I SA/Łd 151/20
WyrokWSA w Łodzi2020-05-12
Skład orzekający: Paweł Kowalski, Bożena Kasprzak, Joanna Grzegorczyk-Drozda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, który uzależnia wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis od złożenia informacji o wydatku w ciągu 30 dni od jego dokonania, został wydany z naruszeniem delegacji ustawowej i tym samym jest niezgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, wprowadzający 30-dniowy termin na złożenie informacji o wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w celu uzyskania zaświadczenia o pomocy de minimis, został wydany z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 33 ust. 11 ustawy o rehabilitacji. Brak wyraźnego upoważnienia ustawowego do wprowadzenia takiego terminu materialnoprawnego oznacza, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i nie może być stosowany. W konsekwencji, uchybienie temu terminowi nie stanowi przeszkody do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis w związku z wydatkami poniesionymi z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania zaświadczenia, uznając, że wniosek został złożony z uchybieniem 30-dniowego terminu określonego w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym niezgodność § 9 ust. 2 rozporządzenia z Konstytucją RP i ustawą.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 maja 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2020 roku sprawy ze skargi A spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] 2019 roku, nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (...), postanowieniem z [...] lutego 2020 r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego (...) z [...] listopada 2019 r., którym odmówiono A spółce z o.o. (...) wydania zaświadczeń o udzieleniu pomocy de minimis na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1023) w związku z poniesionymi wydatkami w dniach: 13 maja 2019 r. w kwocie 33 600 zł, tj. 7 808,69 EUR oraz 5 września 2019 r. w kwocie 1 176,42 zł, tj. 271,01 EUR.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 16 października 2019 r. spółka zwróciła się do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego (...) o wydanie zaświadczeń potwierdzających, że poniesione z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych ww. wydatki na zakup materiałów i usługi spawania podestu stanowią pomoc de minimis na podstawie § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Do wniosku dołączono formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, indywidualne programy rehabilitacji, faktury VAT, tabele A kursów średnich oraz potwierdzenia realizacji przelewów bankowych.
Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego wezwał spółkę do uzupełnienia akt sprawy o dokumentację potwierdzającą zasadność, celowość i oszczędność poniesionych wydatków zgodnie z warunkami wynikającymi z przepisów § 2 ust. 1 pkt 12 i § 4a rozporządzenia. W odpowiedzi spółka przedłożyła wyjaśnienia dotyczące stanu zdrowia oraz indywidualne programy rehabilitacji pracowników.
Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego (...) odmówił wydania wnioskowanych zaświadczeń stwierdzających udzielenie pomocy de minimis na podstawie § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e rozporządzenia Organ pierwszej instancji uznał, że strona nie spełniła dyspozycji wynikającej z § 9 ust. 2 rozporządzenia, bowiem wniosek o wydanie zaświadczeń złożony został z naruszeniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w tym przepisie. Dokonując powyższej oceny organ wskazał, iż termin na złożenie wniosku o wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis upłynął w dniu 13 czerwca 2019 r. (w związku z poniesionym wydatkiem 13 maja 2019 r.) oraz w dniu 5 października 2019 r. (w związku z poniesionym wydatkiem w dniu 5 września 2019 r.). Zatem złożenie przedmiotowego wniosku 16. października 2019 r. spowodowało wygaśnięcie prawa do uzyskania zaświadczeń potwierdzających, że ww. wydatki spełnią kryterium pomocy de minimis.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (...), utrzymując w mocy ww. postanowienie stwierdził, że treść § 9 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, iż warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy. Stosownie zaś do § 9 ust. 2 ww. przepisu w celu uzyskania ww. zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania. Zdaniem organu analiza treści wskazanych przepisów wskazuje, że aby udzielona pomoc mogła być uznana za pomoc de minimis, przedsiębiorca w tenninie trzydziestu dni od dnia dokonania wydatku z funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych ma obowiązek przedstawić o tym fakcie informację organowi wydającemu zaświadczenie, a następnie musi uzyskać stosowne zaświadczenie. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Tym samym niespełnienie którejkolwiek z przesłanek oznacza, iż udzielona pomoc nie może być uznana za pomoc de minimis. Termin określony w § 9 ust. 2 rozporządzenia ma zatem charakter przepisu prawa materialnego, a to oznacza, że po jego upływie uprawnienie do uzyskania zaświadczenia, że poniesiony wydatek spełniał kryterium pomocy de minimis, wygasa.
