I SA/Łd 162/18

Dnia 24 kwietnia 2018 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 28 marca 2018 r. w sprawie w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 28 marca 2018 roku W. W., reprezentowany przez radcę prawnego wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2011 r. Do skargi dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, złożony na formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie posiada wolnych środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego, ponieważ działalność gospodarcza, którą prowadzi przynosi aktualnie straty. Skarżący oświadczył również że nie posiada oszczędności. Aby zaspokoić potrzeby swojej rodziny skarżący podejmuje różne prace dorywcze, gdyż renta, którą otrzymuje z tytułu niezdolności do pracy, nie wystarcza na zaspokojenie tych potrzeb. Organ podatkowy prowadzi egzekucję z jego rachunków bankowych. Na podstawie nieostatecznej decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, organ podatkowy zajął ruchomości skarżącego, uniemożliwiając mu zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności rolniczej. Z uwagi na zły stan zdrowia od 2 stycznia 2018 r. skarżący przebywa na zwolnieniu lekarskim, co uniemożliwia skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej oraz podejmowanie jakichkolwiek dodatkowych prac. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Oświadczył, że posiada udział we własności nieruchomości gruntowej o powierzchni 6,2584 ha wynoszący 112/768, o szacunkowej wartości 30.000 zł oraz wierzytelność w kwocie 37.903,45 zł stwierdzoną nakazem zapłaty, która jest nieściągalna od 2011 r. W rubryce "Dochody" skarżący wykazał dochód z renty w wysokości 854 zł oraz dochód żony z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 652,60 zł. Skarżący oświadczył, że małżonkowie ponoszą opłaty za media w wysokości 300 zł, koszty leczenia i rehabilitacji w wysokości 300 zł oraz koszty zakupu żywności, środków czystości, transportu i inne w wysokości 900 zł. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi z 1 marca 2018 r. wpis sądowy od skargi został określony w wysokości 801 zł. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające referendarz sądowy wezwał skarżącego do jego uzupełnienia. W odpowiedzi skarżący nadesłał: 1) wspólne zeznanie małżonków o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 r. wraz z informacją o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz informacją o odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku, 2) decyzję ZUS z 1 marca 2018 r. o waloryzacji renty skarżącego, 3) wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącego oraz wyciąg z rachunku bankowego żony, 4) zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 29 grudnia 2017 r. i dwa zawiadomienia tegoż organu z dnia 25 października 2017 r. i 20 listopada 2017 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 24 kwietnia 2018 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia art. 245 § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 nr 153 póz.1270 ze zmianami), poprzez nie rozważenie całokształtu okoliczności sprawy i materiału dowodowego oraz uznanie, że skarżący nie dozna uszczerbku w zakresie wydatków koniecznych dla siebie i rodziny uiszczając wpis od skargi i ewentualnie dalsze koszty sądowe. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zdaniem skarżącego referendarz sądowy pominął, iż skarżący jest osobą schorowaną (przyznane prawo do renty), wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w przedłożonych kserokopiach dokumentów wyjaśnił, jakie obecnie posiada możliwości zarobkowe, leczy się, otrzymuje rentę, oraz, że jego małżonka również od 2018r przebywa na świadczeniu przedemerytalnym. W konsekwencji nieuzasadnione jest wyciągnie wniosków z dochodów małżonki za 2017 r. - gdyż wówczas uzyskiwała dochody z tytułu zatrudnienia. Również błędne jest wskazywanie, że w dniu 8 marca 2018r. saldo na rachunku małżonki wynosiło 1905 złotych. Skarżący wyjaśnił, iż do 10 każdego miesiąca emeryci i renciści otrzymują przelew z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Biorąc pod uwagę, iż oboje małżonkowie W. korzystają ze świadczeń rentowych przyznanych przez Państwo, z uwagi na ich schorzenia, posiadana na początku miesiąca kwota, nie jest kwotą pozwalającą na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Małżonkowie W. całość uzyskiwanych środków przeznaczają na miesięczne utrzymanie, przy czym środki te nie wystarczają im i dlatego skarżący musi korzystać z pomocy innych osób. Zdaniem autora sprzeciwu z oświadczeń skarżącego wynika, że nie ma środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych, jak i kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie. Natomiast skarżący faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej (pomimo formalnego niewyrejestrowania z ewidencji), a przychód związany z tą działalnością wynika z zapłaty faktur z roku 2017r. z odroczonym terminem płatności. Konieczność poniesienia pełnych