I SA/Łd 1563/11

Dnia 21 marca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2005 roku do stycznia 2006 roku p o s t a n a w i a: przyznać skarżącemu – A. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2005 roku do stycznia 2006 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100.000 zł podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy (uzupełniony następnie w drodze pisma z dnia 19 grudnia 2011 r.), precyzując w uzasadnieniu, że wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Jednocześnie w złożonym, na urzędowym formularzu PPF, oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem J.. Nie osiąga żadnych dochodów, jego żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2010 rok poniosła stratę w wysokości -182.342,33 zł. Majątek rodziny stanowią dom o pow. 200 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 10 ha. Jednakże całość posiadanego majątku, w tym środki transportu (8 samochodów) i nieruchomości zostały zajęte przez urząd skarbowy w Z. W.. Na nieruchomościach ustanowione są także hipoteki, co oznacza, że nie ma jakiejkolwiek możliwości ich spieniężenia w celu uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto zabezpieczenia na majątku opiewają na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych i wielokrotnie przekraczają sumę posiadanych aktywów. Skarżący poinformował przy tym, że dom, w którym zamieszkuje, nie jest jego własnością i przebywa w nim wyłącznie dzięki życzliwości pełnoletniego syna M. K., który nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast małoletni syn Jakub nie posiada żadnego majątku. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że w związku z działaniami organów podatkowych doszło do likwidacji firmy A sp. jawna, która stanowiła jedyne źródło osiąganych przez niego dochodów. Także i jego żona prowadzi wprawdzie działalność gospodarczą, lecz co miesiąc ponosi znaczne straty, a co za tym idzie, nie generuje jakichkolwiek przychodów (zajęcie kont bankowych). Z tego względu nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności, którymi mógłby sfinansować wpis od skargi w niniejszej sprawie. Do wniosku skarżący załączył zestawienie dochodu za 2010 i 2009 rok, zeznanie podatkowe za 2009 r. i 2010 r. (PIT-36 L) A. K., dokumenty dotyczące straty A. K. za 2009 r., informacje o dochodach PIT 11A oraz protokół tymczasowego zajęcia mienia ruchomego, a także własne zeznanie podatkowe (PIT-37) za 2010 r. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2012 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do: wyjaśnienia przyczyn braku osiągania dochodu przez skarżącego, udokumentowania kwoty aktualnie osiąganego przez małżonkę skarżącego dochodu (straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące (np. poprzez przedłożenie stosownych deklaracji podatkowych), złożenia wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego żonę wydatków eksploatacyjnych oraz wskazania kwoty środków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. A ponadto zarządzeniem z dnia 15 lutego 2012 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do złożenia zaświadczenia z właściwego banku w kwestii zajęcia rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony i związanego z nim braku możliwości dokonywania za ich pośrednictwem wypłat - w terminie 10 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W wykonaniu powyższych wezwań pełnomocnik skarżącego w drodze pism z dnia 30 stycznia 2012 r. oraz dnia 1 marca 2012 r. wyjaśnił, że wnioskodawca na skutek przeżyć związanych z prowadzonymi w stosunku do niego postępowaniami podatkowymi i karnymi zaprzestał prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Jednocześnie kontynuowanie przez niego działalności gospodarczej na tym samym terenie byłoby niemożliwe z uwagi na negatywny stosunek odbiorców do jego osoby, wynikający z szeregu postępowań prowadzonych w stosunku do jego byłych klientów i konflikty, w jakie z nimi na tym tle popadł. Pełnomocnik wskazał przy tym, że wszystkie posiadane przez skarżącego i jego żonę rachunki objęte są od kilkunastu miesięcy zajęciem, nie jest możliwe dokonanie jakichkolwiek operacji bankowych za ich pomocą, w szczególności nie można uzyskać wyciągów obrazujących przepływy finansowe. Całość kosztów utrzymania skarżącego i jego małżonki pokrywa ich syn. Ponadto pełnomocnik skarżącego złożył do akt sprawy zaświadczenia z Banku A S.A. potwierdzające fakt zajęcia rachunków bankowych skarżącego i jego żony oraz brak możliwości dokonywania za ich pośrednictwem jakichkolwiek transakcji (załączniki do pisma z dnia 1 marca 2012 r.). Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jednocześnie podkreślić należy, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz synem. Jedyne źródło utrzymania trzyosobowej rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która jednak przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu), jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych zostały zajęte przez organy podatkowe na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych. Na dzień 29 lutego 2012 r. stan rachunku bankowego skarżącego (zajętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego) wynosił 2.253,07 zł, a stan rachunku jego żony (zajętego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.) wynosił -343,96 zł. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w domu będącym własnością ich starszego, pełnoletniego syna, który udziela rodzicom pomocy, ponosząc koszty związane z ich utrzymaniem oraz zaspokajaniem podstawowych potrzeb. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej A została zlikwidowana i w związku z tym skarżący aktualnie nie osiąga żadnego dochodu, nie podjął również nowego zatrudnienia. Jednocześnie z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych wynika, że jego żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 roku odnotowała stratę w wysokości -453.899 zł, zaś w roku 2010 jej obroty wyniosły 2.265.689 zł, koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 2.448.031 zł, dając w efekcie stratę w wysokości -182.342 zł. Ponadto z oświadczenia żony skarżącego, załączonego do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 1198/11 wynika, że w lipcu 2011 r. osiągnęła przychód w kwocie 145.600 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 146.873,03 zł, co skutkowało stratą w wysokości -1.273,03 zł, w miesiącu sierpniu uzyskała zaś przychód w wysokości 169.988,98 zł, przy kosztach stanowiących kwotę 1999.946 zł, co w efekcie spowodowało stratę w wysokości -29.957,02 zł, natomiast w miesiącu wrześniu 2011 r. jej przychód wyniósł 51.000 zł, koszty jego uzyskania stanowiły kwotę 130.294,34 zł, strata zaś zamknęła się kwotą -79.294,34 zł. Nadto z nadesłanego do akt sprawy zestawienia za rok podatkowy 2011 (obejmującego okres od października do grudnia 2011 r.) wynika, że małżonka skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła obroty w wysokości 623.350 zł, przy kosztach uzyskania przychodu wynoszących 762.373,87 zł, co w efekcie skutkowało stratą w wysokości -139.023,87 zł. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę zwłaszcza brak osiągania dochodu przez skarżącego oraz fakt, iż wedle przedstawionej dokumentacji prowadzona przez żonę skarżącego firma B nie generuje dochodu pozwalającego na pozyskanie środków umożliwiających poniesienie wpisu sądowego od skargi jej męża, a ponadto uwzględniając wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie, należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.