I SA/Łd 1798/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. P. Kiss, Sędziowie NSA del. T. Porczyńska (spr.), A. Wrzesińska-Nowacka, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz A. P. kwotę [...] tytułem kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu 27 grudnia 2001 r. skarżący A. P. zawarł umowę sprzedaży 7/8 części zabudowanej nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A. Urząd Skarbowy Ł. – Ś. w dniu [...] wydał decyzję Nr [...], w której określił na podstawie opinii biegłego wartość przedmiotu czynności cywilnoprawnej na kwotę 529.000 zł. uznając, że określona przez strony umowy wartość 7/8 części nieruchomości określona na 98.000 zł nie odpowiada wartości rynkowej, wynikającej z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 89 poz. 959 ze zm.). Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego w dniu 14 czerwca 2002 r. złożył do Izby Skarbowej w Ł. odwołanie z wnioskiem o jej uchylenie i przyjęcie do podstawy opodatkowania wartości wynikającej z ww. umowy sprzedaży. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, że w sprawie przy określeniu wartości nieruchomości biegły nie wziął pod uwagę istotnych czynników wpływających na jej wartość, między innymi takich jak: wiek i stan techniczny budynku, bliskość torowiska czy hałas. Izba Skarbowa w Ł. w dniu [...] wydała decyzję Nr [...], w której utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów zawartych w odwołaniu. W uzasadnieniu decyzji Izba wyjaśniła, że wysokość kwestionowanego podatku obliczono zgodnie z art.6 ust.1 pkt.1 lit.c) oraz art.6 ust.2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Stosownie do art.6 ust.4 tej ustawy za wiążącą uznano opinię biegłego, który ustalając wartość nieruchomości uwzględnił wszystkie warunki ważące o tej wartości. W dniu 06 września 2002 r. pełnomocnik skarżącego złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej podnosząc argumenty jak w odwołaniu od decyzji urzędu skarbowego. Zdaniem skarżącego wskazał on wartość nieruchomości zgodnie z wartością rynkową, na podstawie przeciętnych cen stosowanych w Ł., spełniając tym samym wszystkie przesłanki opisane w art.6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Nie było zatem podstaw do zastosowania art.6 ust.4 tej ustawy, według którego organ określa wartość na podstawie opinii biegłego jeśli strony mimo wezwania jej nie określą lub podadzą wartość nie odpowiadającą wartości rynkowej. W odpowiedzi na zarzuty skargi, Izba Skarbowa ponownie stwierdziła, iż nie ma podstaw do uznania, że wynikająca z umowy sprzedaży wartość 7/8 części nieruchomości odpowiada wartości wynikającej. Potwierdza to bowiem wycena dokonana przez biegłego, uwzględniająca stan nieruchomości oraz ceny wynikające z umów sprzedaży nieruchomości tego samego rodzaju. Rozpoznając sprawę stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.I.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Okolicznością niesporną jest, że skarżący kupił 7/8 części zabudowanej nieruchomości. Zgodnie z art.1 ust.1 pkt.1a) i art.6 ust.1 pkt.1c) ustawy z dnia 9.IX.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych /Dz.U. nr 86, poz.959 ze zm./, czynność ta podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych, dla którego podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia długów i ciężarów /art.6 ust.2 ustawy/. Według skarżącego wskazana przez niego cena 98.000 zł odpowiada wartości rynkowej określonej na podstawie przeciętnych cen stosowanych w Ł. Organ podatkowy I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego co do wysokości ceny rynkowej nieruchomości i wezwał go do podwyższenia tej ceny, do czego miał prawo podstawie art.6 ust.3 ustawy. Przepis ten stanowi, że jeżeli strony czynności cywilnoprawnej nie określiły wartości przedmiotu tej czynności lub wartość określona przez strony nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, jej wartości rynkowej, organ ten wezwie strony do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Organ podał, że według jego wstępnej oceny wartość ta powinna wynieść 1.518.125,00 zł. Strona nie podwyższyła wartości rynkowej dla celów podatku od czynności cywilnoprawnych. Wobec powyższego organ był uprawniony do zastosowania art.6 ust.4 ustawy zgodnie z którym "Jeżeli strony, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określiły wartości lub podały wartość nie odpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia na podstawie opinii biegłego. Jeżeli wartość określona w ten sposób przekroczy o 33% wartość podaną przez strony, koszty opinii ponoszą solidarnie strony czynności cywilnoprawnej." Ustalone przepisami prawa materialnego reguły dochodzenia do ustalenia specyficznej podstawy opodatkowania w postaci wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnej ma na celu podwyższenie stopnia obiektywizmu tego rodzaju wielkości ekonomicznej wymagającej szczególnej znajomości rynku danego rodzaju rzeczy lub praw majątkowych na danym terenie. Stąd niezbędny jest udział biegłego w sytuacji niezgodności stanowisk strony i organu co do wysokości tej wartości. Opinia biegłego stanowi zgodnie z cyt. przepisem art.6 ust.4 ustawy podstawę do określenia wartości nieruchomości przez organ. Opinia ta powinna zatem zostać poddana ocenie jako dowód w prowadzonym postępowaniu podatkowym w sytuacji kiedy strona kwestionuje przyjęte przez biegłego parametry mające wpływ na wynikającą z niej wartość nieruchomości w postępowaniu przed organem podatkowym I instancji i w odwołaniu od decyzji tego organu. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym przepis ustawy nie wymaga powołania więcej niż jednego biegłego. Zatem weryfikacja stanowiska biegłego nie musi być dokonana w drodze opinii kolejnego biegłego. Jednakże w prowadzonym postępowaniu organy podatkowe zobowiązane są do przestrzegania zasad postępowania podatkowego określonych przepisami ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej, którą statuuje przepis art.122 powołanej ustawy. Przepis ten zobowiązuje organ podatkowy do podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, aby odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania prawa. Przyjęcie opinii biegłego za bezwzględnie wiążącą, bez możliwości jej weryfikacji np. w drodze zwrócenia się do biegłego o uzupełnienie opinii poprzez ustosunkowanie się do zgłoszonych przez stronę zarzutów narusza zasadę prawdy obiektywnej w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na uwagę zasługuje również, sygnalizowany przez stronę w piśmie z dnia 28.II.2002 r., kierowanym do Urzędu Skarbowego Ł. – Ś. /k. 81 akt administracyjnych/, fakt wyceny spornej nieruchomości na kwotę 493.666,00 zł w decyzji z dnia [...] nr [...]. W postępowaniu administracyjnym nie odniesiono się do tej kwestii, co także stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a także zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, wynikającej z art.121. Nie budzi takiego zaufania fakt określenia przez organ dwóch różnych wartości rynkowych nieruchomości na przestrzeni niespełna roku czasu bez podania konkretnych podstaw wzrostu ceny. Wobec naruszenia zaskarżoną decyzją wskazanych wyżej przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c) powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stwierdzenia niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd dokonał na podstawie art.152 tej ustawy, a o kosztach postępowania orzekł na podstawie art.200.