Dalej organ zauważył, że przedmiotowy wniosek datowany na 15 października 2019 r. wpłynął do organu podatkowego dzień później, w sytuacji gdy termin określony w § 9 ust. 2 rozporządzenia upływał we wskazanych wyżej dniach, tj. 13 czerwca 2019 r. i 5 października 2019 r.. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej bezspornym jest, że informacja o poniesionych wydatkach została przekazana organowi podatkowemu po upływie terminu, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia. Z treści tego przepisu nie wynika, że długość określonego w nim terminu może być przez podatnika zmieniana. Termin ten wiąże podmiot ubiegający się o wydanie zaświadczenia o uznanie pomocy jako pomocy de minimis. Brak spełnienia jednej z przesłanek określonych w § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia, skutkuje wygaśnięciem prawa do uznania pomocy jako pomocy de minimis, a nie uchybieniem w sferze prawa procesowego. Należy zauważyć, że z treści tego przepisu nie wynika w żadnej mierze, że długość tego terminu może być przez podatnika negocjowana z organem administracji publicznej lub tym bardziej jednostronnie zmieniana. Zdaniem organu nie ma również wątpliwości, że wskazany termin jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że wyznacza on czas, w którym może nastąpić ukształtowanie prawa i obowiązków jednostki w formie autorytatywnej konkretyzacji prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa. W ocenie organu odwoławczego gdyby termin do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis nie miał faktycznego znaczenia (nie był terminem materialnym), to w rozporządzeniu w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie wskazano by takiego zapisu (§ 9 ust. 2 rozporządzenia) stanowiącego jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie zaświadczenia o pomocy de minimis.
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, iż Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego, wydając postanowienie o odmowie wydania zaświadczeń o pomocy de minimis słusznie doszedł do przekonania, że podmiot ubiegający się o wydanie tychże zaświadczeń nie spełnił warunku formalnego, jaki jest niezbędny do uzyskania zaświadczenia o pomocy de minimis, a mianowicie przekroczony został termin, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 33 ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 511), w związku z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu osób niepełnosprawnych;
- art. 5 ust. 3 i 3c oraz art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362);
- § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2007 r. w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie (Dz. U. Nr 53, poz. 354);
- art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), art. 2 oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i art. 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. L. 379 z dnia 28 grudnia 2006 r.;
- art. 306a oraz art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez uznanie, że termin zgłoszenia wydatku stanowi termin materialnoprawny po upływie którego organ udzielający pomocy nie może wydać zaświadczenia o pomocy de minimis podczas gdy określenie tego terminu w rozporządzeniu o ZFRON wykraczało poza delegację ustawową do wydania rozporządzenia, przewidzianą art. 33 ust. 11 ustawy o rehabilitacji, a zaświadczenie to powinno zostać wydane na podstawie przepisów ogólnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Okoliczności faktyczne sprawy poddanej sądowej kontroli nie są sporne. Spór sprowadza się do kwestii prawnej, a mianowicie oceny skutków uchybienia terminowi do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca spółka wystąpiła z wnioskiem o pomoc publiczną w ramach zasady de minimis z uchybieniem 30-diniowego terminu, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia. Przekroczenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o pomoc publiczną w ramach zasady de minimis stanowiła dla organów obu instancji podstawę dla wydania rozstrzygnięć o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie narusza jednak prawo.
Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji", który jest funduszem celowym. Stosownie do art. 33 ust. 2 ustawy o rehabilitacji fundusz tworzy się m.in. ze środków, o których mowa w art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. b) tej ustawy.
