I SA/Łd 184/12
WyrokWSA w Łodzi2012-05-15
Skład orzekający: Bartosz Wojciechowski, Paweł Kowalski, Wiktor Jarzębowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo odmówił umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, uznając, że nie zaistniały przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i zasadnie stwierdziły brak przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej. Pomimo trudnej sytuacji materialnej podatnika, organy wykazały, że może on liczyć na pomoc rodziny, a sprzedaż nieruchomości i transakcje samochodowe świadczą o posiadaniu środków finansowych na pokrycie zobowiązań.Stan faktyczny
Skarżący Z. K. wniósł o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości, powołując się na trudną sytuację materialną spowodowaną utratą pracy, chorobą i koniecznością przeznaczenia środków na leczenie. Organy podatkowe dwukrotnie odmówiły umorzenia, uznając brak przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Skarżący odwoływał się od decyzji, podnosząc argumenty o wykluczeniu społecznym i naruszeniu jego praw. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odmowy Z. K. umorzenia zaległości w kwocie 4.545,50 zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 z tytułu sprzedaży nieruchomości i umorzenia odsetek w wysokości 1.887,00zł (wyliczonych na dzień złożenia wniosku tj. 26.02.2008r.) od zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r.
W toku postępowania podatkowego ustalono, że w dniu 10.10.2003 r. Z. K. w wyniku sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego znajdującego się przy ul. A 61 w Ł. za kwotę 92.000,00 zł zobowiązany został do zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 10% uzyskanego z transakcji przychodu. Na skutek złożonego oświadczenia o zamiarze wydatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe (art. 21 ust. l pkt 32 lit. a ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych — w brzmieniu obowiązującym w 2003r.), a więc na cele, których realizacja skutkuje zwolnieniem tego przychodu od podatku, zawieszony został obowiązek zapłaty podatku do czasu, gdy na skutek określonego wydatkowania tego przychodu obowiązek ten wygaśnie, albo gdy bezskutecznie upłynie termin spełnienia warunku przedmiotowego zwolnienia.
Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, iż przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości strona nie wydała na cele mieszkaniowe określone w ustawie i tym samym nie spełniła warunku uprawniającego do zwolnienia przychodu od podatku. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w dniu [...] r. Nr [...] określił Z. K. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości 4.600,00zł z tytułu uzyskanego przychodu ze sprzedaży lokalu mieszkalnego.
W dniu [...]r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wpłynęło podanie A. i Z. K. o umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych ze sprzedaży nieruchomości wraz odwołaniem od decyzji wymiarowych. Uzasadniając wniosek złożony dnia 10.07.2007 r. strona zeznała, że sprzedaż mieszkania spowodowana została utratą pracy przez ww., natomiast wszystkie środki finansowe uzyskane z jego sprzedaży przeznaczono na leczenie ojca i teścia. Podatnik wskazał, iż na dzień złożenia wniosku wraz z małżonką utrzymuje się jedynie z renty żony w wysokości 400,00 zł. i nie ma możliwości dalszego dokonywania potrąceń z tego świadczenia. Nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Informuje o przewlekłej chorobie żony (bez wskazania rodzaju choroby) oraz skupia się na własnej chorobie "na skutek traumy" doznanej po utracie pracy. Ww. oświadczył, że nigdy wcześniej nie korzystał z pomocy państwa, jak również nie zamierza korzystać z żadnej formy pomocy społecznej. Dostarczył dokumenty w postaci wezwania Urzędu Miasta Ł.; fragmentu tekstu z książki pt.: "Polska Bojowa", korespondencję do Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, zaświadczenia Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, zaświadczenia z Państwowego Muzeum Oświęcim Brzezinka , PIT-40 za 2006r. sporządzony dla A. K., a także dokumenty dotyczące nabywanych przez Z. K. jego syna samochodów.
