I SA/Łd 1892/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu ważności zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2005 roku sygn. akt. I SA/Łd 374/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu ważności zabezpieczenia. Wyrokiem z dnia 21 lipca 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania . W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł , że organ egzekucyjny w sposób wadliwy przedłużył termin zabezpieczenia, ponieważ pomimo działania na wniosek wierzyciela orzekł o przedłużeniu zabezpieczenia ponad okres wskazany we wniosku. Sąd II instancji podniósł , że Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął w swoich rozważaniach fakt , że wniosek organu podatkowego określał w sposób kalendarzowy datę przedłużenia zabezpieczenia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ,że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien ocenić treść złożonego przez wierzyciela wniosku pod katem przesłanek określonych w art. 159 §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( DZ. U. z 2005.229.1954 ) Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił , że decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zabezpieczył na majątku W. O. kwotę 158.650,00 złotych stanowiącą przewidywaną wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2002r. W dniu [...] organ ten wydał także na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U.2002r. nr 110, poz.998 ze zm.) zarządzenie o zabezpieczeniu . Następnie organ egzekucyjny kilkoma postanowieniami (pierwsze postanowienie z dn.[...].) wydanymi z powołaniem się na przepisy art.123 §1 k.p.a. w związku z art.18 i art. 159 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przedłużył na kolejne wskazane okresy termin ważności zabezpieczenia dokonanego w oparciu o wymienioną wyżej decyzję o zabezpieczeniu oraz zarządzenie o zabezpieczeniu. W motywach wydanych orzeczeń organ powołując się na treść przepisu art.159§2 ustawy egzekucyjnej podał, że postępowanie podatkowe prowadzone w stosunku do W. O. w zakresie podatku od towarów i usług zostało rozszerzone o inne okresy podatkowe, a z dokonanych w toku postępowania ustaleń wynika, że podatniczka posługiwała się fakturami zakupu wystawionymi przez szereg podmiotów, które prawdopodobnie nie prowadziły zgłoszonej działalności gospodarczej, w związku z czym zachodzi konieczność przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego przy pomocy innych organów skarbowych. Pismem z dnia 17 grudnia 2004 roku wierzyciel wystąpił z wnioskiem o ponowne przedłużenie terminu zabezpieczenia określając przewidywaną datę zakończenia sprawy na dzień 31 stycznia 2005 roku. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. przedłużył termin ważności zabezpieczenia do dnia doręczenia podatniczce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu tego postanowienia zostały powtórzone wskazane wcześniej powody przedłużenia terminu, a dodatkowo podano, iż w prowadzonym postępowaniu podatkowym, m.in. na złożony w grudniu 2004r. wniosek pełnomocnika podatniczki organ podatkowy wystąpił do właściwych terytorialnie organów skarbowych o uzupełnienie materiału dowodowego. Na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. pełnomocnik strony złożył zażalenie, w którym podnosząc, iż określenie ostatecznego terminu ważności zabezpieczenia do dnia doręczenia podatnikowi decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego jest niezgodne z przepisami art. 35 i art. 36 k.p.a. w związku z art.18 ustawy egzekucyjnej i zdaniem strony zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że podniesione w odwołaniu zarzuty są nieuzasadnione. Organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art.159 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, termin zabezpieczenia może być przez organ egzekucyjny przedłużony, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Ponadto podniesiono, że termin wynikający z powołanego przepisu jest przepisem prawa materialnego, natomiast wskazane w zażaleniu przepisy art.35-36 k.p.a. są przepisami prawa procesowego. Stwierdzono, że obowiązujące przepisy nie zabraniają przedłużania terminów prawa materialnego w sposób dokonany w zaskarżonym postanowieniu. W złożonej skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik W. O. wnosząc o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z zasądzeniem na rzecz strony kosztów postępowania sądowego zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 36 k.p.a. poprzez wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy w postaci zdarzenia przyszłego, nieokreślonego w czasie i niepewnego oraz z naruszeniem art. 57 k.p.a. poprzez nie wskazanie konkretnego terminu załatwienia sprawy, tj. liczonego w dniach, tygodniach, miesiącach. Zdaniem strony skarżącej nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art.36 §1 k.p.a., jeżeli zostanie wskazany przez organ zgodnie z art. 57 k.p.a. w dniach, tygodniach lub miesiącach i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania. Strona stwierdziła, że przyczyna zwłoki w załatwieniu niniejszej sprawy leży wyłącznie po stronie organu, gdyż powodem przedłużania terminu ważności zabezpieczenia jest oczekiwanie na wydanie przez Urząd Skarbowy w R. decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ poinformował również, że w dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał decyzję określającą stronie skarżącej zaległość w podatku od towarów i usług, w związku z czym postępowanie dotyczące przedłużenia terminu zabezpieczenia stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz.1269 ) Sąd , któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny . Z " określenia związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek , że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy , albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa ( J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz , Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). W pozostałym zakresie jednakże ocena wyrażona przez NSA wiąże Sąd rozpoznający sprawy ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy : a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie , że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny ( J. P. Tarno, cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego). Warto wskazać , że na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) akceptowany był podobny pogląd. W orzecznictwie sądowym dopuszczano możliwość odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu, jednakże konieczne było spełnienie jednej z dwóch przesłanek: zmiany stanu prawnego albo zmiany stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1480/99 - niepublikowany; wyrok NSA z dnia 18 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 3348/01 - niepublikowany). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ocena legalności zaskarżonego aktu, dokonana stosownie do postanowień art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji RP, art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § l i § 2 pkt l, art. 133 § l zdanie pierwsze u.p.p.s.a., doprowadziła Sąd do wniosku, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przede wszystkim należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o błędnym przedłużeniu terminu do dnia doręczenia podatnikowi decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, a nie do dnia 31 stycznia 2005 roku , a co wynikało z wniosku wierzyciela . NSA wskazał, iż fakt ten został zignorowany przez organ egzekucyjny, mimo iż nie działał on z urzędu . Jednocześnie NSA uznał, że organ egzekucyjny nie mógł orzec o przedłużeniu zabezpieczenia ponad okres wnioskowany przez wierzyciela . Sąd wskazał także , iż wniosek musiał zawierać określoną treść, w szczególności wskazanie przyczyn, z powodu których postępowanie egzekucyjne nie mogło zostać wszczęte .Okoliczność ta nie znalazła odzwierciedlenia w wywodach Sądu pierwszej instancji. Przystępując zatem do oceny treści złożonego przez wierzyciela wniosku o przedłużenie zabezpieczenia z dnia 17 grudnia 2004 roku przypomnieć należy ,że zgodnie z art. 159 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 roku ( Dz. U. 05.229.1954) termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte . W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę organy podatkowe nie wykazały , że zachodzą okoliczności z przywołanego art. 159 §2 , uzasadniające przedłużenie zabezpieczenia. Zarówno wniosek jak i postanowienia o przedłużenie terminu sprowadzają się do rozważań w przedmiocie prowadzonego postępowania dowodowego, ponadto powołują fakty jedynie ogólnikowo, co uniemożliwia skarżącej ustosunkowanie się do nich. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art..190 p.p.s.a. oraz art. 159 § 2 u.p.e.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na mocy art. 200 i 205 § 2 i § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty postępowania sądowego składa się wpis (100zł) określony na mocy przepisu § 2 ust.1pkt.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie doradcy podatkowego (240 zł) określone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075)