Natomiast na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji podmioty prowadzące zakłady pracy chronionej zostały zwolnione z niektórych podatków i opłat, między innymi z podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego oraz od czynności cywilnoprawnych, jeśli czynność pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzeniem zakładu. Środki uzyskane z tytułu tych zwolnień prowadzący zakład pracy chronionej przekazuje na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - 10% oraz właśnie zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - 90% (art. 31 ust. 3 pkt b ustawy o rehabilitacji). Zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, środki funduszu rehabilitacji są przeznaczone na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków.
W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy. Na mocy § 9 ust. 2 rozporządzenia w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania.
Jak wskazano w wyroku NSA z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 633/13 (wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl) punktem wyjścia dla oceny skutków uchybienia terminu, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia powinna być analiza konstytucyjności tego przepisu. NSA podkreślić, że sądy administracyjne posiadają kompetencję do kontroli zgodności przepisów rozporządzeń z przepisami zawartymi w aktach hierarchicznie nadrzędnych. Zawiera się w tym kompetencja sądu do oceny, czy przepis rozporządzenia, który został zastosowany przez organ administracji, jest zgodny z Konstytucją RP i z przepisem upoważniającym do wydania tego rozporządzenia. Ustalenie przez sąd, że decyzja administracyjna została wydana na podstawie przepisu rozporządzenia, które jest niezgodne z Konstytucją lub ustawowym upoważnieniem do jego wydania, obliguje Sąd do uchylenia takiej decyzji (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2006r., sygn. akt I OPS 4/05).
Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu.
Zagadnienie przekroczenia przez autora rozporządzenia granic upoważnienia ustawowego była wielokrotnie przedstawiana w orzecznictwie – przede wszystkim Trybunału Konstytucyjnego – i doczekała się tam gruntownej analizy ( por. np. wyroki z 4 listopada 1997r., sygn. akt U 3/97, OTK ZU nr 304/1997, poz. 40, z 16 stycznia 2007r., sygn. akt U 5/06, OTK ZU nr 1/A/2007, poz. 3, z 30 kwietnia 2009r., sygn. akt U 2/08 OTK-A 2009/4/56, z 31 maja 2010r., sygn. akt U 4/09 OTK-A 2010/4/36).
Każde rozporządzenie jest więc aktem prawnym wydawanym w celu wykonywania ustawy oraz na podstawie udzielonych w niej upoważnień, co oznacza, że powinno być wydane na podstawie wyraźnego i szczegółowego upoważnienia ustawy w zakresie określonym w upoważnieniu, a nadto musi być wydane w granicach udzielonego przez ustawodawcę upoważnienia, w celu wykonania ustawy. Jednocześnie także rozporządzenie nie może być sprzeczne z normami Konstytucji, aktem ustawodawczym, na podstawie którego zostało wydane, a także ze wszystkimi obowiązującymi aktami ustawodawczymi, które w sposób bezpośredni regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia.
Oznacza to zakaz wydawania rozporządzeń bez upoważnienia ustawowego, niebędących aktami wykonującymi ustawę oraz sprzecznych z Konstytucją i obowiązującymi ustawami. Naruszenie choćby jednego z tych warunków może powodować zarzut niezgodności rozporządzenia z ustawą.
Z punktu widzenia zagadnienia spornego w rozpoznawanej sprawie istotne jest stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z 31 maja 2010 r. sygn. akt U 4/09, zgodnie z którym brak stanowiska ustawodawcy w danej sprawie, przejawiający się w braku lub choćby tylko nieprecyzyjności upoważnienia, musi być interpretowany jako nieudzielenie kompetencji normodawczej w danym zakresie. Oznacza to, że rozporządzenie – jako wydane na podstawie ściśle określonego upoważnienia ustawowego – nie może dowolnie modyfikować ani uzupełniać upoważnienia. Odstępstwa od treści upoważnienia nie mogą być usprawiedliwione względami praktycznymi ani potrzebami związanymi z rozstrzyganiem konkretnych problemów prawnych.
