I SA/Łd 1528/11

Dnia 13 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok postanawia: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 (dwieście) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. E. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 400 zł skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie w zawartym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Podała przy tym, że oboje z mężem osiągają miesięczny dochód z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w postaci firm transportowych w łącznej wysokości 10.600 zł brutto. Podkreśliła także, że wykazany dochód nie uwzględnia niezapłaconych należności przez niektórych kontrahentów, gdyż aktualnie nie ma podstaw do ujęcia tych wierzytelności w kosztach uzyskania przychodu. Uwzględniając jednak te kwoty wskazała, że oboje z mężem osiągają dochód w wysokości 12.000 zł miesięcznie. Ich majątek stanowią zaś nieruchomości zabezpieczone hipoteką w postaci domu o powierzchni 150 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha. Ponadto w skład majątku wchodzą środki transportowe w postaci samochodu Volksvagen Transporter z 2003 roku, dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r. i ciągnika siodłowego Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r. (objęte zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), dwóch samochodów ciężarowych MAN rocznik 2006 i dwóch naczepy Zasław, również rocznik 2006. W uzasadnieniu wniosku skarżąca, przedstawiając przebieg działań podjętych celem ochrony przed skutkami kryzysu w jego branży, podniosła, że dopiero 2010 r. przyniósł małżonkom niewielki zysk, w latach zaś 2008 i 2009 ponosili straty. Podkreśliła przy tym, że bieżącą działalność finansuje z kredytu odnawialnego zaciągniętego w Banku Spółdzielczym w S. w wysokości 300.000 zł. Kredyt ten jest zabezpieczony hipoteką na nieruchomościach stanowiących jedyny majątek małżonków. Łączne obciążenie hipoteczne nieruchomości wynosi 600.000 zł i 750.000 zł. Bieżące zobowiązania skarżącej i jej męża na dzień złożenia wniosku wynoszą ok. 850.000 zł. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem spłaca w dwóch ratach zobowiązanie w podatku VAT wynikające z decyzji organu I instancji po 119.909 zł (płatność drugiej raty przypadała w listopadzie 2011 r.) oraz w ratach po 3.000 zł miesięcznie spłacają zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Dodała, że negatywny wpływ na jej sytuację ekonomiczną ma także upadłość dużego kontrahenta polskiego, który nie uregulował wobec małżonków kwoty 23.298,59 zł oraz upadłość zleceniodawcy austriackiego, który z kolei nie uregulował wobec nich kwoty 33.813 euro, pogłębiając zapaść finansową prowadzonych przez nich przedsiębiorstw. W konkluzji skarżąca wskazała, że na dzień składania wniosku nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Zapłata wpisu byłaby jednoznaczna z pogłębieniem istniejącego zadłużenia wobec banków, Skarbu Państwa i kontrahentów. Cały majątek małżonków jest obciążony, a więc niezbywalny, a wartość zobowiązań przekracza wartość posiadanego majątku. Postanowieniem z [...] r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. W sprzeciwie skarżąca poniosła, że spłacane raty podatku oraz inne obciążenia ratalne spowodowały zaangażowanie wszystkich posiadanych środków i jeszcze bardziej zwiększyły zadłużenie. Podkreśliła, że upadłość dwóch kontrahentów wskazanych we wniosku o prawo pomocy skutkowała utratą środków obrotowych w wysokości 160.000 zł, a w konsekwencji brakiem dochodowości prowadzonej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego, z której miesięczne dochody uzyskiwane przez oboje małżonków zamykają się kwotą około 10.600 zł brutto. Rodzina ponosi koszty swojego utrzymania w łącznej kwocie 1.900 zł. Majątek małżonków stanowią zaś nieruchomości w postaci domu o powierzchni 150 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4 ha, przy czym majątek nieruchomy jest zabezpieczony hipoteką. Większość taboru w firmie skarżącej stanowią wykorzystywane na podstawie umowy leasingu środki transportu, skarżąca pozostaje właścicielem jedynie samochodu Volksvagen Transporter z 2003 r., dwóch ciągników siodłowych SCANIA z 1999 r. i Renault Magnum z 2004 r., naczepy Wielton z 2004 r. (ten majątek objęty jest zastawem rejestrowym urzędu skarbowego), posiada także dwa samochody ciężarowe MAN rocznik 2006 i dwie naczepy Zasław rocznik 2006, nie posiada innego majątku ani oszczędności. W roku 2010 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca osiągnęła przychód na poziomie 1.985.143 zł, poniosła koszty w wysokości 1.953.285 zł i w efekcie uzyskała dochód w wysokości 31.858 zł. W 2011 r. średni miesięczny obrót firmy w okresie od kwietnia do lipca kształtował się na poziomie 155.000 zł. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt obrotowy w rachunku bieżącym firmy w wysokości 300.000 zł, średnia miesięczna kwota odsetek związanych z jego wykorzystywaniem wynosi około 2.300 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym akcentowaną i we wniosku i w sprzeciwie upadłość dwóch znaczących kontrahentów, a także wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej oraz kwotę wpisów w pozostałych sprawach skarżącej i jej męża, Sąd uznał, że sytuacja wnioskodawczyni nie jest na tyle zła by uniemożliwiała uiszczenie kosztów w jakiejkolwiek wysokości. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Wielkość obrotów prowadzonej przez skarżącej działalności gospodarczej przeczy twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Powyższe wskazuje, że może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Sygnalizowany przez skarżącą spadek obrotów związany bez wątpienia ze zwiększeniem kosztów działalności wynikającym z obsługi zaciągniętego kredytu odnawialnego nie świadczy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania. O braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie nie przesądza także okoliczność spłacania kredytu. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytu odnawialnego w rachunku bieżącym wskazuje na płynność finansową skarżącej. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zaciągniętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dokonując oceny w zakresie możliwości ponoszenia przez skarżącą kosztów postępowania Sąd miał też na uwadze fakt, iż skarżąca spłaca w ratach zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym. Okoliczność ta w ocenie Sądu uzasadniała przyznanie skarżącej prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.