I SA/Łd 180/12

Dnia 23 kwietnia 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej A. M. prawa pomocy w zakresie całkowitym. A. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w ustalającą skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 155 zł podatniczka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach A. M. wskazała, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięcznych dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżącej oraz jej męża zamyka się kwotą 8.000 zł brutto. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 170 m2 obciążonego kredytem hipotecznym, w którym zamieszkuje domu letniskowego o powierzchni 100 m2 położonego na działce o powierzchni 3.500 m2 w miejscowości S. o wartości 100.000 zł, oraz dwóch samochodów zakupionych również na kredyt o wartości 50.000 (kredyt 55.000 zł) oraz o wartości 60.000 zł (kredyt 80.000 zł) nie posiada innego majątku ani oszczędności. Wskazała, że w chwili obecnej 80 % jej dochodów pochłania spłata kredytów hipotecznego oraz samochodowych, oraz spłata zaległych rat za rok ubiegły oraz zaległości w opłatach za dom powstałych w związku z tym, że skarżąca pozostawała bez pracy . Ponadto wskazał, że jest osobą niepełnosprawną zaś jej mąż jest po operacji nowotworowej i z tego tytułu ponoszą duże wydatki na leki i leczenie. Zarządzeniem z dnia [...] roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości swoich oraz męża dochodów miesięcznych, udokumentowanie wysokości rat kredytowych oraz harmonogramu ich spłat wynegocjowanego z bankami, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącej i jej męża za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych oraz wydatków na leki i leczenie, na które wskazuje we wniosku. W odpowiedzi skarżąca nadesłała, zaświadczenie o zarobkach męża z którego wynika, że jego średnie wynagrodzenie miesięczne netto wynosi 5.999 zł, wyciągi z rachunków bankowych swojego oraz męża, na podstawie których można ustalić, że w miesiącu styczniu skarżąca z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz umów o dzieło uzyskała dochód ok. 6.000 zł netto, zaś w lutym jej dochód z tytułu wynagrodzenia za prace oraz umów o dzieło i zlecenia wyniósł ok. 6.170 zł. Łączna wysokość wykazanych przez skarżącą rat kredytowych obciążająca małżonków wynosi ok. 3.300 zł miesięcznie. Dokumentując miesięczne wydatki eksploatacyjne skarżąca nadesłała fakturę za wodę z dnia 22 czerwca 2011 roku na kwotę 1.038 zł oraz rachunki za prąd za miesiące kwiecień i maj br. w wysokości 791 zł oraz 687 zł oraz wyrównanie za zaległe rachunki na kwotę 1.755 zł. Z wyciągów z rachunków bankowych wynika, że małżonkowi opłacają jeszcze rachunek za telewizje N w wysokości 54 zł miesięcznie, usługi telekomunikacyjne w wysokości ok. 70 zł miesięcznie, ponoszą także koszty ochrony domu letniego w wysokości ok. 220 zł miesięcznie. Ponadto skarżąca nadesłała także fakturę za gaz na kwotę 1.183 zł wystawiona na męża skarżącej dotyczącą lokalu mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. A 2 m 41, lokalu tego jednak skarżąca nie wykazała w składnikach posiadanego majątku. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżąca wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego dochód miesięczny zamyka się kwotą ok. 12.000 zł netto. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 170 m2 obciążonego kredytem hipotecznym, w którym zamieszkuje, domu letniskowego o powierzchni 100 m2 położonego na działce o powierzchni 3.500 m2 w miejscowości S. L. o wartości 100.000 zł, oraz dwóch samochodów osobowych zakupionych również na kredyt. Łączna wysokość rat kredytowych spłacanych przez małżonków wynosi ok. 3.300 zł miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie zamierzające do pełnego wyjaśnia sytuacji finansowej gospodarstwa domowego skarżącej w celu udokumentowania kosztów utrzymania skarżąca przedstawiła wydatki za prąd w wysokości miesięcznie ok. 750 zł oraz fakturę dotyczącą zaległości w tych opłatach na kwotę 1.755 zł , fakturę za wodę z czerwca 2011 roku na kwotę 1.038 zł bez wskazania okresu za jaki została wystawiona oraz rachunek za gaz niestanowiący kosztu utrzymania gospodarstwa skarżącej. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie 155 zł oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że A. M. nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jej gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, środków czystości czy mediów, to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na zakup dwóch samochodów. Choć posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09, postanowienie WSA w Łodzi 15 stycznia 2010 roku sygn. akt II SA/Łd 912/09). Zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia także chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań prywatnoprawnych, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł, skarżąca będąca właścicielka majątku znacznej wartości nie należy do tego kręgu podmiotów. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącej znacznie przekraczają średnią krajową, skarżąca zamieszkuje w domu stanowiącym jej własność, ponadto jest właścicielka domu letniskowego i dwóch samochodów, powyższe obiektywnie przeczy jej twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków z których mogłyby zostać pokryte koszty procesu. Negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżąca i jej mąż osiągają dochody rzędu 12.000 zł miesięcznie, które w ocenie sądu pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wymaganego w sprawie wpisu od skargi i poniesienie kosztów opłacenia pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.