Zgodnie z art. 33 ust. 11 ustawy o rehabilitacji, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych oraz ministrem właściwym do spraw zdrowia określi w drodze rozporządzenia:
1. rodzaje wydatków ze środków funduszu rehabilitacji, w tym w ramach zasady de minimis,
2. warunki wykorzystania środków funduszu rehabilitacji,
3. zakres, warunki i formy udzielenia pomocy indywidualnej,
4. tryb ustalania zakładowego regulaminu wykorzystania tych środków,
5. warunki tworzenia indywidualnych programów rehabilitacji, w tym skład i zakres działania komisji rehabilitacyjnej tworzącej te programy
- mając na względzie prawidłowe wykorzystanie środków tego funduszu.
Nowa regulacja art. 33 ust. 11, została wprowadzona ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r., o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 115, poz. 791), która weszła w życie 30 lipca 2007 r. Zatem dopiero od 30 lipca 2007 r. znalazła się delegacja do wydania rozporządzenia określającego rodzaje wydatków ze środków funduszu rehabilitacji, "w tych ramach zasady de minimis" . Działając na podstawie delegacji obowiązującej od 30 lipca 2007 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, wydał rozporządzenie z 19 grudnia 2007 r., w którym m.in. określił rodzaje wydatków ze środków Zakładowego Funduszu Rehabilitacyjnego Osób Niepełnosprawnych, w tym, w ramach zasady de minimis (§ 2 ust. 1). Z § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ZFRON wynika, że wydatki sfinansowane ze środków zgromadzonych na koncie zakładowego funduszy rehabilitacji, o ile stanowią przysporzenie korzyści dla pracodawcy i są poniesione między innymi ze środków z tytułu zwolnienia od podatku od nieruchomości, do których pracodawca nabył prawo po 14 maja 2004r. stanowią pomoc de minimis w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz.Urz UE L 379 z 28 grudnia 2006 r. str.5). Natomiast w § 4-7 rozporządzenia wskazano warunki wykorzystania środków funduszu rehabilitacji, a w § 9 ust. 1 i 2 zastrzeżono, że warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy oraz, że w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego wykonania.
Analizując treść art. 33 ust 11 pkt 1 ani pkt 2 ustawy o rehabilitacji nie można dopatrzeć się upoważnienia ustawowego do zawarcia w rozporządzeniu analizowanego terminu. W przepisie upoważniającym ustawodawca nie powierzył organowi władzy wykonawczej określenia w rozporządzeniu terminu prawa materialnego, którego dotrzymanie jest warunkiem uznania pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej dokonanego wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji jako pomocy de minimis.
Dokonując oceny niniejszej sprawy nie można ponadto nie zauważyć, że co do zasady pomoc de minimis została uregulowana w prawie unijnym, w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1407/2013. Rozporządzenie to dotyczy tzw. "pomocy bagatelnej" inaczej pomocy de minimis, która ze względu na znikomą wysokość nie spełnia wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w związku z czym nie podlega procedurze zgłoszenia przewidzianej w art. 108 ust. 3 Traktatu. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. rozporządzenia ogólna kwota pomocy de minimis przyznana dowolnemu podmiotowi gospodarczemu nie przekracza 200 000 EUR w okresie trzyletnim, a w przypadku podmiotów działających w sektorze transportu drogowego 100 000 EUR. Wprowadzono również obowiązek monitorowania udzielania tej pomocy, zgodnie z art. 6 ust. 1 – w przypadku, gdy państwo członkowskie zamierza przyznać podmiotowi gospodarczemu pomoc de minimis, pisemnie powiadamia ten podmiot o przewidywanej kwocie pomocy (wyrażonej jako ekwiwalent dotacji brutto) oraz jej charakterze de minimis. Z 2 § ust. 2 rozporządzenia wynika wyraźne odniesienie do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1407/2013.
