I SA/Łd 1498/08

Dnia 10 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: 1. przyznać A.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 8 maja 2009 r. A.K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu oświadczył, że wraz z żoną i trójką niepełnoletnich dzieci (13, 11 i 10 lat) mieszka w domu o pow. 120 m². Cała rodzina pozostaje na utrzymaniu skarżącego, który uzyskuje miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 4.500 zł brutto. Najmłodszy syn choruje na astmę oskrzelową, co pociąga za sobą miesięczne wydatki na leczenie w wysokości 100-200 zł. Ponadto małżonkowie K. uiszczają na rachunek Urzędu Skarbowego w R. miesięczne raty po 500 zł tytułem spłaty zobowiązania podatkowego. Postanowieniem z dnia 21 maja 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał A.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania tego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie złożonym od powyższego postanowienia skarżący podkreślił raz jeszcze, że cała pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z wyłącznie z jego wynagrodzenia. Wskazał ponadto, że w krytycznych sytuacjach korzysta z pożyczek rodzinnych lub lombardowych. Do sprzeciwu załączył zaświadczenia wystawione przez swój zakład pracy, z których wynika m.in., że jego przeciętne wynagrodzenie netto wynosi 3.855,32 zł i jest wolne od zajęć sądowych i administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podnieść wypada, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Warunki zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata – a tego dotyczy wniosek skarżącej – określa art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie (całkowitym) następuje zatem, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To zatem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej (wyjątkowej) sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez niego pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący poniósł już pewne koszty postępowania w postaci wpisu od skargi w wysokości 200,- zł. Zestawiając wysokość ewentualnych dalszych kosztów, które (o ile w ogóle się pojawią) nie będą zapewne wyższe od już poniesionych, z możliwościami majątkowymi strony, przyjąć należy, że możliwość ich pokrycia jest całkowicie realna, nawet bez konieczności czynienia przez skarżącego dodatkowych oszczędności, czy rezygnacji z wydatków związanych ze zwykłym utrzymaniem rodziny. Z tego też względu należało odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W zakresie żądania ustanowienia adwokata sąd uznał natomiast, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę kwotę dochodu rodziny skarżącego oraz jej wydatki, w tym związane z leczeniem najmłodszego syna, przyjąć należy, że poniesienie przez nią kosztów zastępstwa adwokackiego nie będzie możliwe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania strony i jej rodziny. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. A.K.