I SA/Łd 185/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu II raty podatku rolnego za 2011 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu II raty podatku rolnego za 2011 r. w kwocie 127 zł. Decyzja ta była wynikiem następujących ustaleń. Podatnik posiada dom mieszkalny w S. M. oraz jest, wraz z córką, współwłaścicielem w ½ domu mieszkalnego we W., na zakup którego zaciągnął kredyt, który spłaca. Od 1986 r. podatnik jest rozwiedziony, dlatego organ nie dał wiary twierdzeniom strony, że poza kuzynem K. C., który jest osobą bezdomną, ponosi także koszty utrzymania żony. Organ ustalił również, że podatnik posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 8,23 ha, z którego szacunkowy dochód za 2010 r. wyniósł 11.115,05 zł. W ocenie Wójta Gminy W. wniosek podatnika o umorzenie zaległości podatkowej nie zasługiwał na uwzględnienie w świetle art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej w skrócie "OP"). Według organu sytuacja finansowa niektórych rodzin mających na utrzymaniu dzieci jest znacznie cięższa od sytuacji materialnej wnioskodawcy, w związku z czym organ wydał wskazaną na wstępie decyzję odmowna. W odwołaniu podatnik podkreślał, podobnie jak we wniosku o zastosowanie ulgi, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna, a jej powodem była powódź w 2010 r., w wyniku której gospodarstwo wnioskodawcy poniosło straty. Podatnik nie ubiegał się wówczas o kredyt preferencyjny, ponieważ nie pozwalała mu na to sytuacja finansowa. Podkreślił, że wspólnie z córką spłaca kredyt w wysokości 130.000 zł uzyskany za zakup domu, a także pożyczki w banku i u osób prywatnych. Wskazał też na trudności ze zbytem płodów rolnych i wydatki na zakup materiałów do naprawy drogi dojazdowej do gospodarstwa. Podniósł, że jego pole jest częściowo zalewane w okresie obfitych opadów deszczu wskutek nieoczyszczania przez gminę urządzeń melioracyjnych w pobliżu rzeki. SKO utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji podkreśliło, że decyzja w sprawie ulgi w spłacie zaległości podatkowej jest oparta na uznaniu administracyjnym co oznacza, że organ nie ma obowiązku uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zdaniem organu odwoławczego podatnik nie wykazał, by w jego przypadku wystąpiły przesłanki umożliwiające zastosowanie art. 67a § 1 pkt 3 OP, w szczególności wystarczającym argumentem za umorzeniem zaległości nie mogła być okoliczność poniesienia straty w płodach rolnych spowodowana powodzią w 2010 r. Jak wskazało SKO podatnik zgłosił fakt zalania, ale nie złożył oświadczenia o produkcji za okres trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody lub też oświadczenia o średnich plonach, średnich cenach i kosztach nieponiesionych w gospodarstwie, które były warunkiem spisania przez Gminną Komisję protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym. Organ II instancji zaznaczył również, że rolnik prowadzący działalność rolniczą powinien uwzględniać nie tylko osiągane zyski, ale także liczyć się z możliwością wystąpienia strat. Ponadto wnioskodawca zaciągając kredyt na zakup nieruchomości powinien uwzględniać także wydatki związane z daninami publicznymi. Nie może bowiem oczekiwać, że spłacając zadłużenie wobec banku, z pominięciem spłaty zaległości podatkowej, uzyska ulgę w postaci umorzenia tej zaległości. W skardze podatnik zarzucił, iż organy podatkowe wydając decyzje nie wzięły pod uwagę sytuacji finansowej wnioskodawcy spowodowanej powodzią w 2010 r. oraz wynikającej z konieczności spłaty kredytu bankowego. W ocenie skarżącego organy nie uwzględniły faktu, iż z gospodarstwa poza podatnikiem utrzymują się również: jego córka, żona oraz kuzyn K. C. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o umorzenie także I, III i IV raty podatku rolnego za 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 10 czerwca 2012 r. skarżący argumentował jak w skardze uważając, że spełnia warunki do uzyskania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż rozpoznając wniosek skarżącego o udzielenie ulgi w zapłacie podatku od nieruchomości doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art.121 § 1, art.122, art.187 § 1, art.191 oraz art.210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa ( tekst jednolity Dz.U za 2005 roku, nr.8, poz.60 z późniejszymi zmianami, zwanej dalej O.p ). Zgodnie z art.67 § 1 pkt.3 a O.p organ podatkowy, z zastrzeżeniem art.67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Postępowanie w przedmiocie udzielenia umorzenia zaległości podatkowej składa się z dwóch