Nawet jednak, jeśli faktycznym celem ustawy o rehabilitacji – w części dotyczącej wydatków poniesionych z zakładowego funduszu rehabilitacji, a także wydanego na jej podstawie rozporządzenia miałaby być implementacja ww. rozporządzenia Komisji, które samo w sobie nie stanowi przecież podstawy do udzielania pomocy na gruncie krajowym, to delegacja prawodawcza powinna zostać sformułowana tak, aby honorować zasadę, że rozporządzenie wykonuje przepisy ustawowe. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego "mimo przystąpienia Polski do UE nie zmieniła się konstytucyjna zasada, że rozporządzenia są wydawane tylko i wyłącznie na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie to powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści tego rozporządzenia" (por. postanowienie TK z dnia 24 marca 2009r. U 6/07 OTK- A 2009/3/37).
W końcu – mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w którym dopuszcza się odtworzenie wytycznych dotyczących treści aktu w oparciu o pozostałe (poza przepisem upoważniającym) przepisy ustawy, lub – wyjątkowo – z innych ustaw, stwierdzić należy, że takie wytyczne nie istnieją. Ustawa o rehabilitacji nie reguluje, poza art. 33, kwestii związanych z wykorzystaniem środków z zakładowego funduszu rehabilitacji. Z kolei sama instytucja pomocy de minimis została uregulowana przede wszystkim w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, w nawiązaniu do regulacji unijnych, zgodnie bowiem z art. 2 ust. 10 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o pomocy de minimis należy przez to rozumieć, inną niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie pomoc spełniającą przesłanki określone we właściwych przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy de minimis innej pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie. Artykuł 5 ust. 1 tej ustawy wskazuje sposób obliczania pomocy de minimis, natomiast w ustępie 3 wskazano na obowiązek wydania przez podmioty udzielające pomocy de minimis zaświadczenia beneficjentowi tej pomocy, zaś z ustępu 3c wynika, że zaświadczenia te są wydawane z urzędu. Również w tych przepisach brak jest podstaw do konstruowania wytycznych upoważniających ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego - do zawarcia w rozporządzeniu dotyczącym zakładowego funduszu rehabilitacji matrialnoprawnego terminu, którego wygaśnięcie powoduje utratę prawa do zaliczenia dokonanego z funduszu wydatku, jako pomocy de minimis.
Dlatego też, mając to wszystko na uwadze, stwierdzić należy, że skoro minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego nie został prawidłowo upoważniony do wydania rozporządzenia, w którym zostałby zawarty materialnoprawny termin warunkujący przyznanie pomocy de minimis, to § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji w zakresie w jakiej uzależnia uznanie wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji za dokonany w ramach pomocy de minimis, od zachowania przez przedsiębiorcę 30-dniowego terminu do powiadomienia organu obowiązanego do wydania zaświadczenia o dokonaniu tego wydatku, jako wydany poza upoważnieniem ustawowym, a zatem sprzeczny z art. 33 ust. 11 ustawy o rehabilitacji oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji, nie może mieć zastosowania.
W świetle powyższego nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko organów obu instancji, że uchybienie terminowi, o którym mowa w § 9 ust. 2 uzasadniania odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
Uwzględniając skargę sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podzielił pogląd i argumentację WSA w Poznaniu wyrażoną w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym oznaczonej sygn. akt I SA/Po 694/16 oraz WSA w Łodzi, sygn., akt I SA/Łd 667/19. Podkreślić należy, że stanowisko sądu w Poznaniu podzielił Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną organu podatkowego (wyrok NSA z 2 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2883/16).
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji winien rozpoznać wniosek strony ubiegającej się o pomoc publiczną w ramach zasady de minimis, przyjmując, że uchybienie terminowi, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia nie stanowi przeszkody do wydania zaświadczenia żądanej treści.
W tym stanie rzeczy sąd orzekł, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), jak w punkcie pierwszym wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 p.p.s.a..
md.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło