I SA/Łd 181/16

Dnia 20 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 24 marca 2016 roku w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 rok p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. S. P. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.T. z [...] r. w przedmiocie zmiany wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 rok. Wniósł nadto o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, w osobie M. S.-M.. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Oboje zamieszkują u córki. Jego majątek stanowi dom, użytkowany przez G. P. i udział we współwłasności nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 4 ha, także użytkowanej przez G. P.. Oświadczył, że nie osiąga żadnego dochodu, a jego żona pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości 730 zł netto. Pomoc uzyskuje od córek i sąsiadów. Sam nie posiada żadnego majątku. Zarządzeniem referendarza sądowego skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: wskazania kwoty miesięcznego dochodu netto osiąganego przez skarżącego bądź wyjaśnienia przyczyny braku osiągania dochodu, podania kwoty środków pieniężnych miesięcznie przeznaczanych przez skarżącego i jego żonę na utrzymanie, podstawowe opłaty oraz leczenie, nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz złożenia odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2014 rok, a także za 2015 rok (w przypadku jego złożenia) - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w osobie M. S.-M., nie nadsyłając dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Referendarz sądowy postanowieniem z 24 marca 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że niewykonanie przez skarżącego obowiązków nałożonych wskazanym zarządzeniem uniemożliwia faktyczną ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu 4 kwietnia 2016 r. W sprzeciwie nadanym 5 kwietnia 2016 r. skarżący ponowił swoje żądanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Przechodząc do meritum, na wstępie przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. W realiach niniejszej sprawy, skoro wnioskodawca wraz z żoną utrzymują się z zasiłku przedemerytalnego, wynoszącego 730 zł netto, należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji, celem zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. Ake.