I SA/Łd 1865/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Z. Kmieciak, Sędziowie NSA del. A. Cudak, B. Klimowicz (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2004 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że orzeczenie w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku jest bezprzedmiotowe; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 26 (dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego. Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. - P. określił P. S. opłatę skarbową od umowy kupna-sprzedaży nieruchomości przy ul. B. [...] w Ł. w kwocie 5.124,20 zł oraz odsetki za zwłokę przyjmując podstawę wymiaru opłaty w wysokości 102.484 zł (do uiszczenia 1.124,20 zł). Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania podatnika decyzją z dnia [...] uchyliła rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej kwoty 474,20 zł a w pozostałej części 650 zł (do zapłaty) utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że aktem notarialnym z dnia [...] P. S. nabył nieruchomość położoną w Ł. przy ul. B. [...] o powierzchni 1778m2 na której znajdował się budynek warsztatowo-gospodarczy, murowany o pow. 101m2 za cenę w kwocie 80.000 zł. Powyższa czynność podlegała opłacie skarbowej, a podstawę jej obliczenia stanowi wartość rynkowa ceny lub prawa majątkowego, którą określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia dokonania tej czynności bez odliczeń przyjętych przez nabywcę długów i ciężarów (art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 10 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej z dnia 31 stycznia 1989 r. - Dz. U. Nr 4, poz. 23 ze zm.). Urząd Skarbowy Ł. - P. uznał, że wartość nieruchomości określona w akcie notarialnym odbiegała od wartości rynkowej i wstępnie określił ją na kwotę 112.582 zł. Po uwzględnieniu uwag sprzedającej skorygowano wartość nieruchomości do kwoty 102.484 zł, którą przyjęto w decyzji z dnia [...] Po wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji Urząd Skarbowy Ł.- P. skierował sprawę na komisję biegłych, którzy ustalili wartość rynkową spornej nieruchomości na kwotę 94.000 zł, która została następnie skorygowana (z uwzględnieniem uwag pełnomocnika strony) do kwoty 93.000 zł. Na podstawie art. 277 Ordynacji podatkowej organ I instancji przekazał akta Izbie Skarbowej z wnioskiem o uchylenie w części jego decyzji. Zdaniem Izby Skarbowej operat szacunkowy opracowany przez biegłych zawiera wszystkie niezbędne dane i stanowił podstawę do określenia wartości rynkowej nieruchomości i wysokości opłaty skarbowej. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję P. S. wniósł o jej uchylenie podnosząc zarzuty naruszenia podstawowych zasad postępowania podatkowego, a w szczególności art. 127 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa zaakceptowała naruszenia prawa przez organ I instancji, który dopuścił się obrazy przepisów prawa procesowego - art. 121 § 1, 200 § 1, 207 § 2, 212 i 227 § 1 Ordynacji podatkowej a organy obu instancji przy wydawaniu decyzji dopuściły się naruszenia przepisów art. 123 § 1, 187 § 1 oraz art. 210 § 1 i 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżący wskazuje, że w dniu [...] doręczono mu równocześnie korektę projektu wymiaru z dnia [...] , decyzję wymiarową z dnia [...] jak i postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...]. Decyzja organu I instancji nie zawierała uzasadnienia faktycznego. Po złożeniu odwołania Urząd Skarbowy nie przekazał go w terminie miesięcznym organowi II instancji ale nadal prowadził postępowanie wbrew przepisom prawa powołując biegłych do wyceny spornej nieruchomości już po wydaniu decyzji wymiarowej. Operat szacunkowy opracowany przez biegłych zawiera zbyt wiele elementów wartościujących odnoszących się do subiektywnych odczuć rzeczoznawców, nastawiony jest na efekt fiskalny i opiera się na błędnych ustaleniach faktycznych. Organ odwoławczy sankcjonował pozbawione podstawy prawnej działania Urzędu Skarbowego podejmowane przed i po wydaniu decyzji bezkrytycznie przyjmując ustalenia biegłych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, że przed sądem administracyjnym następuje ocena prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało ocenić, że w toku postępowania naruszono przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona skarżąca trafnie podnosi, że postanowienie o wszczęciu postępowania zostało jej doręczone w tym samym dniu co decyzja wymiarowa (pismo z dnia [...] - korekta projektu wymiaru - została doręczona stronie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2001 r. - Dz. U. z 2001 r. Nr 39, poz. 459). Oznacza to w szczególności, że z rażącym naruszeniem art.123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) strona nie miała możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uzasadniony jest także zarzut, że po wydaniu decyzji z dnia [...] Urząd Skarbowy prowadził nadal postępowanie dowodowe bez podstawy prawnej. W szczególności podstawy takiej nie mógł stanowić art. 229 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie to nie było prowadzone na zlecenie organu odwoławczego. Biorąc pod uwagę żądanie zawarte w odwołaniu strony (uchylenie decyzji w całości) również artykuł 226 Ordynacji podatkowej nie mógł stanowić podstawy do podjęcia dalszych czynności dowodowych przez organ I instancji. W efekcie za trafny należy też uznać zarzut naruszenia art. 127 Ordynacji podatkowej, stanowiącego zasadę, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Strona nie mogła bowiem w postępowaniu przed organem I instancji skutecznie podnosić zarzutów co do przeprowadzonego dowodu z komisji biegłych. Ponadto w przedstawionych sądowi aktach administracyjnych brak jest zlecenia Urzędu Skarbowego Ł.- P. z dnia [...] , które miało stanowić podstawę do dokonania operatu szacunkowego. Nie wiadomo więc, jaki był zakres tego zlecenia. W operacie szacunkowym (pkt 1.1.) wskazano, że wycena obejmuje wartość gruntu i wartość budynku i budowli zlokalizowanych na gruncie (budynek został rozebrany) tymczasem, biegli dokonali tylko oszacowania wartości gruntu. Jednocześnie jednak wskazano, że grunt zabudowany, w tym atrakcyjna działka pod zabudowę jednorodzinną jest tańszy od działki gruntu niezabudowanej. Jest więc wątpliwe, czy biegli oszacowali wartość nieruchomości według jej stanu z chwili dokonania sprzedaży (art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej - Dz. U. Nr 4, poz. 23 ze zm.) i czy usytuowany na niej budynek został uwzględniony przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości. Oznacza to naruszenie zasad postępowania określonych w art. 122, 187 § 1 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa. Izba Skarbowa mimo rażącego naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji uchyliła rozstrzygnięcie Urzędu Skarbowego jedynie w części. Brak jest też dowodów potwierdzających, że organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonej decyzji umożliwił stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego zgodnie z art. 200 § 1 w związku z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa. Z powyższych przyczyn, wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.