Z uwagi na konieczność rozpatrzenia odwołania od decyzji wymiarowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. P. z dnia [...]. Nr [...]. zawiesił postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...]r.. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję wymiarową organu I instancji. W dniu 13.09.2007 roku Strona złożyła kolejny wniosek o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok z tytułu jw. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]. organ I instancji połączył oba postępowania wszczęte wnioskami z dnia 10.07. i 13.09. 2007r. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. odmówił Panu Z. K. umorzenia zaległości z tytułu sprzedaży mieszkania. Od ww. decyzji Strona kolejny raz złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., wnosząc ponownie o umorzenie przedmiotowej zaległości. Decyzją wydaną dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. Następnie w dniu [...] r. małżeństwo A. i Z. K. złożyli ponownie pismo o umorzenie zadłużenia wraz z uzupełnieniem wniosku z dnia [...] r. Ww. poinformowali o wykluczeniu ze społeczeństwa Pana Z. K. niezgodnie z prawem oraz przebytym zawale serca i leczeniu w Szpitalu A w Ł.. Ponadto wskazali na utratę przez ww. pracy po 23 przepracowanych latach. W piśmie z dnia 22.04.2008r. ponownie wnieśli o uruchomienie procedury umorzenia podatku od sprzedaży nieruchomości załączając orzeczenie lekarza orzecznika ZUS Nr [...]. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] organ podatkowy I instancji zawiesił postępowanie w sprawie złożonego wniosku z dnia 26.02.2008r., do czasu rozpatrzenia wniesionej przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na ww. decyzję z dnia 25.02.2008 r. Nr [...].
W dniu 21.10.2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrzył skargę strony i w wyroku Sygn. akt I SAŁd 875/10 z dnia 2010.10.21 i oddalił skargę podatnika w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Przed załatwieniem sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. działając na podstawie art. 216 i art. 217, w związku z art. 205 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok z tytułu sprzedaży nieruchomości ze względu na otrzymanie odpisu prawomocnego wyroku z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Natomiast w dniu 21.03.2011 r. pismem Nr [...] . wezwał podatnika do sprecyzowania złożonego w dniu 26.02.2008r. wniosku w sprawie umorzenia zaległości podatkowych odnośnie rodzaju podatku, okresu, kwoty zaległości itp. Wezwał również do złożenia oświadczenia o sytuacji finansowej i osobistej podatnika oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających zdarzenia opisane w pismach z dnia 26.02.2008 r. i 05.03.2008 r.
Z uwagi na powyższe podatnik dostarczył do organu podatkowego m.in. kserokopię zaświadczenia o stanie zdrowia podatnika z dnia [...] r. wystawionego przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "A", kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 23.02.2008 r. wystawionej przez Szpital A w Ł.. Do akt sprawy Urząd Skarbowy włączył również dokumenty będące w posiadaniu organu podatkowego w postaci wyjaśnienia stanów zaległości z dnia 12.04.2011 r., zestawienia dochodów podatnika za lata 2008-2010, karty kontowej, wniosku Działu Rachunkowości Podatkowej Urzędu Skarbowego w Z. skierowanego do Naczelnika tego Urzędu o wygaśniecie zobowiązań podatkowych z tytułu przedawnienia, listy zaległości (data raportu 11.04.2011r.) wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 26.02.2008 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił umorzenia zaległości w kwocie 4.545,50 zł. w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. z tytułu sprzedaży nieruchomości i umorzył odsetki w wysokości 1.887,00zł - wyliczone na dzień złożenia wniosku 26.02.2008 r.
Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. podatnik wniósł odwołanie w terminie i trybie zgodnym z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. W treści uzasadnienia Podatnik nie zawarł zarzutów przeciw decyzji, wniósł natomiast o anulowanie zadłużenia poprzez umorzenie podatku w całości. Potwierdzając swoją trudną sytuację materialną wskazał, że na przeżycie w miesiącu pozostaje po 180,00 złotych na osobę. Celowe i świadome wykluczenie z pracy spowodowało ciężką chorobę i brak powrotu do pracy, a także katastrofę budżetu domowego, co wymusiło sprzedaż mieszkania. Ponadto stwierdził, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. została wydana niezgodnie z prawem, Konstytucją RP, Ordynacją podatkową, Konstytucją Unii Europejskiej oraz Konwencją Praw Człowieka. Wskazał, że odwołanie otrzymują do wiadomości: Przewodniczący Rady Europy i Premier RP D. T.
Odwołanie wraz z aktami sprawy oraz stanowiskiem organu podatkowego I instancji zostało przekazane do Izby Skarbowej w Ł. w dniu [...]r.
Z uwagi na konieczność dopełnienia warunku wynikającego z art. 200 Ordynacji podatkowej postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. [...] wezwano stronę do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Z uwagi na przedłużający się w czasie zwrot potwierdzenia odbioru ww. postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] [...] przesunął termin rozpatrzenia odwołania do dnia [...] r.
W dniu [...]r. strona przybyła do Izby Skarbowej w Ł. w celu zapoznania się z aktami sprawy. W skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej piśmie Z. K. podziękował za ogromny wkład pracy urzędników Urzędu Skarbowego za takt, uczciwość rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Cyt ... "Cały materiał nie odzwierciedla wykluczenia społecznego. Wykluczenie nastąpiło niezgodnie z prawem -wyrok prawomocny NSA /.../ wykluczenie było celowe /.../ nastąpiło na drodze przestępstwa i o tym 11.11.2011 r. zostanie powiadomiony prokurator Generalny. A więc wykluczenie spowodowało ten stan rzeczy, który jest w aktach opisany. Nie zamyka to drogi odwołań do instytucji europejskich, bo tak być nie może".
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest w przedmiotowej decyzji dostatecznych przesłanek do zastosowania ulgi, wynikającej z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. W zaskarżonym rozstrzygnięciu uwypuklono, iż umorzenie jest wyjątkową ulgą podatkową, która może mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, których w przedmiotowej sprawie jednak organ nie stwierdził.
W dniu [...] roku Z. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku. Uzasadniając skargę podatnik powołał się na przepisy (art. 3 § 2 pkt 1, art. 13 § 1 i 2, art. 52 § 1 i 2, art. 53 § 1, art. 54 § 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz: Konstytucji RP, Europejskiej Karty Praw Człowieka, Karty Praw Człowieka ONZ, Konstytucji Unii Europejskiej, Traktatu Lizbońskiego, Ustaleń OBWE w Europie, Komisji Helsińskiej Praw Człowieka, Komisji Praw Człowieka w Strasburgu oraz K.p.a. i wniósł o uznanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dnia [...] r. Nr [...] jako niezgodnej z prawem.
Skarżący stwierdził, że posiada status pokrzywdzonego. Został wykluczony ze społeczeństwa niezgodnie z prawem, za co winę ponosi prezydent Miasta Ł. (wyrok prawomocny NSA). Natomiast trauma po utracie pracy spowodowała ciężki zawał serca, brak środków do życia i wymusiła sprzedaż mieszkania. Decyzja ta była bardzo bolesna dla Jego małżonki, gdyż się rozchorowała. Obecnie Podatnik ma problemy zdrowotne oraz brak środków na leczenie i do życia. Jak podaje, nie korzysta z pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarga strony nie zasługuje na uwzględnienie, a rozstrzygnięcie w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] jest w pełni zasadne. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i linią orzeczniczą sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O. p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową. Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Oznacza to, że organ podatkowy w każdym wypadku winien zbadać sprawę pod kątem spełnienia obu przesłanek.
Pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, a jego treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (sygn. akt SA/Sz 850/98, Lex nr 36843) stwierdził, iż "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb materialnych". Interes publiczny rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji.
