I SA/Łd 1586/11

Dnia 28 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zaniechania poboru podatku rolnego postanawia: odmówić skarżącemu R. K. przyznania prawa pomocy. W dniu [...] roku R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku odmawiające wszczęcia postępowania dotyczącego zaniechania poboru podatku rolnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł podatnik zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach złożonego na urzędowym formularzu PPF oraz akt sprawy wynika, że R. K. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe w wysokości 657 zł, z którego opłaca lekarstwa wysokości 60 zł miesięcznie oraz koszty przejazdu i ubezpieczenia w wysokości 50 zł miesięcznie, oświadczył, iż jego wydatki na mieszkanie bez umowy najmu wynoszą 180 zł, zaś 450 zł pochłania egzekucja komornicza przez AŚ w P. Z akt sprawy – (protokołu oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym k-11-13 akt sądowych) wynika, że skarżący jest producentem rolnym zajmującym się hodowlą porzeczek na dzierżawionym gruncie, średnia roczna dochodowość produkcji z tego tytułu z 3 lat poprzedzających klęskę wynosiła 43.300 zł, z tym, że w 2011 roku skarżący poniósł stratę z tego tytułu w wyniku wiosennych przymrozków. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF budziło wątpliwości bowiem wykazana kwota wydatków przewyższa wskazaną w nim kwotę dochodów, skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2010, lub odpisu zeznania podatkowego; nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodu z tytułu świadczeń rentowych oraz dochodów z tytułu prowadzonej działalności rolniczej; udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych gospodarstwa domowego (czynsze, opłaty eksploatacyjne, itp.), udokumentowanie wysokości potrąceń komorniczych, na które wskazuje w swoim wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi podatnik nadesłał pismo, w którym oświadczył, że nie posiada stałego miejsca zamieszkania ani żądanych dokumentów, wysokość świadczenia rentowego jest stała i skarżący nie posiada dokumentu formalnego potwierdzającego jej wysokość, wysokość wydatków jego gospodarstwa domowego jest taka jaką wskazał w oświadczeniu na formularzu PPF, zaś wyciągi bankowe są danymi szczególnie chronionymi i sąd winien się zwrócić o ich ujawnienie do banków Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował kwoty posiadanych na utrzymanie dochodów, nie udokumentował też faktu prowadzenia egzekucji komorniczej, na którą wskazywał w swoim wniosku, nie udokumentował wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, oraz odmówił nadesłania wyciągów z rachunku bankowego wskazując, że są to dane szczególnie chronione. W tej sytuacji brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF budzi istotne wątpliwości co do swej wiarygodności bowiem wskazana w nim kwota wydatków znacznie przewyższa wykazany dochód i wątpliwości tych skarżący nie wyjaśnił mimo skierowanego w tym zakresie wezwania. Od powyższego postanowienia w dniu [...] roku skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że sąd nadinterpretuje prawo i stan faktyczny i ze szkody na plantacji porzeczki w wysokości 43.000 zł przypisał skarżącemu zysk w tej wysokości. Ponadto zauważa, że złożone przez niego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia były wystarczające do przyznania mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku nałożonego zarządzeniem wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a., i nie przedstawił dokumentów potwierdzających posiadane na utrzymanie dochody, ani dokumentów obrazujących poziom dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, nie udokumentował faktu zajęcia komorniczego i dokonywanych z jego tytułu potrąceń, na które wskazywał w formularzu PPF, ani też ponoszonych kosztów utrzymania. Tym samym pozbawił sąd I instancji możliwości pełnej oceny kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego. W tym miejscu wskazać należy, iż o ile nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego oparty został na argumentacji odwołującej się do prawdziwości twierdzeń zawartych w formularzu PPF z uwagi na ich złożenie w warunkach zagrożenia odpowiedzialnością karną. Skarżący w żaden jednak sposób nie rozwiał wątpliwości związanych z faktem, że wykazane przez niego wydatki jego gospodarstwa domowego znacznie przekraczają podany przez niego dochód, nie wskazał dodatkowych źródeł ich pokrycia. Nie oparty na prawdzie jest też jego zarzut o nieprawidłowym przypisaniu mu dochodu z plantacji porzeczek w wysokości 43.000 zł rocznie, bowiem z akt spraw wynika, jednoznacznie iż tyle wynosił średni roczny dochód z tej plantacji w latach 2008-2010, jednak w roku 2011 skarżący poniósł z tego tytułu stratę w efekcie wiosennych przymrozków. Starta ta jednak nie może przesądzać o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, zwłaszcza w kontekście zawartego w protokole z oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym oświadczenia wnioskodawcy o zamiarze zaciągnięcia kredytu "klęskowego" na wznowienie produkcji. Wobec nie przedstawienia przez skarżącego żadnych dokumentów obrazujących rzeczywisty poziom dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, stosownie do treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd, że ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Nie jest zatem zasadne stanowisko strony skarżącej, iż dane przedstawione w złożonym formularzu PPF były wystarczające dla oceny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 września 2008 roku sygn. akt II FSK 382/08 (dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) wyraźnie wskazał, iż brak żądanych przez sąd dokumentów uniemożliwia pozytywne ustosunkowanie się do wniosku skarżącego, tymczasem skarżący w dalszym ciągu stoi na stanowisku, iż dobitność jego twierdzeń o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania jest wystarczającym argumentem dla sądu do przyznania mu prawa pomocy. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.