut podnoszony przez Spółkę, że decyzja wymiarowa została wydana po upływie trzyletniego terminu przedawnienia przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu Celnego. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2002 r. postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało umorzone.
W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że decyzja z której wynikała należność na poczet której zaliczono kwotę 13.924,40 zł., w chwili rozpoznawania skargi przez Sąd już nie istnieje w obrocie prawnym.
Ponieważ jednak Sąd ocenia sprawę według jej stanu na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, a w dacie tej decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] pozostawała w obrocie prawnym, należało rozważyć zasadność wniesionej skargi.
W ocenie Sądu wątpliwości budziła forma załatwienia sprawy przez organ.
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Urzędu Celnego wydając postanowienie w sprawie zaliczenia kwoty należności podlegającej zwrotowi na zaległe zadłużenie Spółki i pouczając stronę o możliwości wniesienia zażalenia , jako podstawę prawną załatwienia sprawy w takiej formie wskazał praktycznie jedynie art. 216 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia.
Jest to więc przepis ogólny, który nie może stanowić jedynej podstawy prawnej postanowienia. Podstawa prawna do wydania postanowienia w konkretnej sprawie wynikać musi z przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego, co wynika z art. 216 § 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba , że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do art. 236 par. 1 Ordynacji podatkowej, na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi, a w przedmiotowej sprawie organ nie wskazał takiego przepisu, z którego wynika, że na postanowienie z dnia [...] zażalenie przysługiwało.
W sprawach przed organami podatkowymi podstawę prawną do wydania postanowienia w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych stanowi art. 76 a) Ordynacji podatkowej, który w § 1 zd. 1 stanowi, że w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie.
Przepisy kodeksu celnego takiej podstawy do wydania postanowienia w przedmiocie zaliczenia kwoty należności podlegającej zwrotowi na poczet zaległych oraz bieżących należności celnych nie zawierają.
Z mocy zaś art. 262 Kodeksu celnego , w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia ( Dz. U. z 2001 r Nr 75,poz. 802) , do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.
Przepis art. 76a) Ordynacji podatkowej znajdujący się w dziale III tej ustawy nie miał więc zastosowania w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 sierpnia 2003 r sygn. I SA/Łd 1877/02 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakres stosowania Ordynacji podatkowej ustawodawca określił wyraźnie w art. 262 Kodeksu celnego , brak jest więc podstaw prawnych do stosowania przepisów materialnego prawa podatkowego zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej, dotyczących instytucji nadpłat do zwrotu należności celnych regulowanego przepisami Kodeksu celnego.
W sprawie tej NSA stanął na stanowisku, że kwestie odsetek i zwrotu należności celnych zostały wyczerpująco uregulowane w przepisach art. 133 i art. 250 Kodeksu celnego oraz w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 marca 2001r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela powyższy pogląd i przedstawioną argumentację.
Zgodnie z art. 250 § 1 Kodeksu celnego kwota należności celnych podlegających zwrotowi zaliczana jest z urzędu na zaległe lub bieżące zadłużenie z tytułu innych należności celnych.
W przedmiotowej sprawie ( w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia przez organ I instancji) zaliczenie takie mogło nastąpić, bowiem istniało zadłużenie strony wynikające z decyzji ostatecznej wydanej przez organ celny i ostateczna stała się także decyzja w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, z której wynikała kwota należności celnej podlegającej zwrotowi .
W takiej sytuacji, zaliczenie stanowi praktycznie operację matematyczną polegającą na obliczeniu, w jakiej wysokości zadłużenie pozostanie po dokonaniu potrącenia lub w przypadku gdy kwota podlegająca zwrotowi jest wyższa od należności celnej, jaka kwota powinna podlegać zwrotowi.
Organ nie rozstrzyga więc w takich sytuacjach o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach strony.
To skłania do wniosku, że mamy w takim przypadku do czynienia z czynnością materialno-techniczną , która nie wymaga od organu celnego ani wydania decyzji ani postanowienia. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie postanowienie organu I instancji i utrzymujące je w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. wydane zostały bez podstawy prawnej.
Załatwienie sprawy przez wydanie postanowienia musiałoby wynikać z przepisów prawa materialnego lub innych przepisów nakazujących załatwienie sprawy w tej właśnie formie, co niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Obliczenie wysokości długu celnego pozostałego do zapłaty po zaliczeniu kwoty należności celnej podlegającej zwrotowi, ma charakter czynności jedynie rachunkowej.
Czynność taka będzie jednak podlegać kontroli sądowej na postawie i w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) tj. art. 3 § 2 pkt ustawy, jako czynność nie mająca charakteru decyzji lub postanowienia, podejmowana w sprawie indywidualnej i mająca charakter publicznoprawny, wynikający z przepisu prawa pozytywnego ( patrz: Jan Paweł Tarno “Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004 str. 22).
Sądy administracyjne sprawują bowiem kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie . Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż określone w punkcie 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej
Podobny problem rozstrzygała uchwała Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 1997 r. w sprawie OPK 1/97 (ONSA 1997/4/149) , w której Sąd uznał, że ustalenie opłaty za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest czynnością materialno techniczną , dotyczącą obowiązku wynikającego z przepisu prawa, dokonywaną w trybie pozapocesowym przez właściwy organ lub w drodze samoobliczenia .
W tej sytuacji Sąd stwierdził, że decyzyjny tryb ustalania opłaty narusza prawo.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, że organ celny naruszył art. 250 § 3 Kodeksu celnego poprzez nie naliczenie odsetek pomimo nie dokonania do dnia wniesienia skargi zwrotu nadpłaty, podkreślić jedynie należy, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie było postanowienie o zaliczeniu kwoty nadpłaty na poczet innej należności celnej. Kwoty podlegające zwrotowi ustalone zostały w decyzjach z dnia [...], które nie zawierały rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek. Decyzje te są ostateczne i nie stanowiły przedmiotu rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. Z załączonych akt wynika ponadto, że zażalenie na postanowienie Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] w części dotyczącej zarzutu nie naliczenia przez organ celny oprocentowania od nadpłaty, potraktowane zostało jako wniosek o zwrot odsetek ( pismo z dnia [...] k- 165 akt adm.).
Ponadto, Sąd w tym składzie nie podziela poglądu zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że odsetki , o których mowa w art. 250 Kodeksu celnego stanowią samodzielną kategorię należności pieniężnych zwracanych stronie, nie podlegających zaliczeniu na poczet należnego/zaległego cła., i że w każdym przypadku odsetki powinny być wypłacone bezpośrednio stronie – o ile są należne. Inaczej mówiąc, że art. 250 § 3 Kodeksu celnego nie ma zastosowania do odsetek, o których mowa w tym przepisie.
W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia poglądu, że na poczet zaległego lub bieżącego zadłużenia organ celny może zaliczyć tylko kwotę główną należności celnej podlegającej zwrotowi, mimo iż organ celny orzekając o zwrocie należności celnej obliczył także należne stronie odsetki. Zaliczeniu podlegać powinna cała kwota zwracanych należności celnych (należność główna i odsetki) , gdyż takie jest ratio legis art. 250 § 1 Kodeksu celnego, który wprowadza faktyczny priorytet należności celnych Skarbu Państwa i pozwala zwrócić stronie nieprawidłowo pobrane od niej kwoty tylko w braku zadłużenia.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 265 zł składają się: kwota uiszczonego wpisu od skargi –10 zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego ustalonych zgodnie z § 18 ust.1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. ) w kwocie 240 zł, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia nie została w sprawie określona oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa –15 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło