I SA/Łd 183/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 6 grudnia 2022 r. nr K0.4115.14.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia oddala skargę. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, po rozpatrzeniu zażalenia J. W., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Bolimów z dnia 20 października 2022 r. o odmowie wszczęcia postepowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia. Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 7 października 2022 r. J. W. zwróciła się do organu I instancji o umorzenie kosztów upomnienia w wysokości 16 zł, oraz zwrot uiszczonych kosztów upomnienia w wysokości 16 zł. W ocenie wnioskodawcy upomnienie zostało wysłane przedwcześnie, zatem koszty upomnienia zostały niezasadnie naliczone. Postanowieniem z dnia 20 października 2022 r. Burmistrza Miasta i Gminy Bolimów, na podstawie art. 60, art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2022r poz. 1634 ze zm.) dalej: u.f.p., w związku z art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) dalej: k.p.a., odmówił J. W. wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia. Organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu 5 października 2022 r. zostało wystawione upomnienie na zaległość III raty podatku rolnego w kwocie 241,00 zł z terminem płatności do dnia 15 września 2022 r. Przedmiotowe upomnienie nr 112/2022 zostało odebrane przez stronę w dniu 6 października 2022 r. o godz. 12.35, płatność podatku oraz kosztów upomnienia nastąpiła w dniu 6 października 2022 r. o godz. 13.37. Na koncie podatkowym na dzień złożenia podania o umorzenie kosztów upomnienia tj. na dzień 7 października 2022 r. nie występuje zaległość z tytułu niezapłaconego podatku jak i kosztów upomnienia co w ocenie organu oznacza, brak należności wobec, której możliwe byłoby merytoryczne rozpatrzenie podania o umorzenie kosztów upomnienia, co z kolei uzasadniało orzeczenie na podstawie art. 61a k.p.a. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji J. W. wniosła o zwrot nienależnie naliczonych kosztów upomnienia i zwolnienie pracownika, który upomnienie wystawił. Opisując sytuację rodzinną i zdrowotną rodziny zarzuciła organom działalnie na szkodę osób niepełnosprawnych, wbrew zapisowi art. 69 Konstytucji RP. Dodała, iż od powiadamiania o terminowej spłacie zobowiązań są sołtysi, instytucja sołtysa jest również we wsi H.. Strona działa bez profesjonalnej pomocy prawnej a Gmina narzuca z urzędu duży formalizm i rygoryzm nie mieszczący się w granicach prawa podatkowego. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 6 grudnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach, podzielając ustalenia i wywiedzione na ich podstawie stanowisko organu I instancji, na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Bolimów z dnia 20 października 2022 r. Kolegium wyjaśniło, iż sama ustawa o finansach publicznych, nie stanowi wprost o umarzaniu kosztów upomnienia, jednak przyjąć należy, że umorzenie takie jest dopuszczalne w ramach udzielania ulg w zakresie “niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym" na podstawie art. 64 tej ustawy Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Jak stanowi art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r, poz. 735 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.) - dalej O.p. Dział III O.p. dotyczy zobowiązań podatkowych. Zdaniem Kolegium, powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. A skoro tak, to z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. jednoznacznie wynika, że jedną z przesłanek, które muszą koniecznie występować w dacie złożenia wniosku o umorzenie jest istnienie zaległości podatkowej. Jak zaś wynika z akt sprawy i co potwierdza zapis art. 59 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty, a taka zapłata kosztów upomnienia nastąpiła w dniu 6 października 2022 r. a zatem nie mogła przekształcić się w zaległość podatkową. W następstwie uzasadnione było rozstrzygniecie przez organ I instancji stosownie do art. 61a k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. W. wniosła o uchylenie i zmianę w całości zaskarżonego postanowienia i w ten sposób umorzenie kosztów upomnienia. Zarzuciła naruszenie przepisów art. 64 w związku z art 55, art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy finansach publiczny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach podtrzymując argumentację zaskarżonego rozstrzygnięcia wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Podkreślić trzeba, iż rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych wyżej okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (vide. wyrok NSA z dnia 11 marca 2021 r., sygn.. akt I OSK 4109/18 – dostępny, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Po wtóre, stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istotne jest również, iż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r. sygn. akt II FSK 1665/06). Oceniając stan faktyczny ustalony przez organy w niniejszej sprawie, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Skarżąca J. W. składając skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 6 grudnia 2022 r. zainicjowała sądową kontrolę zgodności z prawem aktu odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów upomnienia. Strona skarżąca przyznając, iż w dniu 6 października 2022 r. uiściła koszty upomnienia, wniosła o ich umorzenie zarzucając organowi niezgodne z prawem naliczenie kosztów w związku z wystawieniem w dniu 5 października 2022 r. upomnienia na zaległość III raty podatku rolnego w kwocie 241,00 zł z terminem płatności do dnia 15 września 2022 r. W ocenie organu niekwestionowana przez stronę okoliczność wpłaty na poczet kosztów upomnienia powoduje, iż nie ma podstawy prawnej aby prowadzić postępowanie inicjowane wnioskiem strony o umorzenie kosztów upomnienia. Co za tym uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a O.p. Zdaniem Sądu w tak zarysowanym sporze na akceptację zasługuje ocena organu wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dla dalszej kontroli sądowej niezbędne jest wyjaśnienie, iż zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) dalej: u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie zaś z art. 15 § 2 u.p.e.a. koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3, są pobierane na rzecz wierzyciela. Podkreślić trzeba, iż obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Z akt niniejszej sprawy jasno wynika, iż upomnienie z dnia 5 października 2022 r. zostało wystawione na zaległość III raty podatku rolnego w kwocie 241,00 zł z terminem płatności do dnia 15 września 2022 r. Upomnienie strona odebrała w dniu 6 października 2022 r. i w tym samym dniu uiściła sporne koszty upomnienia. Następnie pismem z dnia 7 października 2022 r. wystąpiła o ich umorzenie. I jak trafnie wskazał organ ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, nie stanowi wprost o umarzaniu kosztów upomnienia, to jednak przyjąć należy, że umorzenie takie jest dopuszczalne w ramach udzielania ulg w zakresie “niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym" na podstawie art. 64 tej ustawy (vide. wyrok WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 257/14; postanowienie NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FW 2/15). Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60 (środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym), właściwy organ może na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Z powyższego wywieść należy, iż owszem istnieją przepisy w oparciu, o które organ mógłby rozważać wniosek o umorzenie tego rodzaju należności jak koszty upomnienia. Sąd nie ma jednak wątpliwości, iż w niniejszej sprawie organ administracji publicznej nie był zobligowany do takich rozważań. Okolicznością decydującą jest bowiem ustalenie, co strona sama przyznaje, iż w dniu 7 października 2022 r. uiściła kwotę 16 zł tytułem kosztów wystawionego upomnienia. A skoro należność została uregulowana to niedopuszczalne jest rozważanie jej umorzenia. Przedmiotem wniosku o umorzenie winna być należność wymagana, nieuiszczona w dacie wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia. Z tego rodzaju należnością niewątpliwie nie mamy do czynienia w sprawie, należność w postaci kosztów upomnienia wygasła na skutek ich uiszczenia. Na uwzględnienie zasługuje przy tym wyjaśnienie organu, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm.) dalej: O.p. Dział III O.p. dotyczy zobowiązań podatkowych. Powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W wypadku ww. należności zastosowanie znajdą przepisy O.p., a w szczególności art. 67a § 1 pkt 3 O.p., z którego jednoznacznie wynika, że jedną z przesłanek, które muszą koniecznie występować w dacie złożenia wniosku o umorzenie jest istnienie zaległości podatkowej. Natomiast dobrowolna zapłata zaległego podatku wraz z kosztami upomnienia prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.). Z tych wszystkich względów, a przede wszystkim wobec niekwestionowanego przez stronę ustalenia, iż koszty upomnienia zostały uiszczone w dniu 6 października 2022 r. organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony. Jak już zostało wykazane, rozpatrzenie wniosku o umorzenie kosztów upomnienia nie jest dopuszczalne po ich dobrowolnym uiszczeniu przez podatnika. Stosownie do przepisu art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Sąd nie ma wątpliwości, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania, w rozumieniu ww. normy prawnej. Reasumując, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi, które strona koncentruje wokół zarzutów naruszenia przepisów art. 64 w zw. z art. 55, art. 60 pkt 7, art. 67 u.f.p. Odnotować przy tym trzeba, iż niezasadny jest zarzut naruszenia art. 55 u.f.p., ponieważ nie miał w sprawie zastosowania. Na marginesie, mając na uwadze argumentację skarżącej, po wtóre podkreślić trzeba, iż przedmiotem rozpoznania była wyłącznie kwestia dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o umorzenie kosztów upomnienia. Oznacza to, iż poza kontrolą sądowoadministracyjną pozostają kwestie związane z wystawieniem samego upomnienia, tytułu prawnego jego wystawienia, czy wywiązywania się przez sołtysa wsi z obowiązku sygnalizacji mieszkańcom o zbliżającym się terminie płatności kolejnej raty podatku rolnego. Z uwagi na powyższe, poza zakresem niniejszej sprawy, pozostaje również, choć niewątpliwie ciężka, sytuacja rodzinna i zdrowotna przedstawiona przez skarżącą. Opisane okoliczności byłyby przedmiotem rozważań organów w przypadku merytorycznej analizy wniosku strony, ale do takiej z przedstawionych względów dojść nie mogło. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. mko