I SA/Łd 174/15

Dnia 17 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółki z o.o. z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z [...] r. oddalił zażalenie A spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie tutejszego sądu z [...] r. o odmowie przyznania spółce prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z 15 września 2015 r. WSA w Łodzi oddalił skargę od kosztów sądowych spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. Spółka złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Ponadto wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że nie prowadzi działalności gospodarczej od stycznia 2012 r. Wysokość kapitału zakładowego i środków trwałych określiła na kwotę 0 zł. Dodała, że w ostatnim roku obrotowym według bilansu osiągnęła zysk w kwocie 50,24 zł. Wskazała, że jedynym dochodem spółki są kwoty uzyskiwane z tytułu udziałów w spółce komandytowej B sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w Ł., który w 2014 r. wyniósł 50,24 zł. Kwoty z tytułu dochodów były przeznaczane dotychczas na opłaty czynszowe siedziby spółki oraz rachunki telefoniczne. Wiosną 2014 roku środki należne od spółki komandytowej zostały zajęte przez organ prowadzący egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. oraz Wójta Gminy Z. Spółka nie posiada już rachunków bankowych, gdyż zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie zlikwidowane. Zarządzeniem z 4 grudnia 2015 r. zobowiązano spółkę do wskazania kwoty środków przeznaczanych na finansowanie jej bieżącej działalności, przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt zajęcia wskazanych w uzasadnieniu wniosku środków należnych od spółki komandytowej oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych skarżącej. W odpowiedzi spółka oświadczyła, że nie wymaga środków finansowych na prowadzenie działalności, ponieważ nie prowadzi działalności gospodarczej od 2012r. Środki należne spółce od spółki komandytowej zostały zajęte. Spółka nie posiada rachunków bankowych, a zaświadczenie z banku o zajęciu jedynego rachunku spółki, o które spółka wystąpiła zostanie dostarczone w terminie późniejszym. Załączyła zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z 4 kwietnia 2014 r. Nie wpłynęło natomiast zaświadczenie banku o zamknięciu rachunku bankowego spółki. Postanowieniem referendarza sądowego z 8 stycznia 2016 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpis postanowienia doręczono spółce 27 stycznia 2016 r. 3 lutego 2016 r. spółka nadała sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), poprzez: - nieprawidłową ocenę okoliczności sprawy i odmówienie spółce przyznania prawa pomocy, wobec uznania że obecna sytuacja skarżącej nie różni się od poprzedniej sytuacji, podczas gdy spółka nie posiada środków a jedyne zgromadzone środki zostały przeznaczone na uiszczenie wpisu od skargi - co uzasadniało złożenie i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż spółka obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania; - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż sytuacja finansowa skarżącej nie uległa zmianie i pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w całości, w sytuacji gdy skarżąca w chwili obecnej nie jest w stanie ich ponieść. Zdaniem spółki analiza treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do wniosku, że pominięte zostały istotne dla sprawy okoliczności, a tym samym naruszone zostały wskazane przepisy postępowania, co miało bardzo istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Spółka wyjaśniła, że "wobec zmiany sytuacji finansowej -skonsumowania dochodu za rok 2013 na wymagalne w roku 2014 zobowiązania spółki - skarżąca złożyła ponowny wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Skarżąca przedstawiła dane co do jej sytuacji finansowej, przedkładając stosowny formularz oraz bilans finansowy spółki, a po uzyskaniu z banku przedstawił zaświadczenie o zamknięciu rachunku, którego referendarz nie wziął pod uwagę. Konsekwencją dokonania nieprawidłowej oceny przedłożonego w sprawie oświadczenia i zaniechania wezwania do złożenia dokumentów było błędne ustalenie, iż sytuacja finansowa skarżącej pozwala na pokrycie przez nią kosztów sądowych w całości, w sytuacji gdy skarżąca nie jest w stanie ich ponieść". Spółka nadal nie złożyła do akt sprawy zaświadczenia banku o zamknięciu rachunku bankowego spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy i zależy od tego, co zostało wykazane przez stronę. Przedmiotowy wniosek spółki jest kolejnym (drugim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z [...]r. WSA w Ł. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to, jest prawomocne, z uwagi na oddalenie przez NSA w drodze postanowienia z 23 czerwca 2015 r. zażalenia spółki. Powyższe nie wyklucza możliwości ponownego ubiegania się przez spółkę o przyznanie prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a.), jednak nie można, przy rozpoznaniu przedmiotowego wniosku pominąć treści art. 170 p.p.s.a., w myśl którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. W konsekwencji sąd rozpoznając drugi wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Treść oświadczenia strony skarżącej, zawartego w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zbieżna z oświadczeniem zawartym we wniosku z 3 marca 2015 r. Spółka nie wykazała by jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu. W szczególności w złożonym aktualnie wniosku podaje, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. Wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 0 zł. Spółka nie posiada środków trwałych i rachunku bankowego. Ponadto w ostatnim roku obrotowym osiągnęła zysk w kwocie 50,24 zł. Jedynym dochodem są kwoty uzyskiwane z tytułu udziałów w spółce komandytowej B w Ł.. W 2014 r. dochód ten wyniósł 50,24 zł. Kwoty z tytułu dochodów były przeznaczane dotychczas na opłaty czynszowe siedziby spółki oraz rachunki telefoniczne. Wiosną 2014 r. środki należne od spółki komandytowej zostały zajęte przez organ prowadzący egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- W. oraz Wójta Gminy Z.. Spółka nie posiada już rachunków bankowych, gdyż zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie zlikwidowane. Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z ponownie nadesłanym rachunkiem zysków i strat oraz bilansem za 2014 rok nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z [...] roku. Mimo braku stosownych środków i nieprowadzenia działalności gospodarczej od 2012 r., skarżąca zdołała zgromadzić środki na uiszczenie wpisu od skargi oraz opłacenie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Poza tym do dnia rozpoznawania niniejszego wniosku spółka nadal nie przedstawiła zaświadczenia odnośnie zamknięcia jej rachunku bankowego. Powyższej oceny tej nie zmienia nadesłane zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. Zostało ono wystawione 4 kwietnia 2014 r., zatem funkcjonowało w obrocie prawnym w dniu składania pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w momencie wydawania zarówno postanowienia tutejszego sądu z 15 kwietnia 2015r., jak i postanowienia NSA z 23 czerwca 2015 r., oddalającego zażalenie. Skoro sytuacja majątkowa skarżącej w analizowanym okresie nie uległa pogorszeniu uzasadniającym zmianę postanowienia z 15 kwietnia 2015 r. w żądanym zakresie, sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, w związku z art. 260 p.p.s.a., w związku z art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) należało orzec jak w sentencji. P.C.