W celu należytej interpretacji pojęcia "ważnego interesu publicznego" należy mieć na uwadze art. 31 ust. 3 Konstytucji, który to - także zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - wymienia wartości, które ów "interes publiczny" uosabiają (wyrok TK z dnia 21 czerwca 2005 roku, sygn. P 25/02, OTK-A 2005/6/65, "Łączna analiza wartości wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji może prowadzić do wniosku, że wyrażają one wszystkie koncepcje interesu publicznego jako ogólnego wyznacznika granic wolności i praw jednostki. Choć Konstytucja posługuje się pojęciem "interesu publicznego" (art. 22), to przy redagowaniu art. 31 ust. 3 Konstytucji, za właściwe uznano "rozpisanie" ogólnej kategorii interesu publicznego na sześć kategorii (interesów) o bardziej szczegółowym charakterze"). Ogólnie rzecz ujmując można przyjąć, że mówiąc o działaniu w imię jakiegoś dobra ponadindywidualnego (tj. w interesie publicznym, społecznym) zakłada się ujęcie go w postaci co najmniej jednej z sześciu wartości: 1) bezpieczeństwa prawnego, 2) porządku publicznego 3) ochrony środowiska 4) ochrony zdrowia publicznego 5) ochrony moralności publicznej 6) wolności i praw innych osób.
Katalog ten nie może być jednak uznany za wyczerpujący, ponieważ za wchodzące w skład "interesu publicznego" przyjmuje się i wiele innych wartości np. jawność życia publicznego, obronność państwa, pokojowy i bezpieczny przebieg zgromadzeń, przeciwstawienie się oszustwom i nadużyciom podatkowym, ochrona autorytetu państwa (wyrok TK z dnia 14 czerwca 2004 roku, sygn. SK 21/03, OTK-A 2004/6/56; wyrok z dnia 07 czerwca 2005 roku, sygn. K 23/04, OTK-A 2005/6/62, por. wyrok z dnia 29 kwietnia 2003 roku, sygn. SK 24/02, OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 33; wyrok TK z dnia 05 marca 2003 roku, sygn. K 7/01, OTK-A 2003/3/19; wyrok TK z dnia 25 listopada 2003 roku, sygn. K 37/02, OTK-A 2003/9/96; wyrok TK z dnia 10 listopada 2004 roku, sygn. Kp 1/04, OTK-A 2004/10/105; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2002 roku, sygn. K 45/01, OTK-A 2002/4/46; wyrok TK z dnia 19 października 2004 roku, sygn. K 1/04, OTK-A 2004/9/93). Z tego wynika, że w odniesieniu do "interesu publicznego" istotną rolę odgrywają głównie te wartości, które w społecznej hierarchii można umiejscowić na najwyższym poziomie. A zatem to głównie wartości podstawowe są istotą "interesu publicznego", pojęcie to ma bowiem wymiar nie tylko ekonomiczny, polityczny czy też prawny, ale – co istotne – polega ocenom o charakterze etycznym stanowiącym dopełnienie ocen prawnych (por. np. Dyrektywę 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady z dnia 12 grudnia 2006 roku dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (Dz.U.UE. z dnia 27 grudnia 2006 roku). We wstępie Dyrektywy odniesiono się do pojęcia "nadrzędnego interesu publicznego" i podsumowano orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, przy czym zaznaczono, że samo pojęcie może podlegać dalszemu rozwojowi. Przyjęto, że "nadrzędny interes publiczny" - zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - obejmuje co najmniej następujące elementy: porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne, utrzymanie porządku społecznego cele polityki społecznej, ochronę usługobiorców, ochronę konsumentów, ochronę pracowników, w tym zabezpieczenie społeczne pracowników, dobrostan zwierząt, utrzymanie stanu równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, zapobieganie nadużyciom finansowym, zapobieganie nieuczciwej konkurencji, ochronę środowiska naturalnego i miejskiego, w tym zagospodarowanie przestrzenne miast i wsi, ochronę wierzycieli, zabezpieczenie rzetelnego wymiaru sprawiedliwości, bezpieczeństwo drogowe, ochronę praw własności intelektualnej, cele polityki kulturalnej, w tym zabezpieczenie swobody wyrażania różnych poglądów, w szczególności społecznych, kulturowych, religijnych i filozoficznych wartości społeczeństwa, potrzebę zapewnienia edukacji na wysokim poziomie, utrzymania zróżnicowania pracy oraz propagowanie języka narodowego, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego oraz politykę weterynaryjną.
Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca pozostawił organowi podatkowemu swobodę w stosowaniu analizowanej instytucji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona wyłącznie kwestię przestrzegania przez organy podatkowe procedury unormowanej w Ordynacji podatkowej, a w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów. Mówiąc inaczej, sąd administracyjny jest uprawniony tylko do kontrolowania trybu postępowania, który doprowadził organ podatkowy do wydania określonej treści decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności.
Z tych przyczyn przyjmuje się, że w decyzjach uznaniowych szczególną wagę przywiązywać należy do uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, ponieważ samo brzmienie przepisu nie prezentuje dostatecznego wyjaśnienia racji podjętej decyzji. Motywy te muszą zostać w znacznym stopniu uzupełnione o elementy natury ocennej. Wyrażenie ocen poprzedzać zaś musi precyzyjnie i wszechstronne ustalenie stanu faktycznego na podstawie pełnego materiału dowodowego dostępnego w sprawie (art. 210 § 4 O. p. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). Instytucja uznania administracyjnego zajmuje wyodrębnione miejsce w katalogu rozstrzygnięć poddanych kognicji sądu administracyjnego. Wobec zastrzeżonej dla organu możliwości wyboru negatywnego albo pozytywnego dla wnioskodawcy orzeczenia, badanie legalności decyzji o charakterze uznaniowym sprowadza się w zasadniczej mierze do oceny pod kątem prawidłowości postępowania podatkowego.
W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe uczyniły zadość postulatom stawianym decyzjom uznaniowym. Zebrano rzetelnie materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej skarżącego, w szczególności odniesiono się do miesięcznych dochodów i zobowiązań, ustalono posiadany przez niego majątek ruchomy i nieruchomy. Organy w sposób szczegółowy przeanalizowały sytuację rodzinną i majątkową skarżącego w kontekście przesłanek wyrażonych w art. 67a § 1 pkt 3 O. p., dochodząc do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały ani przesłanka ważnego interesu podatnika, ani ważnego interesu publicznego. Sformułowane przez organ uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia pozwala przyjąć, że wszystkie elementy stanu faktycznego zostały rozważone w sposób wszechstronny i ocenione zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, zaprezentowano logicznie wyprowadzone wnioski.
W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego". Wyjaśnić przy tym należy, że z samego przekonania podatnika nie wynika zasadność złożonego przez niego wniosku. Dla jego uwzględnienia wymagane jest zaistnienie tego rodzaju sytuacji faktycznej, która w sposób obiektywny uzasadnia przyznanie żądanej ulgi w oparciu o wskazane w przepisie przesłanki (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2001 r., III SA 1590/00). W przedmiotowej sprawie organ, analizując sytuację rodzinną i majątkową skarżącego, doszedł do przekonania, iż co prawda znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, ale jednocześnie może liczyć na pomoc rodziny. Nie bez znaczenia dla oceny przesłanki "ważnego interesu podatnika" pozostawać też powinna okoliczność wyzbycia się przez skarżącego posiadanego majątku nieruchomego w 2008 r., a więc już po powstaniu zaległości objętych wnioskiem o umorzenie. Także liczne transakcje kupna – sprzedaży samochodów dokonywane przez skarżącego i jego syna mogą świadczyć o tym, że posiada on środki finansowe na pokrycie swoich zobowiązań podatkowych.
Biorąc powyższe po uwagę, Sąd nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przepisu art. 121 (zasady zaufania do organów podatkowych), art. 124 (zasady informowania strony o przesłankach załatwienia sprawy) i art. 191 (oceny materiału dowodowego) oraz art. 67a § 1 pkt 3 O.p.
Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło