I SA/Łd 177/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA P. Janicki (spr.), A. Cudak, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], którą odmówiono J. G. umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok i odsetek za zwłokę. W postępowaniu podatkowym organy dokonując oceny sytuacji skarżącego w świetle dyspozycji art. 67 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 135, poz. 926) stanęły na stanowisku, zgodnie z którym nie istnieją podstawy do przychylenia się do wniosku skarżącego z dnia 5 kwietnia 2004 roku, z uwagi na fakt, iż sytuacja skarżącego pozwala mu na spłacenie należności wobec Skarbu Państwa. Podstawą tej treści rozstrzygnięć stały się następujące ustalenia faktyczne: skarżący jest osobą ubogą, schorowaną, niepełnosprawną, nie ma żadnej rodziny, nie posiada własnego mieszkania, mieszka u osoby znajomej, obecnie spłaca kredyt bankowy. Do dnia 23 stycznia 2003 roku prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży pojazdów mechanicznych, a w 2000 roku uzyskał znaczny przychód. Obecnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 652 złote miesięcznie. Na poczet zaległości podatkowej dokonywane są potrącenia ze świadczenia emerytalnego skarżącego w wysokości łącznie 269,10 złotych miesięcznie, na którą to kwotę składa się też kwota zaległości w podatku od towarów i usług. Potrącenia mają być dokonywane przez 138 miesięcy. Organy podatkowe podniosły, że wprawdzie sytuacja skarżącego jest trudna, ale jednak nie dramatyczna, w szczególności ze skarżący otrzymuje stały dochód, a zamieszkując u osoby znajomej nie ponosi przecież kosztów utrzymania mieszkania, natomiast spłata kredytu bankowego została wstrzymana. Zauważono nadto, że podobnymi trudnościami dotkniętych jest wiele osób, które mimo to wywiązują się z zobowiązań na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślono, że skarżący ponosi winę w naruszeniu przepisów prawa podatkowego oraz spowodowaniu problemów, które go dotknęły. W skardze z dnia 24 stycznia 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podsumował swą wyjątkowo trudną sytuację materialną i zdrowotną, podkreślając wysokość zadłużenia i niezwykle długi przewidywany okres jego spłaty. Wskazał, że zaciągnięty kredyt, który ma obowiązek obecnie spłacać, wykorzystał na leczenie i rehabilitację. Zaznaczył nadto, że jest osobą chorą i samotną. W odpowiedzi na skargę z dnia 15 lutego 2005 roku Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zastosowanie ulgi podatkowej oparte jest na uznaniu organu administracyjnego, co oznacza brak przymusu po stronie organu w jej zastosowaniu w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa. Podkreślił obowiązek ponoszenia ciężaru danin publicznych, spoczywający na każdym obywatelu, wyrażający się w zasadzie powszechności opodatkowania. Organ zauważył, że w toku postępowania podatkowego organy zbadały wszechstronnie każdy aspekt sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego. Odnośnie oceny tej sytuacji dokonanej pod kątem przesłanek zawartych w art. 67 § ł ustawy Ordynacja podatkowa w kontekście uznania administracyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej powołał argumenty tożsame z przytoczonymi w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z brzmieniem art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa w wypadku, gdy zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny, organ podatkowy na wniosek zainteresowanego może umorzyć m. in. zaległość podatkową wraz z odsetkami. Należy zgodzić się z organami podatkowymi, że niewątpliwie wszystkich obywateli Rzeczpospolitej obowiązuje wypływająca z art. 84 Konstytucji zasada powszechności opodatkowania, która znajduje swe uszczegółowienie w ustawach, których przedmiotem jest materialne prawo podatkowe, m. in. ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku Nr, 14 poz.176 ze zm.). Przepis art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa stanowi nieliczny wyjątek od tak ukształtowanego obowiązku ponoszenia ciężaru danin publicznych i niewątpliwie powinien on być interpretowany w sposób ścisły. Jednocześnie przepis ten wyposaża organ podatkowy w niezwykle istotny instrument, tj. uprawnienie do posłużenia się tzw. uznaniem administracyjnym w zakresie ulg w zobowiązaniach podatkowych. Kompetencja ta wyraża się po pierwsze - orzekaniem o zastosowaniu wobec niektórych podatników uprzywilejowania w zakresie ciążącego na nich obowiązku podatkowego, jeżeli spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, a po wtóre, co ważniejsze - orzekaniem o odmowie zastosowania tego uprzywilejowania, pomimo spełnienia przez wnioskodawcę warunków zawartych w dyspozycji tego przepisu. Na organach podatkowych spoczywa zatem niezwykła odpowiedzialność wyważenia, czy spełnienie owych przesłanek uzasadnia zastosowanie ulgi czy też nie. Powoduje to konieczność zetknięcia się z ludzką niedolą, biedą, nieszczęściem oraz, co trudniejsze -obowiązek oceny tej sytuacji pod kątem przepisów prawa. Obecnie staje się to ogromnie trudne, z uwagi na wysoki stopień zubożenia społeczeństwa, w którym wiele osób może z łatwością wykazać swą biedę, fakt długotrwałego pozostawania bez pracy, chorobę. Spośród tak znaczącego kręgu osób organy podatkowe obowiązane są jednak wyłonić tych podatników - wnioskodawców, których "ważny interes", o którym stanowi cyt. wyżej przepis uzasadnia przyznanie ulgi. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie doszukały się "ważnośc" owego interesu po stronie skarżącego. Sąd odmówił racji takiej ocenie organów podatkowych z uwagi na brak wystarczającego uzasadnienia decyzji. Skarżący niewątpliwie bowiem wykazał nie tylko swą biedę, trudne położenie (brak rodziny mieszkania), ale też kalectwo, obok którego nie można przejść obojętnie. Mimo choroby próbował prowadzić działalność gospodarcza, która jedynie na początku przynosiła mu dochody, a zakończyła się fiaskiem, co w konsekwencji doprowadziło do znaczących tarapatów finansowych z uwagi na narastającą zaległość podatkową oraz obowiązek wywiązania się z innych zobowiązań (kredyt bankowy). W tym stanie rzeczy skarżący utracił możliwość zaspokojenia swych podstawowych potrzeb życiowych, niewielka emerytura nie pozwala mu nie tylko na kontynuowanie koniecznego leczenia i rehabilitacji, ale nawet na samodzielną egzystencję. Perspektywa spłaty 138 rat w zasadzie uniemożliwia skarżącemu podjęcie leczenia nawet w ograniczonym zakresie, co w sytuacji znaczącego kalectwa może doprowadzić do nieodwracalnych, negatywnych skutków na zdrowiu skarżącego. Ten zaś aspekt sprawy nie został w sposób należyty wyjaśniony przez organy podatkowe. Tym samym organy podatkowe nie uzasadniły dostatecznie powodów swego stanowiska i naruszyły art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 par. l pkt l litera a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 należało orzec jak w sentencji.