I SA/Łd 165/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i F.G.Ś.P. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r. odmawiającą R. B. umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, składek na Fundusz Pracy, odsetek od nieopłaconych składek i kosztów upomnień. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] r. R. B. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o umorzenie należności składkowych. W uzasadnieniu podniósł, że od 1992 r. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej brakiem pracy. Podał, że prowadził przez krótki czas działalność gospodarczą lecz przychody, które uzyskiwał nie wystarczały na utrzymanie rodziny. Powyższe okoliczności spowodowały, że nie opłacał należnych składek ubezpieczeniowych. Wnioskodawca od 1 grudnia 2009 r. utrzymuje się z emerytury, której wysokość ustalona ostatecznie w lipcu 2010 r., wynosi 1.620 zł brutto. Na skutek potrąceń wnioskodawca otrzymuje "na rękę" 949,31 zł. Oświadczył, że wydatki na utrzymanie mieszkania wraz z należnościami za energię elektryczną, gaz i podgrzanie wody, wynoszą około 700 zł miesięcznie. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Żona otrzymuje emeryturę w wysokości 868,70 zł natomiast syn jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca oświadczył, że zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową w związku z którą ponosi dodatkowe wydatki na leczenie. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 1 września 2010 r. wynika, że ponadto, że zobowiązany jest zadłużony z tytułu podatków na kwotę około 22.000 zł i z tytułu opłat czynszowych na kwotę około 4.000 zł. (karta 61 akt administracyjnych). Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności składkowych i odsetek. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ opisał treść wniosku, wymienił dokumenty złożone do akt sprawy a następnie przytoczył przepisy art. 28 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) oraz art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że przywołane we wniosku argumenty oraz dowody zgromadzone w postępowaniu, nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku w oparciu o obowiązujące przepisy. Zakład wskazał, że wnioskodawca oraz jego żona uzyskują dochód ze świadczeń emerytalnych. Ponadto małżonkowie są właścicielami lokalu mieszalnego. Wobec wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne, zatem należności z tytułu składek nie są całkowicie nieściągalne . W ocenie organu rentowego nie zostały również spełnione przesłanki umorzenia należności składkowych, określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podstawą uwzględnienia wniosku nie może być wysokość wydatków na mieszkanie, gdyż nie są to wydatki nie dające się przewidzieć. Za przyznaniem ulgi nie przemawia również zadłużenie wobec innych instytucji ani stan zdrowia wnioskodawcy. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał wskazaną na wstępie decyzję, którą utrzymał w mocy opisaną powyżej decyzję. Organ rentowy podkreślił, że podtrzymując własną decyzję miał na uwadze nie tylko ważny interes wnioskodawcy, jego sytuację rodzinną i finansową, ale również interes ogólnospołeczny, który wyraża się w celach jakie finansowane są ze składek ubezpieczeniowych. Organ podkreślił, że mimo iż egzekucja zaległości składkowych, jest dla rodziny wnioskodawcy pewnym obciążeniem, to umorzenie zaległości jest możliwe tylko w sytuacjach "drastycznych", gdy nie ma realnych możliwości by zobowiązany wywiązał się z obowiązku uiszczenia składek. Powyższa sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. R. B. złożył skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie i umorzenie zaległych składek. Skarżący podniósł, że po opłaceniu należności związanych z utrzymaniem mieszkania i potrąceniu przeszło 400 zł tytułem w ramach postępowania egzekucyjnego na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 1.100 zł, która w ocenie strony jest niewystarczająca. Skarżący wyraził przekonanie, za przyznaniem wnioskowanej ulgi przemawiają okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącego oraz jego żony. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o oddalenie skargi wskazując ponownie na argumenty, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie nastąpiło bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie k.p.a., ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "ustawa" i § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Z treści przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a ustawy wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozpoznawanej sprawie jest oczywiste i zarazem niesporne, iż nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności składkowych. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu zostało przyznane świadczenie emerytalne, którego wysokość wynosi aktualnie 1.620 zł. Również żona pobiera emeryturę w wysokości 1.018 zł. Małżonkowie są właścicielami lokalu mieszkalnego. Zaległe składki ubezpieczeniowe, których dotyczy rozpoznawana sprawa, są przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Z wniosku o umorzenie przedmiotowych należności, jak również z treści skargi, wynika, że organ rentowy prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, w ramach którego potrąca ze wskazanego świadczenia emerytalnego kwotę 405 zł. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie zachodzą podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący posiada majątek, który umożliwia prowadzenie egzekucji i organ rentowych skutecznie egzekwuje zaległe składki. Sąd podzielił również stanowisko organu rentowego, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie art. 28 ust. 3a w/w ustawy w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 do 3 rozporządzenia Zgodnie z przywołanymi przepisami, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3). Z wyliczeń skarżącego wynika, że świadczenia emerytalne małżonków są na tyle wysokie, że po opłaceniu wydatków związanych z mieszkaniem i potrąceń egzekucyjnych na utrzymanie trzyosobowej rodziny pozostaje kwota 1.100 zł. Niewątpliwie świadczenie emerytalne skarżącego nie pozwala na jednorazową spłatę zaległych składek i odsetek za zwłokę, jednakże umożliwia częściowe regulowanie zadłużenia, nie pozbawiając strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z oceną organu rentowego, iż nie została spełniona przesłanka z § 3 pkt 3 w/w rozporządzenia. Z akt sprawy wynika, że u skarżącego zdiagnozowano chorobę nowotworową w związku z czym chory został poddany leczeniu chemicznemu (zaświadczenie lekarskie z dnia 6 września 2010 r.). Niewątpliwie zatem zobowiązany jest osobą przewlekle chorą, jednakże umorzenie zaległych składek z tego powodu jest nieuzasadnione, bowiem choroba skarżącego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący, podobnie jak jego małżonka, uzyskuje dochód z emerytury. W tej sytuacji choroba, nawet tak poważna jak w przypadku skarżącego, nie ma wpływu na otrzymywaną emeryturę. Analizowany przepis odnosi się przede wszystkim do sytuacji, gdy choroba uniemożliwia zobowiązanemu wykonywanie pracy i zarobkowanie, na skutek czego pozostaje on bez środków do życia. W ocenie Sądu przywołany, zarówno w decyzjach organu rentowego jak i w skardze, art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do wymienionego przepisu zakład może umarzać należności z tytułu składek: 1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998 r., 2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby. Składki, których umorzenie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, są częściowo objęte hipotezą cytowanego przepisu. Tym niemniej należy zwrócić uwagę, że przywołany przepis był adresowany do osób fizycznych nie podlegających przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Skarżący, jak wynika z akt sprawy w okresie od 20 września 1999 r. do 22 listopada 2009 r. prowadził działalność gospodarczą, a w związku z powyższym jako przedsiębiorca, podlegał przepisom wymienionej ustawy restrukturyzacyjnej. Powyższe wyklucza przyjęcie art. 17 w/w ustawy zmieniającej jako podstawy ewentualnego umorzenia należności składkowych skarżącego. Wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało skargę oddalić. P.Z-C.