I SA/Łd 1522/13

Dnia 18 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2007 i 2008 rok, z tytułu odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące wrzesień-grudzień 2011 roku oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok postanawia: 1/ przyznać skarżącemu – A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2/ odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. B. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2007 i 2008 rok, z tytułu odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące wrzesień-grudzień 2011 roku oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką I. B. Matka osiąga dochód z tytułu renty w kwocie 1.200 zł. Jej majątek stanowi mieszkanie o pow. 42 m2. On zaś ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast jego przychody i dochody w całości pochłaniają wydatki związane z prowadzoną działalnością w postaci m.in. opłat ZUS, "placowego", podatków, serwisu kasy fiskalnej, zakupu ropy, opłat za energię elektryczną, opłat parkingowych i ubezpieczenia samochodów. Skarżący wskazał przy tym, że z uwagi na schorzenia matki rodzina ponosi wydatki na zakup lekarstw. Ponadto oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2014 roku referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do udokumentowania faktu ponoszenia straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poprzez nadesłanie stosownych deklaracji podatkowych (np. VAT-7 za trzy ostatnie miesiące), określenia kwoty wydatków przeznaczanych na opłaty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, utrzymanie rodziny, podstawowe opłaty eksploatacyjne i zakup lekarstw oraz nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego matkę rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich 3 miesięcy, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 27 stycznia 2014 roku nadesłał dokumenty dotyczące wydatków na leki i opłaty eksploatacyjne, deklaracje VAT-7, dokumenty bankowe potwierdzające dokonanie wpłat gotówkowych, blankiety dotyczące płatności składek w ZUS oraz odcinek określający kwotę świadczenia przysługującego jego matce. Oświadczył przy tym, że jego matka nie posiada rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie skarżący ponownie podniósł, że dochody matki są w zasadzie w całości przeznaczane na jej leczenie i rehabilitację. Odnosząc się zaś do okoliczności nieprzedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, zasugerował zwrócenie się z tym żądaniem przez Sąd bezpośrednio do Banku A, oświadczając jednocześnie, że nie posiada tam żadnych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270. ze zm.), dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o sytuacji majątkowej. Partycypacja w kosztach postępowania jest zatem obowiązkiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym, zaś od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (por. Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką I. B. Matka osiąga dochód z tytułu renty w wysokości 1.200 zł. Ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw i podstawowymi opłatami w łącznej kwocie ok. 957 zł. Z kolei dla skarżącego istotne obciążenie stanowią wydatki związane z płatnością składek ZUS, które łącznie w okresie od września do grudnia 2013 roku opiewały na kwotę 3.080,94 zł. Skarżący, jak podaje, ponosi straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, że z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż miesięczne przychody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w okresie od października do grudnia 2013 roku wahały się w granicach od 19.202 zł do 20.214 zł. Ponadto w tym kontekście uwagę zwraca fakt, iż skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Przedstawione dokumenty bankowe potwierdzają jedynie dokonywanie przez skarżącego wpłat gotówkowych Nie dokumentują one zatem w żadnej mierze rzeczywistego salda posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że podstawowym dokumentem, z którego sąd czerpie informacje o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy jest wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na urzędowym formularzu. Referendarz sądowy a także sąd, jest uprawniony do tego by wezwać wnioskodawcę do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów w celu wyjaśnienia rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy. Wezwanie skarżącego do m.in. nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, miało na celu ustalenie aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Powyższe dotyczy również innych dokumentów, do nadesłania których skarżący został wezwany zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2014 r. Tymczasem skarżący nie wywiązał się w zupełności z nałożonych na niego wyżej wskazanym zarządzeniem Referendarza sądowego obowiązków, nie przedstawił bowiem wyciągów z rachunku bankowego. W tej sytuacji brak wyciągów z rachunków bankowych czyni niewiarygodnym twierdzenie skarżącego o stratach z prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim (a nie na Sądzie, co skarżący sugeruje w treści sprzeciwu) spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z nadesłanych przez skarżącego potwierdzeń cyklicznych wpłat gotówkowych w wysokości rzędu 1.200 zł w okresie od sierpnia 2013 roku do stycznia 2014 roku dokonywanych przez niego na własny rachunek w A Banku – zdaniem Sądu – wynika, że w ramach przychodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżący jest w stanie wygospodarować ich część na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, co tym samym uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Wobec powyższego, w ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co tym samym uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Niemniej jednak w świetle przedstawionych okoliczności poniesienie przez skarżącego całkowitych kosztów postępowania w niniejszej sprawie wiązałoby się z istotnym ograniczeniem możliwości poczynienia niezbędnych dla rodziny wydatków związanych z utrzymaniem oraz zakupem lekarstw dla matki skarżącego i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy, aczkolwiek jedynie w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. AK.