kosztów sądowych przy uzyskiwanym przez skarżącego dochodzie oraz fakcie leczenia się na liczne schorzenia, a także z uwagi na ciążące na nim zobowiązania związane z własnym utrzymaniem, mogłoby narazić go na uszczerbek w zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki wynikających z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 29.01.2008 r., sygn. akt I FZ 437/07, niepubl.), natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty. Zdaniem Sądu prawidłowo referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Oceny tej nie zmianie również argumentacja podniesiona w sprzeciwie. Oświadczenie wnioskodawcy jakoby działalność gospodarcza, którą aktualnie prowadzi przynosiła straty, nie znajduje potwierdzenia w nadesłanym zeznaniu podatkowym za rok 2017. Z zeznania tego wynika bowiem, że skarżący osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości 1.331,28 zł, dochód z renty w wysokości 11.913,20 zł oraz dochód (a nie jak oświadczył stratę) z działalności gospodarczej w wysokości 59.514,59 zł. Łączne dochody skarżącego wyniosły zatem 72.762,27 zł, co oznacza, że miesięczne dochody skarżącego przekroczyły 6.000 zł. Działalność gospodarcza skarżącego faktycznie przynosiła straty, ale w roku 2014. Z zeznania za rok 2017 wynika bowiem, że skarżący pomniejszył dochód roku 2017 o 50% straty z roku 2014, tj. o 3.274,22 zł. W omawianym zeznaniu małżonkowie wykazali nadpłatę w wysokości 2.926 zł. Z wniosku nie wynika, by skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej w roku 2018 r. Informacja taka nie wynika również z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Z ewidencji wynika, że skarżący ustanowił pełnomocnika do całości czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie zatem żadnych okoliczności, które świadczyłyby, że skarżący nie osiąga w bieżącym roku dochodów z tej działalności, ani że są one niższe niż w roku poprzednim. W tej sytuacji referendarz nie dał wiary oświadczeniu zawartemu we wniosku, że skarżący otrzymuje aktualnie jedynie dochód z renty z tytułu niezdolności do pracy (od 1 marca 2018 r. w wysokości 878,12 zł). Żona skarżącego osiągnęła dochód ze stosunku pracy i innych źródeł w wysokości 17.520 zł. Sąd podzielił ocenę referendarza, że twierdzenie skarżącego, iż nie posiada wolnych środków na opłacenie wpisu sądowego, nie znajduje potwierdzenia w nadesłanych wyciągach z rachunku bankowego. Z należącego do wnioskodawcy rachunku prowadzonego przez Bank B. wynika, że skarżący dokonał szeregu wpłat gotówkowych na ów rachunek, np. 1.230 zł w dniu 5 stycznia 2018 r. 1.300 zł w dniu 9 stycznia 2018 r., 700 zł w dniu 9 lutego 2018 r., 480 zł w dniu 12 lutego 2018 r., 1.080 zł w dniu 8 marca 2018 r., 1.020 zł w dniu 15 marca 2018 r. Należy zauważyć, że suma wpłat w poszczególnych miesiącach przewyższa dochód z tytułu renty skarżącego (od 1 marca 2018 r. – 878,12 zł), który według oświadczenia zawartego we wniosku jest obecnie jedynym dochodem skarżącego. Wiarygodne okazało się oświadczenie skarżącego, iż organ podatkowy prowadzi egzekucję z rachunku bankowego. Przy czym z nadesłanych dokumentów wynika, że zajęty jest inny niż wyżej wskazany rachunek bankowy prowadzony przez A. Bank w D., na który wpływa renta skarżącego. Odmawiając uwzględnienia wniosku referendarz wziął również pod uwagę, że saldo na rachunku bankowym żony skarżącego na dzień 8 marca 2018 r. wynosiło 1.905 zł. Oceny tego faktu nie zmienia okoliczność (podnoszona w sprzeciwie), że emeryci lub renciści otrzymują świadczenia do 10 dnia każdego miesiąca. Nadto argumentacja podniesiona przez skarżącego na etapie sprzeciwu jest zupełnie gołosłowna. Oprócz decyzji o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego, wyniku badania rezonansem elektromagnetycznym i opisu zabiegu implantacji protezy żelowej dysku skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji świadczącej o wydatkach przeznaczonych chociażby na leczenie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że przed tutejszym sądem zawisły cztery sprawy ze skargi wnioskodawcy. W sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 162/18 wpis od skargi wynosi 801 zł, w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 225/18 wpis od skargi wynosi 2.000 zł, zaś w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Łd 226/18 wpis od skargi wynosi 400 zł. W trzech z nich (I SA/ŁD 163/18, I SA/Łd 225/18 i I SA/Łd 226/18) skrzący został zwolniony z obowiązku uiszczania połowy wpisu. Mając na uwadze wszystkie opisane powyżej okoliczności Sąd uznał, że skarżący w niniejszej sprawie jest w stanie uiścić wpis w wysokości 801 zł. Jeszcze raz należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. Jak to bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, w razie nie wykazania omawianego uprawnienia próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko Referendarza Sądowego, że skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., bowiem nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. AKE.