I SA/Łd 1749/06

Dnia 20 czerwca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędziowie Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Joanna Skrzypczak - Zajger, po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 roku przy udziale sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...] nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w Ł. kwotę 1 215 (jeden tysiąc dwieście piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Drugi Urząd Skarbowy Ł. – B. określił Przedsiębiorstwu Handlu Zagranicznego A Spółce z o.o. w Ł. zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2000 r. w kwocie 90 387 zł z odsetkami. W dniu [...] Drugi Urząd Skarbowy Ł. – B. wznowił postępowanie w sprawie na podstawie art. 243 § 1 i § 2 oraz art. 244 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.), zwanej dalej "o.p.". W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż po przeprowadzonej kompleksowo kontroli skarbowej w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za 2000 r., Inspektor Kontroli Skarbowej w Ł. poczynił ustalenia mające istotny wpływ na rozliczenie przez Spółkę podatku za miesiące: kwiecień, czerwiec, lipiec, sierpień, listopad i grudzień 2000 r., które nie były znane urzędowi w momencie wydawania decyzji wymiarowych. Przytaczając treść art. 240 § 1 pkt 5 o.p. organ skarbowy wskazał na konieczność wznowienia postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. w dniu [...] uchylił w całości decyzję wymiarową z dnia [...] i określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku VAT za miesiąc czerwiec 2000 r. na kwotę 91 894 zł wraz z dodatkowym zobowiązaniem w wysokości 452,10 zł. Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi pierwszej instancji, który w dniu [...], po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, uchylił decyzję własną z dnia [...] i określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku VAT w kwocie 99 716 zł oraz dodatkowe zobowiązanie w wysokości 2 798,70 zł. W ocenie organu stopnia podstawowego Spółka dokonując sprzedaży towarów w składzie celnym, znajdującym się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, miała obowiązek opodatkowania tej czynności podatkiem od towarów i usług według stawek 7% i 22%. Strona, prezentując przeciwne stanowisko w kwestii powstania obowiązku podatkowego, wniosła odwołanie, w którym domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółka zarzucała, iż została pozbawiona prawa czynnego udziału w postępowaniu na etapie ponownego rozpoznawania sprawy przez organ I instancji. Po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia dodatkowego zobowiązania podatkowego i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałej zaś części utrzymał rozstrzygnięcie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. w mocy, podzielając przedstawione w nim stanowisko. Od decyzji organu odwoławczego strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której powołała argumenty zbieżne z zarzutami odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż zakres rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne ograniczony został jedynie do badania legalności zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Podstawą prawną uchylenia aktu administracyjnego jest powołany art. 145 § 1 p.p.s.a., który w pkt 1 nakazuje sądowi wydanie orzeczenia tej treści w przypadku stwierdzenia, że organ administracji dopuścił się jednego z następujących uchybień: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż sąd rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zważywszy na powyższe uregulowania stwierdzić trzeba, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane, organy podatkowe dopuściły się bowiem naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Postępowanie o wznowienie postępowania jest środkiem nadzwyczajnym, dającym możliwość wzruszenia wadliwych rozstrzygnięć. Celem tego postępowania jest weryfikacja decyzji ostatecznych w sytuacjach wyraźnie wymienionych w przepisach. Art. 240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) określa przesłanki wznowienia postępowania. Wznowić postępowanie można tylko w razie wystąpienia którejś z przyczyn wskazanych w tym przepisie. Tryb ten służy więc sprawdzeniu, czy wystąpiła któraś z wad postępowania określona w art. 240 § 1 wskazanej wyżej ustawy i czy wada ta miała wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej. W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], organ wznowił postępowanie w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług za wybrane miesiące w 2000 r., wskazując jako przyczynę wznowienia wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 o.p.). Raz jeszcze podkreślić należy, iż po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, pierwszą i podstawową kwestią rozstrzyganą przez organ administracji jest ustalenie, czy faktycznie w sprawie wystąpiła podstawa uzasadniająca zainicjowanie trybu nadzwyczajnego, wskazana w postanowieniu. Dopóki nie zostanie dokonana taka ocena, niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i dokonywanie merytorycznej oceny prawidłowości ostatecznej decyzji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 marca 1999 r. w sprawie IV SA 2172/97 Lex nr 47255). W przedmiotowej sprawie, organy w uzasadnieniu decyzji pierwszo i drugoinstancyjnej jedynie zdawkowo stwierdziły, że w trakcie kontroli skarbowej ujawniono nowe okoliczności, nieznane urzędowi skarbowemu w chwili wydawania decyzji wymiarowej, które mają wpływ na rozliczenie podatku od towarów i usług za 2000 r. Przepis art. 240 § 1 pkt 5 o.p. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Po drugie, istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia uznanie, że istnieje podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy. Na gruncie analizowanego przepisu, nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r. w sprawie III SA 1165/97 Lex nr 36900). Jeżeli organ uważa, że w sprawie pojawił się nowy dowód w postaci protokołu kontroli, to w ocenie Sądu dowód ten nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania podatkowego, gdyż nie istniał w chwili wydania decyzji. Jeżeli natomiast organ stoi na stanowisku, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to okolicznością taką nie jest sporządzenie protokołu kontroli, lecz co najwyżej fakty z tej kontroli wynikające. Zaznaczyć należy, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił, jakie to były fakty. W związku z tym, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] nie wskazano konkretnych okoliczności motywujących wznowienie postępowania, Sąd nie jest w stanie ocenić, czy organy były uprawnione do ponownego rozpoznawania sprawy w trybie nadzwyczajnym. Wobec powyższego, organ zajmujący się sprawą po wyroku Sądu zobowiązany jest ustalić oraz opisać, jakie okoliczności faktyczne uzasadniają ewentualne wznowienie postępowania. W tym stanie rzeczy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia [...]. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1lit. a i § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).