faz. Pierwszą fazą tego postępowania jest ustalenie czy spełniona jest którakolwiek z przesłanek opisanych w art.67 a § 1 O.p – to znaczy, czy za udzieleniem ulgi przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. Stwierdzenie, że żadna z tych przesłanek nie występuje oznacza konieczność wydania decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanej ulgi, z drugiej strony ustalenie, że za umorzeniem przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie oznacza automatycznie uwzględnienia wniosku. W tym zakresie zastosowanie ma instytucja uznania administracyjnego. Oznacza to tyle, że organ administracji, mimo spełnienia przesłanek ( przesłanki ) do udzielenie ulgi może odmówić uwzględnienia wniosku. "Uznanie administracyjne" nie jest jednoznaczne z całkowitą i nieograniczoną swobodą w rozstrzyganiu spraw. Każdorazowo bowiem odmowa uwzględnienia wniosku o udzielenie ulgi – przy spełnieniu przesłanek do jej udzielenia wymaga "wyważenia" pomiędzy owymi przesłankami, a powszechnie akceptowalnymi zasadami społecznymi: sprawiedliwością, równością, czy obowiązkiem ponoszenia kosztów funkcjonowania wspólnoty przez jej członków. "Wyważenie", to w gruncie rzeczy przyjęcie, wykazanie, które z wyżej wskazanych zasad mogą mieć pierwszeństwo przed ważnym interesem podatnika albo w ramach interesu publicznego, które z nich warstwie aksjologicznej są "ważniejsze". Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, że wniosek skarżącego o udzielenie ulgi w zapłacie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2011 rok był przez niego uzasadniony trudną sytuacją materialną wynikającą z powodzi, która dotknęła jego gospodarstwo rolne położone w S. Treść wniosku warunkuje zakres postępowania – jeśli więc podatnik powołuje się na trudną sytuację materialną, organ administracji winien ustalić wysokość dochodu oraz wydatków podatnika, a także posiadany majątek po to by stwierdzić, czy sytuacja materialna przemawia istotnie przemawia za przyznaniem ulgi. Są to czynności dowodowe, które składają się na pierwszą fazę postępowania opartego na art.67 a O.p. W ocenie Sądu w tym zakresie organy obu instancji dopuściły się naruszenia powołanych wyżej przepisów Ordynacji Podatkowej, w szczególności nie ustaliły jakimi rocznymi dochodami dysponował podatnik w 2010 roku oraz jakie wydatki ponosił w tym roku. Organ pierwszej instancji zacytował treść wniosku skarżącego oraz dane wynikające z przeprowadzonego z nim wywiadu środowiskowego natomiast nie rozważył, czy powołane przez niego okoliczności w zakresie dochodów i wydatków są prawdziwe, czy też nie. Ściśle rzecz biorąc zakwestionował jedynie twierdzenia podatnika dotyczące utrzymywania żony, natomiast nie poddał analizie tego, czy roczny dochód S. K. za 2010 rok wynosił 2.500 złotych (jak wynika z wywiadu środowiskowego), czy też 11.115 złotych (szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego ustalony na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym), czy zadeklarowane przez niego miesięczne wydatki wynoszą rzeczywiście: 350 złotych za energie elektryczną, 100 złotych za gaz oraz 100 złotych za dostarczanie wody. Organ pierwszej instancji nie ustalił w ogóle jakie - poza kosztami dostarczenia mediów - są koszty utrzymania skarżącego i osoby pozostającej na jego utrzymaniu (K. C.) oraz na jakich warunkach udzielony został kredyt na zakup nieruchomości położonej w miejscowości W. (.z wywiadu środowiskowego wynika, że kwartalne raty wynoszą 5.000 złotych wraz z odsetkami). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzupełnienie w tym zakresie postępowania dowodowego oraz rozważenie w ramach uzasadnienia decyzji twierdzeń skarżącego pozwoli na ustalenie, czy wniosek skarżącego jest uzasadniony jego ważnym interesem prywatnym, czy też nie. Należy także podnieść, że powódź jest niewątpliwie zdarzeniem o charakterze losowym, którego skutki można jedynie częściowo odwrócić oraz to, że sytuacja finansowa podatnika będąca następstwem powodzi mogła uniemożliwić mu zaciągnięcie preferencyjnego kredytu na podtrzymanie produkcji rolnej. Organ pierwszej instancji nie wskazał jakie były warunki spłaty tego kredytu. W ocenie Sądu w tym zakresie postępowanie dowodowe winno być także uzupełnione. Ma to o tyle istotne znaczenie, że nieskorzystanie z owej pomocy publicznej stanowiło zasadniczy argument przemawiający za odmową przyznania ulgi. Mając na uwadze te rozważania, należało uchylić zaskarżona decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U 153 poz.1270 z późniejszymi zmianami ) J.Z.